Recenzenci

prof. zw. dr hab. Kazimierz Wolny-Zmorzyński

prof. UAP dr hab. Mateusz Maria Bieczyński

Redaktor prowadzący Paulina Wiśniewska

Korekta Sebastian Surendra

Skład komputerowy Munda Maciej Torz

Projekt okładki Mateusz Bartkowiak

ISBN

978-83-66353-41-1    Książka w miękkiej oprawie

978-83-66353-42-8    Publikacja elektroniczna online lub do ściągnięcia

Wydanie I – Wydawnictwo Naukowe SILVA RERUM

Poznań 2020

Druk i oprawa PerfektDruk

Spis treści
Wstęp . 7
Podwaliny modernizmu . 9
Modernistyczna koncepcja artysty . 19
Eidolon . 25
Grzech pierworodny . 37
Mythopoeia . 41
Właściwe miejsce, niewłaściwy czas . 51
Język przejmuje kontrolę . 61
O bezsensowności obserwacji . 75
Niewczesne postscriptum – Most . 83
Metamodernizm . 87
Bibliografia . 93
Indeks nazwisk . 97

Wstęp
Celem, który przyświecał autorowi niniejszego zbioru, jest próba rozpoznania możliwych kierunków dla przyszłych badań nad zjawiskiem modernizmu, przede wszystkim literackiego w swoim charakterze. Równolegle do powyższego rysuje się jeszcze jeden cel: wyznaczenie potencjalnego punktu inicjalnego dla projektu estetyki interdyscyplinarnej, będącej konsekwencją przekształceń późnej fazy XX-wiecznej nowoczesności.
Modernizmu, o którym mowa w publikacji, nie należy jednak mylić z modernizmem młodopolskim, który pomimo całej swojej wyrazistości jest wobec szerokiego zjawiska nowoczesności zaledwie jednym z wielu podrzędnych nurtów. Rozpiętość tego fenomenu, wobec którego w treści książki autor stosuje obydwa pojęcia – zarówno modernizm, jak i nowoczesność – sytuuje się w granicach wyznaczonych przez dociekania Zygmunta Baumana na gruncie socjologii i filozofii, Jerzego Ziomka, Ryszarda Nycza, Michała Pawła Markowskiego na gruncie literaturoznawstwa. Koncepcja nowoczesności, wyłaniająca się z tekstów tych badaczy (której bardziej szczegółowa eksplikacja stała się tematem rozdziału Podwaliny modernizmu), przenika wszystkie dziedziny twórczości artystycznej, tworząc wyrazisty system wartości, który zdecydowanie odróżnia działalność XX-wiecznych twórców od działalności twórców z poprzednich stuleci. Z tego względu nad treścią niniejszej książki unosi się widmo pytania o to, czy w dzisiejszym świecie, który cechuje fragmentaryzacja, jest możliwe spojrzenie estetyczne na wiele dziedzin równocześnie, traktując literaturę, malarstwo i muzykę jako jednorodny i tożsamy przedmiot estetyki. Złożoność problemu wymaga podjęcia szeregu wczesnych prób, mających na celu wytypowanie ścieżek (ale nie wyznaczenie szlaków), którymi warto podążyć. Poszczególne rozdziały składające się na książkę mają w zamyśle autora spełniać funkcję takich właśnie inicjalnych sprawdzianów, poligonów, na których testuje się potencjalnie funkcjonalne koncepty. Z tego właśnie względu mogą sprawiać wrażenie trochę mniej sformalizowanych.
Książka ta, będąca pod względem formalnym zbiorem esejów, czy może raczej szkiców, połączonym wszak wspólnym polem eksploracji, nadrzędną myślą i mającym w końcu charakter monograficzny, dotyczy przede wszystkim literatury, malarstwa i muzyki, co nie oznacza, że nie znajdzie się w niej miejsce dla teatru czy filmu – być może to one są dobrym przykładem estetyki interdyscyplinarnej, stanowiąc syntezę ww. dziedzin, angażując najważniejsze dla estetyki zmysły wzroku, słuchu, a także intelekt. W skład owych szkiców wchodzą takie, które traktują temat z perspektywy czysto poznawczej – starają się one zreferować pewne aspekty badanego obszaru. Zaliczają się do nich takie rozdziały, jak wspomniane już Podwaliny modernizmu czy Metamodernizm, które zamykają rozważania pomiędzy klasycznym ujęciem modernizmu a jego szczególną mutacją, wkraczającą w XXI w. Ponadto rozdziały te stanowią teoretyczną klamrę dla dominującej w zbiorze grupy szkiców wpisującej się w literaturoznawczą praktykę interpretacyjną. Do tych z kolei należą Modernistyczna koncepcja artysty, Eidolon, Grzech pierworodny, Mythopoeia, Właściwe miejsce, niewłaściwy czas, Język przejmuje kontrolę i O bezsensowności obserwacji. Każdy z nich eksploruje odrębny – aczkolwiek pozostający w bezpośredniej relacji z pozostałymi – aspekt nowoczesności, przejawiający się w poszczególnych dziełach stanowiących przedmiot interpretacji. Autor posługuje się w nich narzędziami właściwymi dla komparatystyki literackiej, a metodologia łączy w sobie elementy XX-wiecznych szkół teoretycznych, partycypujących w tradycji hermeneutycznej (np. psychoanalizy, strukturalizmu czy dekonstrukcji mającej swoje korzenie w hermeneutyce podejrzeń). Niewczesne postscriptum, znajdujące się nie na końcu tekstu właściwego, ale zamykające wewnętrzną, interpretacyjną część zbioru, stanowi pozornie tylko oderwaną od reszty impresję na temat jednego z istotnych symboli modernizmu, który być może został przez jego zwolenników nieco błędnie odczytany.
Ta niewielka objętościowo publikacja nie jest w stanie choćby dotknąć (i nie udaje, że to robi) całości zjawisk estetycznych. To zadanie przerasta możliwości jakiejkolwiek publikacji, zwłaszcza wobec konstatacji badaczy niejednokrotnie wskazujących na niedomknięcie projektu nowoczesności. Zatem ostatecznie jest tym, czym jest: zbiorem szkiców, swoistym laboratorium interpretacyjnym, w którym przejawia się niewielki fragment owego projektu. Projektu, który nieodmiennie budzi i będzie budził zainteresowanie wielu badaczy, działających w granicach często pozornie niezwiązanych ze sobą dyscyplin.

Recenzent:
prof. dr hab. Stanisław Żerko

ISBN 978-83-65697-53-0 – Książka w miękkiej oprawie – cena 49,00 zł
ISBN 978-83-65697-54-7 – Publikacja elektroniczna tylko do ściągnięcia

stron 406

Plik DEMO do darmowego pobrania: Łukasiewicz DEMO

Fragment wstępu:

Niedostatek badań nad dziejami kwestii zdrowotnych widoczny jest jasno w podręcznikach historii Polski i historii powszechnej, podczas gdy są to zagadnienia znaczące, ale i ciekawe. Podobnie jak w obszarze innej instytucji – szkolnictwa – w biegu epok następowały tu wielkie jakościowe zmiany, które miały zasadniczy wpływ na komfort ludzkiego życia. W minionych stuleciach jednym z głównych problemów była ogromna śmiertelność spowodowana przez epidemie, zwłaszcza śmiertelność dzieci. Od przełomu XIX i XX wieku stopniowo zaczęły następować w tym obszarze coraz szybsze, pozytywne zmiany, a służba zdrowia swym działaniem obejmowała już nie tylko szlachtę i zamożne mieszczaństwo, ale również warstwy uboższe. Także skuteczność medycyny zasadniczo się poprawiała. Lepsze było wyżywienie i większa odporność na choroby, co dla stanu zdrowotnego społeczeństwa ma zasadnicze znaczenie. Dzięki postępowi naukowemu przezwyciężono wielkie klęski nieurodzaju i głodu, które zawsze prowokowały epidemie. Od połowy XIX wieku głód w Europie odchodził do przeszłości. Pojawiły się nawozy sztuczne, nowe uprawy, poprawa jakości hodowli bydła, trzody chlewnej i drobiu. Za tym wzrastała konsumpcja mięsa. Zanim to nastąpiło, z zachorowaniami radzono sobie metodą prób i błędów w zakresie stosowania środków zielnych, gdzie osiągnięto duże sukcesy. Nie rozumiano, jak działa dany specyfik, ale ważne było, że działał. Teorie medyczne i wykoncypowane metody leczenia stanowiły jednak dla zdrowia zagrożenie. Medycyna uniwersytecka miała natomiast nad ludową przewagę większej plastyczności i łatwości poddawania się zmianom. Medycyna ludowa przekazywana była z pokolenia na pokolenie w systemie rzemieślniczym. Lekarze po uniwersytetach raczej więc szkodzili bogatym puszczając krew i dając środki na przeczyszczenie, a biednym starali się pomóc znachorzy, wiejskie baby, akuszerki i zielarki. Uważano, że ogromne znaczenie w profilaktyce i leczeniu miała religia, jako że modlitwy do świętych, pielgrzymki, relikwie oraz vota uznawano za bardzo ważne pomoce lecznicze. Nasze czasy racjonalizmu zmieniły również religię, gdzie zmniejszyła się wiara w cudowne uzdrowienia.

Spis treści
Wstęp ……………………………………………………………………………………….. 9
Rozdział 1
Główne zmiany w obszarze zdrowotności do XIX wieku ………………. 13
Bogaci i biedni …………………………………………………………………………… 13
Szpitale ………………………………………………………………………………………. 19
Wiedza i niewiedza medyczna ……………………………………………………. 22
Okulary ……………………………………………………………………………………… 26
Epidemie ……………………………………………………………………………………. 28
Trąd i inne choroby ……………………………………………………………………. 31
Choroby weneryczne …………………………………………………………………. 33
Lekarze i leczenie ……………………………………………………………………….. 38
Szpitale (2) …………………………………………………………………………………. 48
Starość ……………………………………………………………………………………….. 65
Choroby psychiczne …………………………………………………………………… 68
Położnictwo ……………………………………………………………………………….. 72
Histeria i sfera płciowości ………………………………………………………….. 76
Stomatologia ……………………………………………………………………………… 79
Apteki ………………………………………………………………………………………… 82
Warunki mieszkaniowe a zdrowotność ………………………………………. 85
Sprawy sanitarne ……………………………………………………………………….. 88
Latryny i miejsca sekretne ………………………………………………………….. 93
Rozdział 2
Religia a zdrowie i leczenie …………………………………………………………. 97
Rewolucja w medycynie …………………………………………………………….. 98
Rola religii w epoce przednowoczesnej ………………………………………. 101
Święte społeczeństwo socjalne ……………………………………………………. 103
Chrześcijaństwo a leczenie …………………………………………………………. 105
Medycyna religijna …………………………………………………………………….. 108
Modlitwa uzdrawiająca ………………………………………………………………. 112
Święci lekarze …………………………………………………………………………….. 114
Pielgrzymki ……………………………………………………………………………….. 121
Funkcje medyczne czarownic i czarowników ……………………………… 123
Relikwie …………………………………………………………………………………….. 127
Amulety i święte przedmioty ……………………………………………………… 133

Vota i ślubowania ………………………………………………………………………. 134
Religijny charakter chorób umysłowych …………………………………….. 135
Religijne przyczyny zachorowań ………………………………………………… 138
Leczenie dżumy i wścieklizny …………………………………………………….. 139
Znachorzy ………………………………………………………………………………….. 140
Poczucie bezpieczeństwa ……………………………………………………………. 142
Rozdział 3
Historia zdrowia i choroby w Prusach w XVIII wieku ………………….. 145
Rozdział 4
Sytuacja zdrowotna i służba zdrowia pod zaborem pruskim
i na ziemiach polskich w drugiej połowie XVIII i początku
XIX wieku …………………………………………………………………………………. 165
Splot modernizacyjny ………………………………………………………………… 165
Ocena sytuacji zdrowotnej na ziemiach polskich przez władze
pruskie ………………………………………………………………………………………. 178
Stan sanitarny miast i osiedli ……………………………………………………… 184
Stereotypy etniczne ……………………………………………………………………. 192
Organizacja służby zdrowia i informacji statystycznych …………….. 194
Próby poprawy sytuacji sanitarnej miast ……………………………………. 198
Przykład galicyjski ……………………………………………………………………… 203
Rozdział 5
Choroba i zdrowie w Królestwie Prus w XIX wieku (1806‑1871) …… 207
Choroby epidemiczne ………………………………………………………………… 207
Innowacje ………………………………………………………………………………….. 210
Liczba lekarzy w Prusach …………………………………………………………… 210
Nowoczesny szpital ……………………………………………………………………. 211
Organizacja służby zdrowia ……………………………………………………….. 214
Medycyna a demografia …………………………………………………………….. 215
Rola państwa i instytucji publicznych w służbie zdrowia ……………. 216
Rozdział 6
Zdrowie i choroba w Prusach 1871‑1933 …………………………………….. 219
Organizacja służby zdrowia i edukacja medyczna, weterynaria ….. 223
Polityka medyczna i medycyna społeczna ………………………………….. 229
Szpitale ………………………………………………………………………………………. 230
Lekarze ………………………………………………………………………………………. 236
Szarlatani, znachorzy, medycyna ludowa ……………………………………. 241
Epidemie ……………………………………………………………………………………. 244
Choroby weneryczne …………………………………………………………………. 247

Śmiertelność niemowląt …………………………………………………………….. 250
Starość ……………………………………………………………………………………….. 252
Sytuacja zdrowotna warstw niższych ………………………………………….. 253
Kasy Chorych …………………………………………………………………………….. 256
Rozdział 7
Zdrowotne aspekty żywienia ………………………………………………………. 261
Głód i obfitość ……………………………………………………………………………. 261
Swojskość i cudzoziemszczyzna …………………………………………………. 272
Chleb, czyli co jedzono ………………………………………………………………. 275
Kuchnia sarmacka ……………………………………………………………………… 278
Otyłość ………………………………………………………………………………………. 281
Dieta zalecana ……………………………………………………………………………. 283
Fast foody ………………………………………………………………………………….. 285
Rozdział 8
Pijaństwo i alkohol …………………………………………………………………….. 289
Polskie tabu pijaństwa ………………………………………………………………… 289
Alkohol w rozwoju cywilizacyjnym ……………………………………………. 299
Kościół, antyk i barbarzyńcy wobec pijaństwa ……………………………. 303
Klientela i pijaństwo w świecie feudalnym i mieszczańskim ……….. 306
Pijaństwo chłopów i system propinacyjny oraz bieda …………………. 320
Alkohol jako lekarstwo ………………………………………………………………. 324
Piwo …………………………………………………………………………………………… 326
Wino ………………………………………………………………………………………….. 334
Wódka ……………………………………………………………………………………….. 335
Alkoholizm w XIX wieku …………………………………………………………… 339
Rozdział 9
Używki (tytoń, kawa, herbata, czekolada, narkotyki) ……………………. 351
Kawa, czekolada …………………………………………………………………………. 352
Herbata ……………………………………………………………………………………… 355
Tytoń …………………………………………………………………………………………. 356
Narkotyki …………………………………………………………………………………… 365
Rozdział 10
Antykoncepcja i regulacja urodzeń w Prusach 1871‑1933 …………….. 367
Spadek urodzeń i spadek śmiertelności ……………………………………… 367
Regulacja urodzeń i aborcja ……………………………………………………….. 375
Bibliografia ……………………………………………………………………………….. 387

prof. dr hab. Małgorzata Mikołajczak
prof. dr hab. Roman Dziergwa

Stron 253

• ISBN 978-83-66353-00-8 – Książka w miękkiej oprawie /cena 54,00 zł/
• ISBN 978-83-66353-01-5 – Publikacja elektroniczna tylko do ściągnięcia – PDF
• ISBN 978-83-66353-02-2 – Publikacja elektroniczna tylko do ściągnięcia – EPUB

Spis treści
Wstęp………………………………………………………………………………………………. 9
Część pierwsza
Wobec teorii…………………………………………………………………………………….. 19
Rozdział I
Komparatystyczna imagologia – od studiów nad wpływem
do badań reprezentacji poznawczych……………………………………………. 21
Geneza i ewolucja imagologii………………………………………………………. 21
Cele i metody badań imagologicznych………………………………………… 34
Imagologia w Polsce……………………………………………………………………. 44
Rozdział II
Inny. W stronę ksenologii……………………………………………………………. 55
Inny – rekapitulacja…………………………………………………………………….. 59
Inny jako bohater literacki ………………………………………………………….. 69
Od stereotypów do etnotypów…………………………………………………….. 77
Część druga
Nie tylko Heimat. Niemieckie wyprawy na Wschód……………………………. 85
Rozdział I
„Wszystkie drogi prowadzą do dzieciństwa”. Pożegnanie z Górnym
Śląskiem w Podróży w krainę dzieciństwa Horsta Bienka ………………. 87
Długa droga do Polski…………………………………………………………………. 87
Wobec „dotkliwości wieku”…………………………………………………………. 91
Pamięć, tożsamość i gliwickie dzieciństwo.
Podróż jako gest pożegnania……………………………………………………….. 96
Rozdział II
Język milczenia. Perty Reski podróż do wyobrażonego
kraju przodków…………………………………………………………………………… 109
Kto pyta, nie błądzi. Znajomość języka w podróży………………………. 109
Daleki kraj…………………………………………………………………………………… 112

Rozdział III
Niemka jedzie do Polski – Tina Stroheker i jej poetycka topografia
Polski…………………………………………………………………………………………. 127
Dlaczego do Polski? Kwestia motywacji………………………………………. 127
„Język jest dotykiem” (niekiedy bolesnym). W lustrach
stereotypów…………………………………………………………………………………. 134
Rozdział IV
Widokówki ze Śląska i Mazur. Miejsca pamięci
w podróżopisarstwie Matthiasa Kneipa………………………………………… 147
Dyskurs pamięciologiczny – rekonesans …………………………………….. 147
Pamięć Mazur w literaturze niemieckiej i polskiej……………………….. 150
Z Niemiec na Śląsk. Na tropach turystyki nostalgicznej………………. 152
„Mazury to coś całkiem innego”………………………………………………….. 162
Część trzecia
Na przecięciu szlaków. Polskie ekskursje do Niemiec………………………….. 167
Rozdział I
„Do Niemiec nie można pojechać bezkarnie”. Dojczland Andrzeja
Stasiuka jako quasi-przewodnik literacki……………………………………… 169
Wobec tradycji literackich przewodników…………………………………… 169
„Literacki gastarbajter”………………………………………………………………… 173
Tożsamość ponowoczesnego podróżnika…………………………………….. 183
Rozdział II
Blisko – daleko. Śląskie wędrówki Henryka Wańka……………………….. 191
Henryk Waniek – malarz, pisarz, outsider…………………………………… 191
Mapa i terytorium. Śląskie peregrynacje……………………………………… 198
Podmiot i pamięć………………………………………………………………………… 201
Śląski mistycyzm…………………………………………………………………………. 208
Literacki kształt podróży…………………………………………………………….. 212
Zamiast zakończenia………………………………………………………………………… 221
Nota bibliograficzna…………………………………………………………………………. 227
Bibliografia………………………………………………………………………………………. 229
Bibliografia podmiotowa…………………………………………………………….. 229
Bibliografia przedmiotowa………………………………………………………….. 230
Źródła internetowe i filmy…………………………………………………………… 245
Indeks osób……………………………………………………………………………………… 247

Niniejsza książka dotyczy słabo obecnego w polskich i niemieckich badaniach
literackich tematu współczesnych niemieckich podróży do Polski oraz
polskich podróży do Niemiec. Poprzedzone bogatą tradycją gatunku współczesne
niemieckie podróżopisarstwo zawiera wiele interesujących uwag i obserwacji
na temat Polski. Charakteryzują one zarówno przedmiot, jak i podmiot
dokonujący opisu. Polskie podróżopisarstwo wyraźnie ewokuje następstwa historycznych
zależności i uwarunkowań. Zawarte w książce rozważania dotyczą
szczególnego typu podróżopisarstwa i skupiają się na niewystarczająco rozpoznanym
temacie współczesnych podróży do kraju sąsiada. Spośród wielu zagadnień,
które wiążą się z tą tematyką, będzie w niej brany pod uwagę przede
wszystkim problem relacji między obydwoma narodami, wpisanych w opozycję
Wschód – Zachód. Taka perspektywa ukierunkowana jest na badanie wzajemnych
stosunków oscylujących między obcością i bliskością, między zainteresowaniem
i niewiedzą.

/fragment Wstępu/

ISBN 978-83-65697-76-9 /druk/
ISBN 978-83-65697-77-6 /e-book/

Cena – 55,00

Spis treści

Wstęp……………………

ROZDZIAŁ I
HISTORYCZNY RODOWÓD REGIONU WIELKOPOLSKIEGO
1.1. Region wielkopolski jako kolebka Rzeczypospolitej…………..
1.2. Wielkopolska po rozbiorach…………..
1.3. Społeczno-kulturowe i gospodarcze odmienności między zachodnią i wschodnią Polską………………..

ROZDZIAŁ II
TOŻSAMOŚĆ REGIONU WIELKOPOLSKIEGO
2.1. Historyczno-kulturowe oblicze regionu wielkopolskiego…………….
2.1.1. Kolonizacja Wielkopolski………………..
2.1.2. Mniejszości narodowo-etniczne i religijne w Wielkopolsce…………
2.1.2.1. Mniejszość żydowska……………..
2.1.2.2. Mniejszość niemiecka……………..
2.2. Zróżnicowanie etnograficzne i społeczno-kulturowe Wielkopolski…..
2.3. Wielkopolski regionalizm językowy………
2.4. Tożsamość społeczno-kulturowa Wielkopolski…………..

ROZDZIAŁ III
IDEA WIELKOPOLSKIEJ PRACY ORGANICZNEJ
3.1. Praca organiczna i regionalizm gospodarczy – uwagi wstępne…………..
3.2. Założenia pracy organicznej w warunkach zaborów…..
3.3. Praktyka pracy organicznej w zaborze pruskim………
3.4. Harmonijna współpraca społeczeństwa istotą pracy organicznej…….
3.5. Praca organiczna jako postawa indywiduum i właściwość życia społecznego….
3.6. Swoista apolityczność pracy organicznej…….
3.7. Partyjniactwo – przeciwieństwem pracy organicznej………..
3.8. Następstwa i uwarunkowania pracy organicznej………

ROZDZIAŁ IV
ETOS REGIONALNY WIELKOPOLAN
4.1. Uwagi wstępne……………
4.2. Etos Wielkopolan na tle idei dzielnicowości Polski i separatyzmu dzielnicowego……
4.2.1. Historyczne źródła dzielnicowości…………
4.2.2. Etos regionalny a idea dzielnicowości……………..
4.2.3. Etos regionalny a powstanie wielkopolskie 1918/1919…………….
4.2.4. Polityczne i ekonomiczne aspekty dzielnicowości………..
4.2.5. Eos regionalny a idea „Beocji wielkopolskiej”…..
4.2.6. Etos regionalny a zmaganie się z naporem germańskim………..
4.2.7. Dzielnicowość a praktyka administracji państwowej II RP……
4.2.8. Dzielnicowość a idea regionalizmu……………
4.3. Cechy charakterystyczne etosu Wielkopolan – konkluzja…………….

Spis map i tabel…………..

Wykaz źródeł i literatury……
WSTĘP

Praca organiczna i etos regionalny Wielkopolan stanowią zasadniczy przedmiot niniejszych rozważań. Zagadnienia te są rozpatrywane z perspektywy politologicznej i regionalistycznej. Dlatego akcentuje się tutaj z jednej strony polityczne cechy pracy organicznej i etosu regionalnego Wielkopolan, z drugiej zaś strony wskazuje na osobliwe regionalne uwarunkowania procesu ich kształtowania. Stosowana narracja ma charakter szkicu, a więc jest stosunkowo ogólna, będąc jedynie rodzajem zarysu przedmiotu rozważań, który nie rości sobie prawa do szczegółowego wykładu przedstawianej problematyki.
Ważnym celem niniejszej publikacji jest także próba przedstawienia Wielkopolski jako regionu historycznego i kulturowego jednocześnie. Splatanie się bowiem w dziejach regionu elementów jego kultury – wytworzonej nie tylko na bazie własnych osiągnięć, lecz także i obcych wpływów – z historycznymi losami regionu – jest niepodważalne. Podobnie, jak nie sposób również odmawiać wpływu wydarzeniom, zjawiskom i procesom historycznym na kształt kultury regionu. Rezultatem tych obustronnych wpływów jest ciągłe przeobrażanie się kultury regionu.
W sytuacji Wielkopolski, kolebki państwa polskiego, to zjawisko tym bardziej interesujące, gdyż to właśnie nad Wartą, Obrą, Prosną i Notecią na przełomie IX/X wieku naszej ery kształtowały się zręby nowego państwa europejskiego, czyli państwa Polan – jednego z wielu plemion słowiańskich, zamieszkujących te obszary. Państwo to powstawało w złożonym procesie oddziaływania sąsiednich plemion, zarówno słowiańskich, jak i germańskich. Jego geneza jednak – terytorialnie rzecz ujmując – wiąże się z tym regionem, czyli z Wielkopolską, której swoista kultura słowiańska definiowała w początkach naszej państwowości jej cechy i charakter. W wyniku presji żywiołu germańskiego od zachodu naszego kraju oraz późniejszych wyborów politycznych Rzeczypospolitej Szlacheckiej, co było też w znacznej mierze konsekwencją przyjętych wcześniej decyzji dynastycznych, pchającym jej rozwój terytorialny od połowy XVI wieku na wschód ku Rusi, powiększał się nie tylko obszar naszego kraju, lecz także znaczącej zmianie ulegała jego kultura, nasączana coraz bardziej elementami kultury wschodniej. Nie pozostawało to bez wpływu zarówno na charakter naszych relacji z żywiołem germańskim, który systematycznie się wzmacniał na swoich rubieżach wschodnich, jak i z żywiołem ruskim, którego szeroko rozumiane interesy związane były z ziemiami Ukrainy, do których pretensję zgłaszała również Rzeczpospolita. Konsekwencją tego geopolitycznego wyboru Polski były pogłębiające się dysproporcje między jej zachodnimi i wschodnimi ziemiami (kresami), które prowadziły najpierw do osłabienia wewnętrznego kraju, zarówno politycznego i militarnego, jak gospodarczego, a później do jego kolejnych trzech rozbiorów, doprowadzając pod koniec XVIII wieku do upadku państwowości polskiej na okres ponad stuletni.
Jednym z celów tej publikacji jest także próba odpowiedzi na pytanie o genezę, cechy i charakter kultury wielkopolskiej, w obrębie której ukształtowały się zalążki państwowości polskiej. Przyjrzano się temu zagadnienieniu głównie w świetle poglądów prezentowanych w literaturze naukowej, czasopiśmiennictwie i innych źródłach z XIX i pierwszej połowy XX wieku, a więc z okresu kształtowania się i umacniania w Europie Środkowo-Wschodniej świadomości „nowoczesnych narodów”. W odniesieniu do narodu polskiego odbywało się to w szczególnie dramatycznych okolicznościach, co wiązało się z podziałem historycznie i językowo-etnicznie ukształtowanego narodu pomiędzy trzy państwa zaborcze, powstaniami narodowymi, I wojną światową, wojną polsko-bolszewicką w 1920 roku i II wojną światową, a w efekcie z istotną dla świadomości narodowej rolą czynnika martyrologicznego. Szczególnie ważne znaczenie dla procesu narodowotwórczego ma poczucie wspólnych losów w przeszłości. Rekonstrukcji (rzeczywistej czy nawet mitycznej) przeszłości nadaje się jedyny w swym rodzaju oddźwięk społeczny, co zapewnia jej wyjątkową rolę w procesie samookreślenia narodowego. Ma to też istotne znaczenie dla podkreślania i utrzymywania różnorodności regionalnej w warunkach tworzenia się poczucia więzi ogólnonarodowej, wymagającej określonego poziomu jednolitości.
Na zawartość niniejszego wydawnictwa składają się cztery rozdziały, w których próbowano zarysować rodowód historyczny regionu wielkopolskiego jako kolebki państwa polskiego i scharakteryzować tożsamość regionalną Wielkopolski, a także przedstawić zasadnicze zręby idei wielkopolskiej pracy organicznej oraz wskazać na swoistość etosu regionalnego Wielkopolan.
W pierwszym rozdziale odniesiono się do genezy regionu wielkopolskiego – także jako miejsca narodzin państwowości polskiej (kolebka państwa polskiego). Omówiono zasięg terytorialny Wielkopolski oraz dramatyczną zmianę sytuacji regionu i jego mieszkańców w okresie porozbiorowym. Wskazano również na charakterystyczne społeczno-kulturowe i gospodarcze odmienności między zachodnią i wschodnią Polską.
Rozdział drugi natomiast poświęcono tożsamości regionu wielkopolskiego. Przedstawiono jego oblicze historyczno-kulturowe, w tym zróżnicowanie etnograficzne i społeczno-kulturowe oraz charakterystyczny wielkopolski regionalizm językowy.
Na zawartość rozdziału trzeciego składają się rozważania ogniskujące się na idei wielkopolskiej pracy organicznej. Omówiono jej założenia i praktykę w warunkach zaboru pruskiego oraz próby kontynuacji idei pracy organicznej po odzyskaniu niepodległości, w okresie międzywojennym. Zwrócono uwagę na pojęcie harmonijnej współpracy społeczeństwa i kształtowanie postaw proorganicznych wśród żywiołu polskiego oraz negatywne – z punktu widzenia polskiego interesu państwowego i narodowego – zjawisko partyjniactwa.
W rozdziale czwartym zastanawiano się nad problematyką etosu regionalnego Wielkopolan. Do zarysowania jego obrazu wykorzystano głównie dwie idee (charakterystyczne dla Polski przełomu XIX/XX wieku), a mianowicie idee dzielnicowości Polski i separatyzmu dzielnicowego. Rozdział kończy się próbą przedstawienia cech charakterystycznych etosu Wielkopolan .

ISBN

978-83-65697-60-8 /druk/
978-83-65697-61-5 /e-book/

cena – 56,00 zł

Redakcja
Katarzyna Chałubińska-Jentkiewicz
Ksenia Kakareko
Jacek Sobczak

Publikacja Biblioteki i archiwa na jednolitym rynku cyfrowym powstała
we współpracy z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym

Spis treści

Rafał T. Prinke, Krzysztof Wisłocki
Cyfryzacja bibliotek: początki i teraźniejszość . 7
Grzegorz Gmiterek
Biblioteka w środowisku społecznościowego internetu
i interaktywnych technologii (w 2017 r.) . 27
Marek Konstankiewicz
Status prawny narodowego zasobu archiwalnego . 45
Katarzyna Chałubińska-Jentkiewicz
Depozyt filmowy jako realizacja interesu publicznego w kinematografii 57
Aneta Januszko-Szakiel
Długoterminowa archiwizacja polskich zasobów cyfrowych
w teorii i praktyce . 75
Jacek Sobczak
Otwarte zasoby. Miraże wolności wobec gorsetu prawa . 101
Ksenia Kakareko
Biblioteki wobec restytucji dóbr kultury. Wyzwania i dylematy . 131
Katarzyna Błeszyńska
Wynagrodzenie z tytułu użyczania utworów przez biblioteki publiczne 169

Michał Urbańczyk
Tomasz Jefferson jako duchowy ojciec Biblioteki Kongresu USA . 187
Paweł Trojanek
Problemy podatkowe w funkcjonowaniu bibliotek i archiwów . 201
Robert Kaczmarczyk
Czy działalność bibliotek i archiwów podlega kontroli? . 223
Paweł Janicki
Biblioteki w Szwecji . 239

ISBN

• 978-83-65697-66-0 – ISBN druk
• 978-83-65697-67-7 – ISBN e-book – publikacja elektroniczna tylko do ściągnięcia
• cena – 59,00 zł
• plik demo /kliknij/ Il conflitto nella lingua Demo

Il volume che presentiamo ai lettori tiene conto della complessità del fenomeno del conflitto e, nonostante le sfumature negative presenti nell’accezione comune del termine, mira a dimostrare la sua utilità come chiave di lettura di fenomeni di varia natura, come strumento per scoprire le variegate dicotomie della contemporaneità: il vecchio e il nuovo, il digitale e l’analogico, la tradizione e l’innovazione. La presente monografia dà spazio alle analisi del fenomeno in ottica interdisciplinare, raggruppate intorno a tre argomenti dominanti: la lingua, l’insegnamento e la letteratura, in cui il conflitto non viene percepito esclusivamente come una forza distruttrice, ma piuttosto come opportunità per nuove interpretazioni e riflessioni.

I curatori:

Elżbieta Jamrozik – linguista, italianista, professore presso l’Università di Varsavia. È co-autrice del Grande dizionario italiano-polacco (Wiedza Powszechna) ed altre opere lessicografiche e studi sulle lingue romanze. I suoi interessi vertono anche sulla storia dell’insegnamento dell’italiano in Polonia e dei contatti linguistici italo-polacchi. È socia corrispondente straniera dell’Accademia della Crusca. Collabora con l’Università SWPS dal 2010.

Roman Sosnowski – italianista, formatosi sotto la guida di Stanisław Widłak, insegna Storia della lingua italiana all’Università Jagellonica di Cracovia. È autore, tra l’altro, dei volumi Origini della lingua dell’economia in Italia (Milano 2006) e Deissi spaziale nei testi teatrali italiani del XVI secolo (Kraków 2010) nonché co-autore di dizionari e manuali per lo studio dell’italiano. Tra i suoi principali interessi scientifici: storia delle lingue speciali dell’italiano, filologia dei testi di medicina e di economia, lingua letteraria contemporanea e le pratiche traduttive italiano-polacco.

Kamila Miłkowska-Samul – ricercatrice in linguistica italiana all’Università SWPS di Varsavia (SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny). Svolge l’attività didattica nell’ambito della linguistica italiana e generale, è responsabile del corso di laurea triennale in italianistica presso l’Università SWPS. I suoi interessi di ricerca spaziano dalla sociolinguistica e pragmatica alla retorica, con particolare attenzione alla cortesia linguistica e al discorso politico.

Ryszard Kowalczyk

tom 1

WIELKOPOLSKA JAKO REGION HISTORYCZNO-KULTUROWY

W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW XIX/XX WIEKU

stron 517

cena tomów 1,2,4,5,6,7 – 59 zł

ISBN 978-83-65697-00-4 /druk/

ISBN 978-83-65697-01-1 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 11

ROZDZIAŁ I 14

RODOWÓD HISTORYCZNY REGIONU POLSKIEGO.. 14

1.1. Region w ramach kształtującego się terytorium państwa polskiego. 14

1.1.1. Historyczne podwaliny kształtowania się regionów w Europie. 14

1.1.2. Przedpaństwowe formy organizacji społecznej na ziemiach polskich   23

1.1.3. Struktura plemienno-terytorialna kształtującego się państwa polskiego   28

1.1.4. Tendencje rozwoju państwowości polskiej  a kwestia regionalna. 40

1.2. Struktury terytorialne historycznego regionu. 50

1.2.1. Opole jako tradycyjna jednostka współżycia społecznego w regionie   50

1.2.2. Struktury terytorialne regionu a kultury regionalne. 60

1.3. Region wielkopolski w ramach Rzeczypospolitej 62

1.4. Społeczno-kulturowe i gospodarcze odmienności między zachodnią i wschodnią Polską  67

1.5. Cechy charakterystyczne narodowości polskiej i jej przeobrażenia. 80

1.6. Cechy charakterystyczne szlachty wielkopolskiej 83

ROZDZIAŁ II 90

WSPÓŁCZESNE POJĘCIE REGIONU.. 90

2.1. Definicje ogólne regionu. 90

2.2. Typologia regionu. 93

2.3. Interdyscyplinarne ujęcia regionu. 101

2.4. Tożsamość regionu i tożsamość regionalna mieszkańców.. 113

2.5. Region i regionalizm – asocjacje. 115

ROZDZIAŁ III 119

WIELKOPOLSKA JAKO REGION HISTORYCZNO-KULTUROWY. 119

3.1. Historyczno-kulturowe oblicze regionu wielkopolskiego. 119

3.2. Kolonizacja Wielkopolski 125

3.3. Mniejszości narodowo-etniczne i religijne  w Wielkopolsce. 132

3.3.1. Mniejszość żydowska. 133

3.3.2. Mniejszość niemiecka. 145

3.4. Cechy i objawy antagonizmu w stosunku do obcych. 151

3.5. Tradycja antyżydowska w Polsce. 155

3.6. Tożsamość społeczno-kulturowa Wielkopolski 168

ROZDZIAŁ IV.. 172

WIELKOPOLSKA JAKO REGION ZRÓŻNICOWANY. 172

4.1. Terytorialny i społeczno-gospodarczy wymiar regionu wielkopolskiego   172

4.2. Zróżnicowanie regionu wielkopolskiego. 203

4.2.1. Zróżnicowanie gospodarcze. 205

4.2.2. Zróżnicowanie etnograficzne i społeczno-kulturowe. 206

4.2.2.1. Wielkopolski regionalizm językowy. 217

4.2.2.1.1. Wielkopolski regionalizm językowy  w twórczości Romana Wilkanowicza (1886-1933)  i Mariana Turwida (1905-1987). 222

4.2.2.2. Geografia prasowo-wydawnicza współczesnej Wielkopolski 225

4.2.3. Zróżnicowanie przestrzenno-osadnicze. 231

4.2.3.1. Współczesne województwo wielkopolskie według podgregionów    233

4.2.3.1.1. Charakterystyka demograficzna i terytorialna. 233

4.2.3.1.2. Podział województwa według podregionów.. 241

4.2.3.1.2.1. Podregion kaliski (PL416). 255

4.2.3.1.2.2. Podregion leszczyński 269

4.2.3.1.2.3. Podregion pilski 277

4.2.3.1.2.4. Podregion poznański 282

4.2.3.1.2.5. Podregion miasto Poznań. 287

4.2.4. „Beocja wielkopolska”. 292

4.2.4.1. Reminiscencje historyczne. 292

4.2.4.2. Spostrzeżenia współczesne. 312

SPIS MAP I TABEL. 318

SPIS MAP. 318

SPIS TABEL. 320

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 326

A. ŹRÓDŁA.. 326

B. LITERATURA.. 349

INDEKS MIEJSCOWOŚCI 389

Babiak
Babimost
Bagno
Bałdowice
Bamberg
Baranowo
Baranów
Barcin
Belwitz
Biała
Biała Podlaska
Białośliwie
Białystok
Biedrusko
Bielsko Biała
Bledzewo
Blizanów
Błaszki
Bnin
Bojanowo
Bolechowo
Bolesławiec
Bonin
Borek Wlkp.
Bralin
Brenno
Brójce
Brudzew
Brudzewo
Brzeziny
Buczek
Buczek Mały
Buczek Wielki
Budzyń
Budzyń
Buk
Bukowica
Bukowiec Górny
Byczyna
Bydgoszcz
Byszew

Ceków Kolonia
Chełm
Chełmce
Chlewiska
Chludowo
Chocz
Chodów
Chodzież
Chojęcin
Chojnica
Chojnik
Chrustowo
Chrzypsko Wielkie
Chumiątki
Chwalim
Chwałkowo
Chyby
Ciechanów
Cieszyn
Ciołkowo
Ciosaniec
Czajków
Czarnków
Czempiń
Czerlejno
Czermin
Czerniejewo
Czerwień
Czerwonak
Czesławice
Czestram
Częstochowa
Człopa
Człuchów

Darnowiec
Dąbie
Dębiec
Długie Nowe
Dobra
Dobrzec
Dobrzyca
Dolsk
Domachowo
Domasławek
Domasłów
Dominice
Dominowo
Dopiewo
Doruchów
Drawsko
Drezdenko
Droniki
Droszki
Drożdżyce
Duszniki
Dzidno

Elbląg

Fordon
Frankfurt nad Menem
Frużów

Garbary
Gąsawa
Gdańsk
Giecz
Gizałki
Gniewkowo
Gniezno
Godziesze Wielkie
Gola
Golina
Gołanice
Gołańcz
Gołuchów
Gopło
Gorzów Wlkp.
Gostyń
Góra
Górczyn
Grabianowo
Grabowiec
Grabów nad Prosną
Granowo
Grodziec
Grodzisk Wlkp.
Grotniki
Grzegorzew

Hetmanów
Holendry

Inowrocław

Jabłkowo
Jabłonna
Janisławice
Jaraczewo
Jarocin
Jaromierz Nowy
Jaromierz Stary
Jastrowie
Jelenia Góra
Jemielno
Jesiona
Jezierzyce Kościelne
Jeżyce
Jutrosin

Kaczkowo
Kaczory
Kalisz
Kałkowskie
Kamieniec
Kamień Krajeński
Kargowa
Karzec
Katowice
Kawęczyn
Kazimierz Biskupi
Kaźmierz
Kąty Śląskie
Kcynia
Kępno
Kielce
Kijów
Kiszkowo
Kleczew
Kleszczewo
Kłecko
Kłodawa
Kobyla Góra
Kobylanka
Kobylin
Kobylniki
Kocina
Kołaczkowo
Koło
Komorniki
Konin
Konradów
Konstantynopol
Kopanica
Kopanina
Kostrzyn nad Wartą
Koszalin
Kościan
Kościelec
Kościelna Wieś
Kotlin
Kotowskie
Kowalewko
Koza Wielka
Koźmin Wlkp.
Koźminek
Kórnik
Krajenka
Kraków
Kramsk
Kramsko Stare
Kraszewice
Krobia
Krosno
Krotoszyn
Kruszwica
Krzemieniewo
Krzycko Małe
Krzycko Nowe
Krzycko Wielkie
Krzykosy
Krzymów
Krzywiń
Krzyż Wlkp.
Krzyżowniki
Książ Wlkp.
Kuczyna
Kuczynka
Kuślin
Kuźnica Grabowska
Kuźnica Kącka
Kwilcz

Lądek
Lechlin
Legnica
Leszno
Lipka
Lipno
Lipowice
Lisków
Lubasz
Lubicz
Lubiń Mały
Lubiń Wielki
Lublin
Luboń
Lubusza
Lwów
Lwówek

Łagiewniki
Łekno
Łęka Opatowska
Łobżenica
Łomża
Łódź
Łubowo
Łupice

Maciejewo
Malanów
Marcinki
Margonin
Marjak
Mąkoszyce
Miasteczko
Miasteczko Krajeńskie
Miastko
Miechów
Miedzichowo
Miejska Górka
Mieleszyn
Mieścisko
Międzychód
Międzyrzecz
Miękowo
Mikstat
Milicz
Miłosław
Mirosławiec
Mnichowice
Mogilno
Mosina
Motylewo
Mściszewo
Murowana Goślina
Mycielin

Nakło
Naramowice
Nekla
Niechanowo
Niechlów
Niechłód
Nietomyśl
Niwki Książęce
Nosale
Nowawieś Książęca
Nowe Miasto nad Wartą
Nowe Skalmierzyce
Nowemiasto
Nowy Sącz
Nowy Tomyśl
Nowydwór

Objezierze
Oborniki
Obra Stara
Obrzycko
Ocieszyn
Odolanów
Okonek
Olszówka
Olsztyn
Opalenica
Opatówek
Opok
Opole
Orchowo
Organki
Osieczna
Osiek Mały
Ostrołęka
Ostroróg
Ostrowite
Ostrów Wlkp.
Ostrzeszów
Oszta

Paryż
Pawłowice
Pawłów
Perzów
Pępowo
Piaski
Piątkowo
Piekary
Pijanowice
Piła
Piotrków Trybunalski
Pisarzowice
Pleszew
Płock
Pniewy
Pobiedziska
Podmokle Małe
Podmokle Wielkie
Pogorzela
Połajewo
Poniec
Posadowo
Potarzyca
Potrzebowo
Powidz
Poznań
Proszów
Przebędowo
Przedecz
Przemęt
Przemyśl
Przybranowo
Przybysław
Przygodzice
Przykona
Przytoczna
Pudliszki
Puszczykowo
Pyzdry

Radom
Rakoniewice
Raszków
Rataje
Rawicz
Rębowo
Rogalin
Rogoźno
Rojewo
Rojęczyn
Rokietnica
Rostarzewo
Rozdrażew
Rożnowo
Róża
Rudna
Rybaki
Rybin
Rychtal
Rychwał
Ryczywół
Rydzyna
Rynarzewo
Rzeszów
Rzgów

Sadogóra
Sady
San
Santok
Sarnowa
Sądzia
Sępólno Krajeńskie
Siedlce
Siedlec
Sieniawa
Sieradz
Sieraków
Sieroszewice
Sikorzyn
Skierniewice
Skoki
Skoroszów
Skorzewo
Skórka
Skulsk
Skwierzyna
Słupca
Słupia pod Bralinem
Słupsk
Służewo
Sobota
Sokolniki
Solec
Sompolno
Sośnie
Spokojna
Stara Krobia
Stare Miasto
Stawiszyn
Stęszew
Stobno
Stöckelheide
Stogniewice
Strzałkowo
Strzelno
Strzeszyn
Strzeszyno
Suchy Las
Sulejowo
Sulmierzyce
Sułkowice
Suwałki
Swadzim
Swarzędz
Syców
Szamocin
Szamotuły
Szczecin
Szczytniki
Szczytno
Szklarka
Szlichtyngowa
Szubin
Szydłowo
Szymankowo

Ślesin
Śmigiel
Śrem
Środa Wlkp.
Świerczewo
Święciechowa
Świętno
Świnice Warckie

Tabor Mały
Tabor Wielki
Tarnobrzeg
Tarnowo
Tarnowo Podgórne
Tarnów
Tarnówka
Toruń
Trębaczów
Trzcianka
Trzcinica
Trzebosz
Trzemeszno
Tuczno
Tuliszków
Turek
Turkowy

Uchorowo
Ujskie Olędry
Ujście
Ujście Nowe
Ujście Stare
Uniejów
Uścikowo

Wałbrzych
Wałcz
Wapienno
Wapno
Wargowo
Warszawa
Wągrowiec
Wąsosz
Wiedeń
Wieleń
Wielichowo
Wielkawieś
Wieruszów
Wierzbinek
Wijewo
Wilcza
Wilczyn
Wilda
Wilkowyja
Wilno
Winiary
Wiślica
Witkowo
Witowiczki
Władysławów
Włocławek
Włostno Małe
Włostno Wielkie
Włoszakowice
Wodziczna
Wojczyn
Wojnowo
Wolsztyn
Wrocław
Wronczyn
Wronki
Września
Wschowa
Wymystowo
Wyrzysk
Wysoka

Zaborowiec
Zagórów
Zakrzewo
Zamość
Zaniemyśl
Zbarzewo
Zbąszyń
Zbyczyna
Zduny
Zelgniewo
Zgorzelec
Zielątkowo
Zielona Góra
Ziemlin
Ziółkno
Złotniki
Złotów

Żelazków
Żerkowo
Żerków
Żnin
Żukowo
Żychlewo
Żytniewo

tom 2

REGIONALIZM WIELKOPOLSKI – IDEA, PRZEJAWY SPOŁECZNO-ORGANIZACYJNE, PREKURSORZY

W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW XIX/XX WIEKU

stron 388

978-83-65697-02-8 /druk/

978-83-65697-03-5 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 11

ROZDZIAŁ I 13

IDEA REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO ORAZ ŚRODKI JEGO WYRAZU I PRZENOSZENIA   13

1.1. Pojęcie regionalizmu. 13

1.1.1. Interdyscyplinarne oblicze regionalizmu. 13

1.1.2. Regionalizm jako zjawisko społeczne. 20

1.1.3. Tożsamość i świadomość regionalna. 32

1.1.4. Społeczno-kulturalny ruch regionalistyczny. 57

1.1.5. Geneza i przeobrażenia regionalizmu w Polsce. 62

1.2. Idea regionalizmu wielkopolskiego i jej współczesne uwarunkowania  86

1.3. Rozwój bibliotek, księgarni oraz działalności drukarskiej i prasowo-wydawniczej, wspierającej idee regionalizmu wielkopolskiego. 106

1.4. Rola i zadania pisarzy i dziennikarzy według Bronisława Ferdynanda Trentowskiego (1808-1869)  123

ROZDZIAŁ II 126

PRZEJAWY SPOŁECZNO-ORGANIZACYJNE REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO   126

2.1. Kształtowanie się regionalizmu wielkopolskiego i jego podłoże społeczno-organizacyjne   126

2.2. Osobowy wyraz regionalizmu wielkopolskiego. 129

2.3. Życie ludu, obyczaje i zwyczaje oraz postawy  i zachowania społeczne – jako szczególny przedmiot zainteresowania regionalizmu wielkopolskiego. 138

2.4. Wielkopolski regionalizm językowy i jego przejawy. 146

2.5. Fundacyjny i stowarzyszeniowy wymiar organizacyjny regionalizmu wielkopolskiego   154

2.5.1. Działalność w sferze społeczno-gospodarczej 158

2.5.2. Działalność w sferze edukacyjnej i społeczno-kulturalnej 170

ROZDZIAŁ III 182

PREKURSORZY REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO.. 182

3.1. Franciszek Morawski (1783-1861). 183

3.2. Józef Łukaszewicz (1797-1873). 186

3.3. Jędrzej Moraczewski (1802-1855). 189

3.4. Ryszard Wincenty Berwiński (1819-1879). 193

3.5. Ewaryst Estkowski (1820-1856). 199

3.6. Kazimierz Jarochowski (1828-1888). 207

3.7. Wawrzyniec Engeström (1829-1910). 211

3.8. Edmund Callier (1833-1893). 213

3.9. Józef Chociszewski (1837-1914). 215

3.10. Stanisław Karwowski (1848-1917). 218

3.11. Jan Karol Maćkowski (1865-1915). 220

3.12. ks. Stanisław D. Kozierowski (1874-1949). 222

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 225

A. ŹRÓDŁA.. 225

B. LITERATURA.. 258

INDEKS MIEJSCOWOŚCI 307

Babin (wieś pod Lublinem)
Baszków
Berlin
Bobrujsk
Bolewice
Borzęciczki
Bydgoszcz

Ceradz Kościelny
Chełmno
Chełst
Chodzież
Czacz
Czerniejewo
Czerwona Wieś

Dębno
Dłusk
Dolsk
Drzązgowo
Dusina
Działyń

Gdańsk
Głubczyce
Gniezno
Gola
Gostyń
Grodzisk Wlkp.
Gryżyna

Halle

Inowrocław

Jabłówka
Jankowice
Jutrosin

Kalisz
Kijów
Kościan
Koźmin Wlkp.
Kórnik
Krajewice
Kraków
Krąplewo
Krotoszyn
Królewiec
Kruszew
Kruszwica
Kurowo (wieś k. miasta Konin)

Leszno
Lubinia
Lubiń
Lubonia
Lubostroń
Lwów

Małe Sokolniki
Mielno
Mikstat
Miłosław
Mogilno

Niechanowo
Nowa Wieś
Nowy Tomyśl

Opalenica
Opatów
Ostrów Wlkp.
Ostrzeszów

Paryż
Pawłowice
Pleszew
Pniewy
Posadowo
Poznań
Przemyśl
Pudliszki

Rawicz
Rogalin
Rogoźno
Runowo

Samostrzel
Siemianice
Skórzewo
Smogulec
Szamotuły
Szlichtyngowa

Śliwniki
Śmigiel
Śrem
Środa Wlkp.
Świecie

Targoszyce
Toruń
Trzemeszno
Turew

Warszawa
Wełna
Wilno
Winna Góra
Wisłoujście
Wojciechowo
Wojnowice
Wolsztyn
Wrocław
Wronki
Wroniawy
Września
Wschowa

Zbąszyń
Zochcin

Żagań
Żołądowo
Żołędowo

tom 3

REGIONALIZM WIELKOPOLSKI – PRZEJAWY SPOŁECZNO-KULTURALNE, POLITYCZNE I GOSPODARCZE, LUMINARZE W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW XIX/XX WIEKU

stron 166

cena 39 zł

ISBN 978-83-65697-16-5 /druk/

ISBN 978-83-65697-17-2 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 9

ROZDZIAŁ I 11

PRACA ORGANICZNA JAKO ZBIOROWY PRZEJAW REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO   11

1.1. Praca organiczna i regionalizm gospodarczy. 11

1.2. Założenia pracy organicznej w warunkach zaborów.. 14

1.3. Pseudo praca organiczna. 17

1.4. Idea pracy organicznej w zaborze pruskim.. 19

1.5. Harmonijna współpraca społeczeństwa istotą pracy organicznej 25

1.6. Pracy organiczna jako postawa indywiduum i właściwość życia społecznego   28

ROZDZIAŁ II 33

POLITYCZNE ASPEKTY PRACY ORGANICZNEJ I REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO   33

2.1. Swoista apolityczność pracy organicznej a partyjniactwo. 33

2.2. Istota i konsekwencje partyjniactwa. 40

2.3. Tradycja partyjniactwa w Polsce. 49

2.4. Dziennikarze a partyjniactwo. 52

ROZDZIAŁ III 58

SPOŁECZNO-KULTURALNE I GOSPODARCZE NASTĘPSTWA PRACY ORGANICZNEJ I REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO.. 58

3.1. Patriotyzm regionalny owocem pracy organicznej 58

3.1.1. Wielkopolski patriotyzm.. 59

3.2. Wzmożony ruch prasowo-wydawniczy i literacki następstwem pracy organicznej 74

3.3. Praca organiczna a regionalizm gospodarczy. 80

3.4. Stosunek Wielkopolan do czynu zbrojnego. 90

3.5. Wybitni przedstawiciele pracy organicznej i regionalizmu gospodarczego XIX wieku   95

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 104

A. ŹRÓDŁA.. 104

B. LITERATURA.. 112

INDEKS MIEJSCOWOŚCI
Babimost
Błociszewo
Bnin
Boguszyn
Bojanowo

Chludowo

Gniezno
Godurów
Gostyń
Grodzisk Wlkp.

Ignacewo

Kalisz
Kościan
Kórnik

Leszno
Lwów

Mała Starołęka
Margonin
Margońska Wieś
Międzyrzecz
Miłosław

Nowe Miasto nad Wartą
Nowy Tomyśl

Paryż
Pleszew
Podgradowice
Pomarzanowice
Poznań

Rakoniewice
Rawicz
Rogalin

Stęszew
Suchy Las
Szamotuły

Śliwniki
Śmigiel

Warszawa
Wolsztyn
Września
Wschowa

Zduny

tom 4

REGIONALIZM WIELKOPOLSKI – ETOS, IDEE, PRASA, DOBRO PUBLICZNE, LUDZIE

W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW XIX/XX WIEKU

stron 370

978-83-65697-18-9 – druk

978-83-65697-19-6 – e-book

Spis treści

WSTĘP. 10

ROZDZIAŁ I 13

REGIONALIŚCI WIELKOPOLSCY – ICH ETOS I IDEE NA TLE WARUNKÓW ZABORU PRUSKIEGO I PÓŹNIEJ  13

1.1. Inteligencja, twórcy, literaci, księża, nauczyciele, dziennikarze i opinia publiczna a XIX-wieczny regionalizm wielkopolski 13

1.2. Idea Polski Ludowej 17

1.3. Rola opinii publicznej 20

1.4. Odwaga cywilna i poświęcenie się sprawie narodowej 24

ROZDZIAŁ II 30

REGIONALIZM A ROLA I ZADANIA CZASOPIŚMIENNICTWA REGIONALISTYCZNEGO   30

2.1. Tło ideowo-polityczne czasopiśmiennictwa regionalistycznego XIX/XX wieku   30

2.2. Pielęgnowanie języka polskiego i oświata ludu – zasadnicze zadania czasopiśmiennictwa regionalistycznego XIX/XX wieku. 46

2.3. Podtrzymanie ducha narodowego oraz idei jednej Polski i solidarności narodowej – ważnym zadaniem czasopiśmiennictwa regionalistycznego XIX/XX wieku. 52

2.4. Regionalizm i czasopisma regionalistyczne szkołą narodową. 56

ROZDZIAŁ III 60

REGIONALIZM WIELKOPOLSKI A DOBRO PUBLICZNE, KWESTIA WŁOŚCIAŃSKA I WOLNOŚĆ NARODU   60

3.1. Zróżnicowanie źródeł ideowych i praktyki regionalizmu wielkopolskiego   60

3.2. Regionalizm wielkopolski a dobro publiczne. 63

3.2.1. Niematerialne czynniki rozwoju regionu jako dobro publiczne. 63

3.2.2. Dobro publiczne i jego obrońcy. 68

3.3. Regionalizm wielkopolski a kwestia włościańska. 73

3.3.1. Kwestia włościańska sprawą publiczną. 73

3.3.2. Wielkopolskie próby rozwiązania kwestii włościańskiej 79

3.3.3. Między uwłaszczeniem a uobywatelnieniem chłopstwa. 82

3.3.4. Upadek państwa polskiego na tle kwestii włościańskiej 85

3.3.5. Reminiscencje upadku państwa polskiego a duch narodowy. 88

3.4. Regionalizm wielkopolski a wolność narodu. 97

ROZDZIAŁ IV.. 101

POSTAWY I ZACHOWANIE LUDZI A REGIONALIZM WIELKOPOLSKI XIX WIEKU.. 101

4.1. Przywary polskie. 103

4.2. Wielkopolanie a kwestia szlachecka. 119

4.3. Wielkopolanie a krytyka publiczna oraz jej zadania, cele i ograniczenia  126

ROZDZIAŁ V.. 133

IDEA XIX-WIECZNEGO MESJANIZMU NARODOWEGO A REGIONALIZM WIELKOPOLSKI 133

5.1. Idea i zasady mesjanizmu narodowego. 133

5.2. Przedstawiciele mesjanizmu narodowego. 142

5.2.1. Józef Maria Hoene-Wroński (1776-1853). 142

5.2.2. Andrzej Towiański (1799-1878). 148

5.2.3. Bronisław Ferdynand Trentowski (1808-1869). 152

5.2.4. August Cieszkowski (1814-1894). 159

5.3. Nowe oblicze mesjanizmu narodowego w warunkach niepodległej Polski 166

ROZDZIAŁ VI 169

REGIONALIZM WIELKOPOLSKI  W ODRODZONEJ POLSCE I PÓŹNIEJ. 169

6.1. Etos regionalny Wielkopolan w II Rzeczypospolitej  i później 169

6.1.1. Uwagi wstępne. 169

6.1.2. Etos Wielkopolan na tle idei dzielnicowości Polski i separatyzmu dzielnicowego   172

6.1.2.1. Historyczne źródła dzielnicowości 172

6.1.2.2. Etos regionalny a idea dzielnicowości 174

6.1.2.3. Etos regionalny a powstanie wielkopolskie 1918/1919. 184

6.1.2.4. Polityczne i ekonomiczne aspekty dzielnicowości 194

6.1.2.5. Etos regionalny a zmaganie się z naporem germańskim.. 202

6.1.2.6. Dzielnicowość a praktyka administracji państwowej 206

6.1.2.7. Dzielnicowość a idea regionalizmu. 211

6.1.3. Cechy charakterystyczne etosu Wielkopolanina. 216

6.2. Regionalizm wielkopolski i regionaliści  w warunkach II Rzeczypospolitej 221

6.3. Współcześni regionaliści wielkopolscy. 231

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 250

A. ŹRÓDŁA.. 250

B. LITERATURA.. 268

INDEKS MIEJSCOWOŚCI
Berlin
Bieżuń

Chodzież
Czempiń
Częstochowa

Damasławek
Domachowo
Dzierawa

Fryburg

Gniezno
Gołańcz
Gostyń

Heildelberg
Humań

Jarocin
Jena

Kaczanowo
Kalisz
Kamieniec Podolski
Kąkolewo
Kcynia
Kępno
Kijów
Kłodawa
Koło
Konin
Kopanica
Kosowo
Kościan
Kórnik
Kraków
Krobia
Krotoszyn
Królewiec
Krzycko Małe
Książ Wlkp.

Leszno
Lisków
Lubiń
Luboń
Lwów
Lwówek

Merecz
Miejska Górka
Miłosław
Mohelow Podolski
Monachium

Neuilly-sur-Seine
Nowy Tomyśl

Obłaczkowo
Odessa
Opalenica
Opole
Ostrów Wlkp.
Ostrzeszów

Paryż
Pelplin
Piła
Pleszew
Połonne
Poznań

Rataje
Rawicz
Rogoźno
Rynarzewo

Samborz
Siemiatycze
Sieraków
Słupca
Sompolno
Stary Gostyń
Sulmierzyce
Swarzędz
Szamotuły
Szepetówka
Szubin

Środa Wlkp.

Targowica
Tarnopol
Toruń
Trzcianka
Turek
Tursko

Warszawa
Wągrowiec
Wieruszów
Wierzenica
Wilno
Włoszakowice
Wolsztyn
Wronki
Września
Wyrzeka

Zakrzewo
Zaniemyśl
Zbąszyń
Zdziechowa
Zegrze
Złotów
Zmerywka

Żabikowo
Żytomierz

tom 5

WIELKOPOLSKIE TRADYCJE CZASOPIŚMIENNICTWA REGIONALISTYCZNEGO DO 1939 ROKU

W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW XIX/XX WIEKU

stron 324

978-83-65697-20-2 /druk/

978-83-65697-21-9 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 11

ROZDZIAŁ I 13

WIELKOPOLSKIE CZASOPIŚMIENNICTWO REGIONALISTYCZNE W OKRESIE ZABORU PRUSKIEGO   13

1.1. Uwagi wstępne. 13

1.2. Zadania czasopism regionalistycznych okresu zaboru pruskiego. 18

1.2.1. Ogólne zadania prasy w dziedzinie oświaty  i wychowania narodowego   18

1.2.2. Pielęgnowanie języka polskiego i oświata ludu. 22

1.2.3. Podtrzymanie ducha narodowego oraz idei jednej Polski i solidarności narodowej 26

1.3. Niektóre wady czasopiśmiennictwa polskiego. 29

1.4. Istota i rola krytyki na łamach prasy. 34

1.5. Przykładowe tytuły o pierwiastkach regionalistycznych okresu zaboru pruskiego   37

1.5.1. „Pismo Miesięczne Prus-Południowych” (1802-1806). 38

1.5.2. „Dziennik Departamentu Kaliskiego” (1808-1815). 40

1.5.3. „Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego” (1815-1865). 42

1.5.4. „Oeffentlicher Anzeiger – Publiczny Donosiciel” (1821-1876). 44

1.5.5. „Weteran Poznański” (1825). 45

1.5.6. „Przyjaciel Ludu” (1834-1849). 47

1.5.7. „Archiwum Teologiczne” (1836-1837). 53

1.5.8. „Przewodnik Rolniczo-Przemysłowy” (1836-1845). 54

1.5.9. „Gazeta Kościelna” (1843-1849). 56

1.5.10. „Przegląd Poznański” (1845-1865, 1894-1896). 58

1.5.11. „Gazeta Polska” (1848-1850). 62

1.5.12. „Wiarus” (1849-1850). 66

1.5.13. „Tygodnik Poznański. Pismo Naukowo-Literackie” (1862-1863). 69

1.5.14. „Przegląd Wielkopolski, Historyczny i Literacki” (1867-1868, 1869)  71

1.5.15. „Tygodnik Wielkopolski” (1871-1874). 74

1.5.16. „Wiarus” (1873-1875). 76

1.5.17. „Kórniczanin” (1875). 78

1.5.18. „Dom Polski” (1888-1890). 81

1.5.19. „Przegląd Poznański” (1894-1896). 82

1.5.20. „Bocian z nad Gopła, Wisły, Warty i Odry” (1901), „Komar” (1902-1906)  86

1.5.21. „Śpiewak. Miesięcznik literacko-muzyczny” (1907-1914). 88

1.5.22. „Unitas. Miesięcznik Kościelny” (1909-1914). 89

1.5.21. Czasopisma Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. 93

ROZDZIAŁ II 97

WIELKOPOLSKIE CZASOPIŚMIENNICTWO REGIONALISTYCZNE W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM    97

2.1. Uwagi ogólne. 97

2.2. Uwarunkowania prawne działalności prasowej 100

2.3. Czasopisma społeczno-kulturalne. 106

2.3.1. „Kronika Miasta Poznania” (1923-1939). 106

2.3.2. „Ziemia Gostyńska” (1926) i „Kronika Gostyńska” (1928-1939). 111

2.3.3. „Ziemia Kaliska” (1930-1932). 117

2.3.4. „Wici Wielkopolskie” (1931-1937). 119

2.3.5. „Ziemia Leszczyńska” (1932-1937). 123

2.3.6. „Przegląd Wielkopolski” (1939). 125

ROZDZIAŁ III 128

WIELKOPOLSKIE CZASOPIŚMIENNICTWO REGIONALISTYCZNE W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM O CHARAKTERZE ŚRODOWISKOWYM… 128

3.1. Czasopisma środowiskowe o charakterze regionalistycznym XIX/XX wieku   128

3.1.1. Środowisko leśników i myśliwych. 129

3.1.2. Środowisko dzieci i młodzieży. 131

3.1.3. Środowisko bartników (pszczelarzy). 140

3.1.4. Środowisko nauczycieli, działaczy oświatowych  i urzędników.. 141

3.1.5. Środowisko powstańców wielkopolskich 1918-1919, inwalidów wojennych i żołnierzy  149

3.1.6. Środowisko organizacji harcerskich, młodzieżowych, sokolich i strzeleckich   160

3.1.7. Środowisko organizacji kościelnych. 169

3.1.8. Środowisko ziemian oraz rolników i organizacji rolniczych. 175

3.1.9. Środowisko literacko-poetyckie. 177

3.1.10. Środowisko absolwentów szkół 179

3.1.11. Środowisko organizacji kobiecych. 180

3.1.12. Środowisko organizacji sportowych. 183

3.2. Czasopisma wyspecjalizowane. 183

3.3. Wydawnictwa okolicznościowe (księgi pamiątkowe, sprawozdania, jednodniówki) i ich poprzednicy z przełomu XIX/XX wieku. 188

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 193

A. ŹRÓDŁA.. 193

B. LITERATURA.. 230

INDEKS MIEJSCOWOŚCI 256

Berlin
Bnin
Bojanowo
Buk
Bydgoszcz

Chełmno
Chobienice
Chodzież
Czarnków

Dalki

Gdańsk
Gniezno
Gołuchów
Gostyń
Grabonóg
Grudziądz

Inowrocław

Jarocin
Jurkowo

Kalisz
Kępno
Kijów
Koło
Konin
Kosowo
Kościan
Koźmin Wlkp.
Kórnik
Kraków
Krotoszyn
Książ Wlkp.

Lechlin
Leszno
Lewice
Lwów
Lwówek

Międzychód
Miłosław
Mogilno
Mosina

Nakło
Niegolewo
Nowa Wieś
Nowy Tomyśl

Opalenica
Osieczna
Ostroróg
Ostrów Wlkp.
Ostrzeszów
Otorowo

Paryż
Pętkowo
Pleszew
Pniewy
Pobiedziska
Posadowo
Potulice
Poznań
Pyzdry

Radojewo
Rogalin
Rogoźno
Rydzyna

Sokołów
Szamotuły
Szczepice

Śliwniki
Śrem
Środa Wlkp.

Trzemeszno
Turek
Turew

Ujazd

Warszawa
Wągrowiec
Wieleń
Wilno
Winnogóra
Wolsztyn
Wronki
Września
Wyrzysk

Zaniemyśl

Żnin

tom 6

WIELKOPOLSKIE CZASOPISMA REGIONALISTYCZNE PO

II WOJNIE ŚWIATOWEJ W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW

stron 366

978-83-65697-22-6 –druk/

978-83-65697-23-3 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 14

ROZDZIAŁ I 17

WARUNKI ROZWOJU CZASOPIŚMIENNICTWA REGIONALISTYCZNEGO I FORMY WYDAWNICTW REGIONALISTYCZNYCH.. 17

1.1. Okoliczności społeczno-polityczne działalności prasowo-wydawniczej 17

1.2. Prawne uwarunkowania działalności prasowej 36

1.3. Wielkopolskie regionalistyczne serie wydawnicze. 39

1.4. Wielkopolskie jednodniówki o cechach regionalistycznych. 50

1.4.1. Jednodniówki szkolne oraz szkolnych komitetów społecznych i stowarzyszeń absolwentów    52

1.4.2. Jednodniówki wydawane przez zakłady pracy, przedsiębiorstwa i spółdzielnie   56

1.4.3. Pisma okazjonalne wydawane przez związki zawodowe, organizacje sportowe i społeczno-środowiskowe   57

1.4.4. Jednodniówki Frontu Jedności Narodu i Rad Narodowych. 59

1.4.5. Stowarzyszeń społeczno-kulturalnych i oświatowych. 61

1.4.6. Szkół wyższych, organizacji studenckich  i młodzieżowych. 64

1.5. Czasopisma Kościoła Rzymskokatolickiego  o cechach regionalistycznych   70

1.6. Typy czasopiśmiennictwa regionalistycznego  w Wielkopolsce. 71

ROZDZIAŁ II 76

CZASOPISMA REGIONALISTYCZNE WYDAWANE PRZEZ RSW „PRASA-KSIĄŻKA-RUCH”  76

2.1.Struktura organizacyjna RSW „Prasa-Książka-Ruch” w Wielkopolsce. 76

2.2. „Głos Wolsztyński” (1954-1971). 78

2.3. „Ziemia Kaliska” (1957-nadal). 80

2.4. „Ziemia Nadnotecka” (1961-1979). 84

2.5. „Południowa Wielkopolska” (1962-1989). 86

2.6. „Ziemia Gnieźnieńska” (1959-1964), „Przemiany” (1964-1965), „Przemiany Ziemi Gnieźnieńskiej” (1965-1994), „Przemiany na Szlaku Piastowskim” (1994-nadal). 88

2.7. „Nurt” (1965-1989). 89

ROZDZIAŁ III 96

CZASOPISMA REGIONALISTYCZNE PAŃSTWOWYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH   96

3.1. Czasopisma muzeów.. 96

3.1.1. „Fontes Archaeologici Posnanienses. Annales Musei Archaeologici Posnaniensis” (1953-nadal)  97

3.1.2. „Studia Muzealne” (1953-nadal). 101

3.1.3. „Leszczyńskie Zeszyty Muzealne” (1988-1990). 103

3.1.4. „Zeszyty Muzealne” (1989-2005), „Konińskie Zeszyty Muzealne” (2006-nadal)  105

3.2. Czasopisma ośrodków naukowo-badawczych. 106

3.2.1. „Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej” (1929-1930, 1946-nadal). 106

3.2.2. „Poznańskie Studia Teologiczne” (1972-nadal). 108

3.2.3. „Notatki Przyrodnicze” (1967-1973). 109

3.3. Czasopisma bibliotek publicznych. 109

3.3.1. „Materiały-Informacje. Sprawozdania Regionalnej Izby Pamiątek Oświatowych” (1987-1990)  110

3.4. Czasopisma domów kultury. 111

3.4.1. Pałac Kultury w Poznaniu. 111

3.4.1.1. „Nasza Kronika” (1965-1972). 111

3.4.1.2. „Orientacje” (1973-1990). 112

3.4.2. Periodyki edytowane przez miejskie i powiatowe domy kultury. 113

3.5. Czasopisma ośrodków kultury leśnej 117

3.5.1. „Studia Ośrodka Kultury Leśnej” (1985-1989), „Studia i Materiały Ośrodka Kultury Leśnej” (1990-nadal)  117

3.6. Czasopisma kuratoriów oświaty i wychowania. 119

3.7. Czasopisma organów władzy i administracji państwowej 122

3.7.1. „Kronika Wielkopolski” (1973-nadal). 122

3.7.2. „Kronika Miasta Poznania” (1923-1939, 1945-nadal). 128

3.7.3. „Zapiski Jarocińskie” (1983-nadal). 132

3.7.4. „Wiadomości Kościańskie” (1988-nadal). 134

3.7.5. „Gazeta Wągrowiecka” (1989-1990). 136

ROZDZIAŁ IV.. 138

CZASOPISMA REGIONALISTYCZNE STOWARZYSZEŃ NAUKOWYCH I SPOŁECZNO-KULTURALNYCH   138

4.1. Czasopisma o charakterze naukowym  i popularnonaukowym.. 138

4.1.1. „Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza” (1955-1994)  139

4.1.2. „Rocznik Nadnotecki” (1966-1999). 141

4.1.3. „Rocznik Kaliski” (1968-nadal). 145

4.1.4. „Zeszyty Naukowe Kaliskiego Towarzystwa Lekarskiego” (1972-nadal)  149

4.1.5. „Rocznik Wielkopolski Wschodniej” (1973-1976), „Rocznik Koniński” (1977-1982)  150

4.1.6. „Rocznik Leszczyński” (1977-1989). 153

4.1.7. Czasopisma Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. 155

4.2. Czasopisma o charakterze społeczno-kulturalnym.. 162

4.2.1. „Zeszyty Wielkopolskie” (1964-1972). 162

4.2.2. „Biuletyn Informacyjny WTK” (1968-1972)  i „Informator Regionalisty” (1983-1984)  165

4.2.3. „Przegląd Wielkopolski” (1987-nadal). 167

4.2.4. „Pamiętnik Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej” (1972-nadal)  171

4.2.5. „Przyjaciel Ludu” (1986-nadal). 173

4.2.6. „Rogozińskie Zeszyty Historyczne” (1987-2002). 178

4.2.7. „Ziemia Kolska” (1987-1997). 179

4.2.8. „Szkice Koźmińskie” (1988-nadal). 180

4.2.9. Społeczno-kulturalne efemerydy prasowe  i pomysły niezrealizowane z Gostynia, Rawicza  i Szamotuł 181

ROZDZIAŁ V.. 185

CZASOPISMA REGIONALISTYCZNE INNYCH STOWARZYSZEŃ I ORGANIZACJI 185

5.1. „Biuletyn Informacyjny Wielkopolskiego Klubu Filatelistów” (1945-1947), „Filatelista Polski” (1948), „Wielkopolskie Wiadomości Filatelistyczne” (1966-1976, 1994-nadal), 187

5.2. „Oscypek” (1951-1956). 188

5.3. „Zachodni Poradnik Łowiecki” (1960-1973), „Darz Bór” (1973-1980). 189

5.4. „Biuletyn Informacyjny” (1961-1976), „Wielkopolska” (1983-1992). 190

5.5. „Merkury” (1967-nadal). 193

5.6. „Dmuchawiec” (1968-1971). 193

5.7. „Nowy Dzwonek Poranny. Wielotygodnik naukowo-społeczny” (1972-1974)  194

5.8. „Z dziejów ruchu młodzieżowego” (1978-1989). 194

5.9. „Komunikat” (1980-1986), „Biuletyn – Polski Związek Filatelistów. Zarząd Okręgu Kalisz” (1986-1987), „Informator – Kaliski Filatelista” (1988-1992), „Filatelista Kaliski” (1995-nadal)  195

5.10. „Informator Klubowy Święty Gabriel” (1982-nadal). 196

5.11. „Bez przysłony” (1983-1990). 196

5.12. „Szkice Zbąszyńskie” (1984-1989). 199

5.13. „Krajoznawstwo i Turystyka” (1987-2002). 201

ROZDZIAŁ VI 202

CZASOPISMA PATRIOTYCZNEGO RUCHU ODRODZENIA NARODOWEGO.. 202

6.1. Uwagi wstępne. 202

6.2. „Echa Opalenickie” (1983-1989). 205

6.3. „Głos Śremski” (1984-1989). 209

6.4. „Wiadomości Grodziskie” (1986-1989). 210

6.5. „Wiadomości Nowotomyskie” (1986-1989). 213

6.6. „Kórniczanin” (1988-1989). 216

6.7. „Ziemia Szamotulska” (1988-1989). 217

6.8. Uwarunkowania społeczno-polityczne czasopiśmiennictwa regionalistycznego okresu PRL-u   222

ZAKOŃCZENIE. 228

A. ŹRÓDŁA.. 230

B. LITERATURA.. 265

INDEKS MIEJSCOWOŚCI
Bojanowo
Brodnica
Buk
Bydgoszcz
Chodzież
Czarnków
Czerlejno
Damasławek
Dolsk
Drawsko
Duszniki
Elbląg
Gniezno
Gołańcz
Gołuchów
Gostyń
Grodzisk Wlkp.
Gryżyna
Iwno
Jarocin
Jelenia Góra
Kalisz
Katowice
Kaźmierz
Kępno
Kielce
Koło
Konin
Kopaszew
Kostrzyn nad Wartą
Kościan
Koźmin Wlkp.
Koźminek
Kórnik
Kraków
Krobia
Krotoszyn
Krzywiń
Krzyż Wlkp.
Książ Wlkp.
Kuślin
Kuźnica Zbąska
Ląd
Legnica
Leszno
Lubasz
Lwów
Lwówek
Łódź
Mieścisko
Międzychód
Międzyrzec Podlaski
Mosina
Nowy Sącz
Nowy Tomyśl
Oborniki
Obrzycko
Olsztyn
Opalenica
Ostroróg
Ostrów Wlkp.
Ostrzeszów
Piła
Pleszew
Płock
Pniewy
Pobiedziska
Połajewo
Poznań
Przemyśl
Puszczykowo
Rakoniewice
Rawicz
Rogoźno
Rokietnica
Rzeszów
Sandomierz
Skoczów
Skoki
Słupca
Smuszewo
Stęszew
Szamocin
Szamotuły
Szreniawa
Śrem
Środa Wlkp.
Świdnica
Trzcianka
Turek
Ujście
Wapno
Warszawa
Wągrowiec
Wieleń
Wolsztyn
Wronki
Września
Zabrze
Zbąszyń
Zielona Góra

tom 7

CECHA CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO

ZE ŹRÓDEŁ I TRADYCJI WIELKOPOLSKIEGO CZASOPIŚMIENNICTWA REGIONALISTYCZNEGO XIX/XX WIEKU

stron 453

978-83-65697-24-0 /druk/

978-83-65697-25-7 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 11

ROZDZIAŁ I 13

DEFINIOWANIE CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO.. 13

1.1. Wprowadzenie. 13

1.2. Idea regionu i regionalizmu. 18

1.3. Idea altruizmu. 26

1.4. Idea patriotyzmu. 33

1.5. Więź emocjonalna z regionem.. 45

1.6. Problemy z pojęciem czasopisma regionalistycznego. 47

1.7. Definicja poprzez kategorię „cechy”. 49

ROZDZIAŁ II 54

SZCZEGÓLNOŚĆ CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO.. 54

2.1. Zasadnicze obszary tematyczne. 54

2.1.1. Ideowo-polityczne źródła czasopiśmiennictwa regionalistycznego. 57

2.1.2. Historia regionu i metoda badawcza. 69

2.1.2.1. Interpretacja historii regionu. 69

2.1.2.2. Znaczenie i prawda w interpretacji historii regionu. 79

2.1.2.3. Metoda badawcza. 85

2.1.3. Tradycja i kultura regionu. 100

2.1.3.1. Tradycja regionu. 100

2.1.3.2. Kultura regionu. 103

2.2. Motywacja i sposób narracji 105

2.2.1. Motywacja a język. 106

2.2.2. Język uniwersalny i potoczny. 111

2.2.3. Regionalizm językowy. 113

2.2.3.1. Regionalizm w twórczości Romana Wilkanowicza (1886-1933) i Mariana Turwida (1905-1987)  119

2.2.4. Narracja i jej uwarunkowania. 122

2.2.5. Symbolizm i wartości 127

2.2.6. Motyw „małej ojczyzny” i więzi terytorialnej 133

2.3. Cele, obowiązki i zadania czasopiśmiennictwa regionalistycznego. 136

2.3.1. Ogólne cele, obowiązki i zadania. 136

2.3.2. Niematerialne dziedzictwo kulturowe regionu. 141

2.3.3. Edukacja kulturowa i regionalna oraz pedagogika społeczna. 143

2.3.4. Warsztat dziennikarski 145

2.3.5. Ideologia i polityka – partyjniactwo a czasopisma regionalistyczne. 150

2.3.5.1. Dziennikarze a partyjniactwo. 154

ROZDZIAŁ III 161

KATEGORIE I TYPY CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO.. 161

3.1. Uwagi ogólne. 161

3.2. Kategorie. 172

3.2.1. Według zakresu tematycznego. 172

3.2.1.1. Popularne regionalistyczne czasopisma ogólnoinformacyjne. 173

3.2.1.2. Regionalistyczne czasopisma specjalistyczne. 174

3.2.1.3. Środowiskowe czasopisma regionalistyczne. 174

3.2.2. Według sposobu kształtowania treści 175

3.2.2.1. Naukowe czasopisma regionalistyczne. 175

3.2.2.2. Popularnonaukowe czasopisma regionalistyczne. 176

3.2.2.3. Popularne czasopisma regionalistyczne. 176

3.2.3. Według celów, postaw i motywacji 177

3.2.3.1. Cele. 177

3.2.3.1.1. Odzwierciedlanie i kształtowanie tożsamości regionu. 178

3.2.3.2. Postawa wobec rzeczywistości 184

3.2.3.2.1. Afirmująca. 185

3.2.3.2.2. Neutralna. 186

3.2.3.2.3. Kontestująca i krytyczna. 187

3.2.3.2.4. Zaangażowana. 187

3.2.3.3. Motywacja polityczno-ideologiczna. 188

3.2.3.3.1. Motywacja liberalna. 188

3.2.3.3.2. Motywacja lewicowa. 189

3.2.3.3.3. Motywacja konserwatywna. 189

3.2.3.3.4. Motywacja wyznaniowa. 190

3.3. Typy. 190

3.3.1. Podmiot wydawniczy. 191

3.3.2. Zakres tematyczny. 194

3.3.2.1. Regionalistyczne czasopisma popularne. 194

3.3.2.2. Regionalistyczne periodyki specjalistyczne. 196

3.3.2.3. Regionalistyczne czasopisma środowiskowe. 196

3.3.3. Zasięg rozpowszechniania i miejsce wydawania. 196

3.3.4. Nakład. 198

3.3.5. Częstotliwość. 198

ROZDZIAŁ IV.. 200

ZADANIA CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO.. 200

4.1. Perspektywa historyczna. 200

4.2. Perspektywa współczesna. 210

4.3. Zadania w dziedzinach. 213

4.3.1. Kształtowania świadomości i więzi regionalistycznej oraz postaw proregionalistycznych   214

4.3.2. Przekazywania dorobku kulturowego regionu oraz międzypokoleniowego doświadczenia kulturowego   219

4.3.3. Integracji regionu, aktywizacji kulturalnej mieszkańców, kształtowania kapitału kulturowego oraz budowania spójności społecznej 224

4.3.4. Badania, utrwalania i upowszechniania historii regionu oraz wiedzy o regionie   232

4.3.5. Umacniania tożsamości regionu i związanej z nim symboliki 237

4.3.6. Werbalizacji regionu i promocji ruchu regionalistycznego. 240

4.3.7. Wpływu na partycypację obywatelską i rozwój regionu. 246

4.3.8. Podtrzymywania zainteresowania wielokulturowością i szerzenia tolerancji kulturowo-etnicznej 249

4.3.9. Kształtowania kultury dialogu publicznego. 254

ROZDZIAŁ V.. 259

FUNKCJE CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO.. 259

5.1. Funkcje. 259

5.1.1. Funkcja informacyjno-poznawcza. 262

5.1.2. Funkcja dokumentacyjna. 265

5.1.3. Funkcja edukacyjno-socjalizacyjno-kulturowa. 267

5.1.4. Funkcja integracyjna. 272

5.1.5. Funkcja perswazyjna. 276

5.1.6. Funkcja mobilizacyjna. 279

5.1.7. Funkcja kontrolna. 282

5.1.8. Funkcja promocyjno-kreacyjna. 283

5.1.9. Funkcja rozrywkowa. 284

SPIS MAP. 288

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 289

A. ŹRÓDŁA.. 289

B. LITERATURA.. 313

INDEKS MIEJSCOWOŚCI
Barcin
Białystok
Bielsko-Biała

Gdańsk
Giżycko

Jarocin

Katowice
Kcynia
Kłodzko
Kraków

Lublin
Luboń

Łódź

Muszyna

Olsztyn

Paryż
Piła
Pisz
Pobiedziska
Poznań

Rawicz

Sejny
Smogulecka Wieś
Sulejówek
Szczecin
Szczytno

Turek

Wapienno
Węgorzewo
Wrocław
Września

ISBN druk – 978-83-64447-94-5
ISBN e-book – 978-83-64447-95-2

stron 409

cena 61.00

Spis treści
Wstęp 7
Rozdział I
Czasopismo regionalistyczne – status pojęciowy, kategorie i typy, zadania i funkcje 10
1.1. Definiowanie czasopism regionalistycznych 10
1.2. Cecha regionalistyczna czasopisma 17
1.2.1. Zasadnicze obszary tematyczne 17
1.2.2. Motywacja i sposób narracji 23
1.2.3. Cele działania 28
1.3. Kategorie i typy czasopisma regionalistycznego 35
1.3.1. Uwagi ogólne 35
1.3.2. Kategorie 41
1.3.2.1. Według zakresu tematycznego 41
1.3.2.2. Według sposobu kształtowania treści 43
1.3.2.3. Według celów, postaw i motywacji 44
1.3.3. Typy 48
1.4. Zadania i funkcje czasopisma regionalistycznego 49
1.4.1. Zadania 49
1.4.2. Funkcje 52
Rozdział ii
Wielkopolskie tradycje regionalizmu i czasopiśmiennictwa regionalistycznego 54
2.1. Wielkopolska jako region historyczny 54
2.2. Regionalizm wielkopolski 69
2.2.1. Regionaliści wielkopolscy i ich etos 84
2.3. Tradycje wielkopolskiego czasopiśmiennictwa regionalistycznego 93
2.3.1. Do wybuchu II wojny światowej 93
2.3.2. W latach 1945-1989 108
Rozdział III
Wielkopolskie czasopisma regionalistyczne po 1989 roku 119
3.1. Tendencje rozwojowe czasopiśmiennictwa regionalistycznego w Wielkopolsce po 1989 roku 119
3.2. Wielkopolskie regionalistyczne serie wydawnicze 126
3.2.1. Regionalistyczne serie wydawnicze podmiotów pozaprasowych 129
3.2.2. Regionalistyczne serie wydawnicze edytorów prasy lokalnej i regionalnej 147
3.3. Wielkopolskie jednodniówki o cechach regionalistycznych 151
3.4. Czasopisma Kościoła rzymskokatolickiego o cechach regionalistycznych 155
3.5. Czasopisma regionalistyczne stowarzyszeń i fundacji społeczno-kulturalnych oraz naukowych 157
3.5.1. Roczniki 158
3.5.2. Półroczniki 170
3.5.3. Kwartalniki 171
3.5.4. Dwumiesięczniki i miesięczniki 181
3.6. Czasopisma regionalistyczne innych stowarzyszeń 186
3.7. Czasopisma regionalistyczne organizacyjnych podmiotów państwowych 199
3.8. Czasopisma regionalistyczne jednostek samorządu terytorialnego 207
3.9. Czasopismo regionalistyczne jako przedsięwzięcie wydawców prywatnych oraz samorządu gospodarczego 232
3.10. Próba podsumowania 241
3.10.1. Rola samorządu terytorialnego w rozwoju czasopism regionalistycznych 244
Zakończenie 270
Indeks miejscowości 272
Indeks wielkopolskich czasopism i jednodniówek o cechach regionalistycznych 280
Wykaz alfabetyczny czasopism i jednodniówek 288
Wykaz źródeł i literatury 314
A. ŹRÓDŁA 314
A1. Prawo 314
A2. Analizy, dokumenty, ekspertyzy, materiały, prace magisterskie, raporty, sprawozdania, strategie 315
A3. Atlasy, archiwalia, badania opinii publicznej, bibliografie, encyklopedie, katalogi, leksykony, poradniki, roczniki statystyczne, słowniki, spisy treści 318
A4. Internet 321
A5. Artykuły w czasopiśmiennictwie naukowym, popularnonaukowym i popularnym 322
B. LITERATURA 363

Wstęp
Poddając opisowi i analizie proces rozwoju czasopiśmiennictwa regionalistycznego w Wielkopolsce oraz jego uwarunkowania, nie sposób nie odnieść się do dwóch zasadniczych kryteriów formalnych i ideowych jego wyodrębnienia, jakimi są region i regionalizm. Czasopisma regionalistyczne definiuje się bowiem w nawiązaniu nie tylko do charakterystycznego zakresu ich zainteresowania tematycznego, skupiającego się głównie na dziejach, wartościach oraz tradycji społeczno-kulturowej danego regionu i jego osiągnięciach w różnych dziedzinach życia, ale również w odniesieniu do zawężonego obszaru rozpowszechniania, na przykład lokalnego, mikroregionalnego, subregionalnego czy regionalnego, czyli swoistego regionu. Jednak poza ideą regionu, fundamentalnym czynnikiem wyodrębniania czasopiśmiennictwa regionalistycznego jest pojęcie regionalizmu, w szczególności regionalizmu społeczno-kulturalnego, które opisuje swoiste przywiązanie mieszkańców do danego regionu, pokazuje dokonania i wartości regionu oraz tradycje i kulturę regionalną. Regionalizm ten posiada swój naturalny wyraz w działalności społecznego ruchu zarazem regionalnego (obejmującego zainteresowaniem dany region), jak i regionalistycznego (fundowanego na ideach regionalizmu), którego zadaniem jest w szczególności pielęgnowanie i rozwijanie dziedzictwa społeczno-kulturowego regionu. W praktyce regionalizm społeczno-kulturalny polega na podejmowanej jednostkowo oraz grupowo aktywności służącej badaniom nad historią i teraźniejszością określonych społeczności lokalnych czy zbiorowości ludzkich o szerszym zasięgu terytorialnym (powiat, subregion, region), a w konsekwencji podtrzymywaniu lub budowaniu określonej tożsamości regionalnej, nasyconej tradycjami i wartościami regionalnymi. Znajduje to wyraz w różnego rodzaju działaniach czy wydarzeniach mających na celu wzbudzenie wśród mieszkańców lokalnego czy regionalnego patriotyzmu, a przede wszystkim w zawartości czasopiśmiennictwa regionalistycznego, które stanowi medialne narzędzie ruchu regionalistycznego.
Niniejsza książka składa się z trzech skorelowanych tematycznie rozdziałów, których łącznikiem merytorycznym jest problematyka statusu naukowego i praktycznego czasopism o cechach regionalistycznych ukazujących się w regionie wielkopolskim oraz kształtowania się tego segmentu prasy po 1989 roku, który obejmuje ponad dwudziestoletni okres formowania się tzw. III Rzeczypospolitej Polskiej. Wielkopolskę traktujemy tutaj jako historyczny swoisty region społeczno-kulturowy, ograniczony współcześnie granicami województwa wielkopolskiego, w którego skład wchodzi 226 gmin, 35 powiatów, w tym 31 powiatów ziemskich i 4 powiaty grodzkie (Kalisz, Konin, Leszno, Poznań). Na nowe województwo wielkopolskie, powstałe 1 stycznia 1999 roku, składa się w całości województwo poznańskie, istniejące w latach 1975-1998, oraz prawie całe dawne województwa: kaliskie, konińskie, leszczyńskie i pilskie, z których tylko nieliczne gminy zostały włączone do województw ościennych. Do nowego województwa wielkopolskiego przyłączono zaś gminy byłych województw: bydgoskiego (gmina Trzemeszno), gorzowskiego (gminy Miedzichowo i Międzychód) oraz zielonogórskiego (gminy Siedlec, Wolsztyn i Zbąszyń).
Rozdział pierwszy jest próbą usytuowania poznawczego terminu „czasopismo regionalistyczne”. Najpierw wyjaśniono zakres znaczeniowy tego pojęcia. Następnie omówiono „cechę regionalistyczną” jako szczególną właściwość periodyków regionalistycznych. W dalszej części wyszczególniono kategorie i typy oraz zadania i funkcje czasopism regionalistycznych.
W rozdziale drugim omówiono tradycje regionalizmu wielkopolskiego i warunki rozwoju czasopiśmiennictwa regionalistycznego w Wielkopolsce zarówno do wybuchu II wojny światowej, czyli do końca sierpnia 1939 roku, jak i w okresie powojennym, czyli w latach 1945-1989. Przedstawiono Wielkopolskę jako region historyczny. Scharakteryzowano cechy regionalizmu wielkopolskiego oraz odniesiono się do zespołu wartości, postaw i zachowań, które składały się na etos regionalistów wielkopolskich. Naszkicowano również tradycje wielkopolskiego czasopiśmiennictwa regionalistycznego, którego rozwój przerwał dramatycznie wybuch II wojny światowej. Autor nawiązuje w tym rozdziale także do bogatych tradycji tego czasopiśmiennictwa z okresu zaborów.
Na zawartość rozdziału trzeciego składa się charakterystyka poszczególnych typów czasopiśmiennictwa regionalistycznego w Wielkopolsce wydawanych
w latach 1990-2012, czyli w okresie zasadniczej zmiany ustrojowej i transformacji systemowej, która objęła społeczeństwo, gospodarkę, politykę, kulturę, w tym również media. Autor przedstawia w tej części pracy przeobrażenia wielkopolskiego czasopiśmiennictwa regionalistycznego w tym okresie w dziesięciu podrozdziałach. Najpierw pokazuje tendencje rozwojowe tego segmentu prasy. Następnie omawia przykłady wielkopolskich regionalistycznych serii wydawniczych oraz jednodniówek. Charakteryzuje wybrane periodyki regionalistyczne wydawane przez stowarzyszenia i fundacje społeczno-kulturalne oraz naukowe, a także inne stowarzyszenia, organizacyjne jednostki państwowe, jednostki samorządu terytorialnego, podmioty prywatne (osoby fizyczne, przedsiębiorcy) oraz samorząd gospodarczy. Rozdział kończy się podsumowaniem, które jest próbą uporządkowania współczesnego czasopiśmiennictwa regionalistycznego w Wielkopolsce za pomocą następujących kategorii typologicznych: podmiot wydawniczy, obszar rozpowszechniania, nakład, częstotliwość, zakres tematyczny, sposób kształtowania treści. Na zakończenie tego rozdziału podniesiono zagadnienie roli samorządu terytorialnego w procesie wspierania zarówno idei regionalizmu społeczno-kulturalnego, jak i rozwoju czasopiśmiennictwa regionalistycznego.
W rozdziale trzecim zrezygnowano z charakterystyki wszystkich zidentyfikowanych periodyków i jednodniówek o cechach regionalistycznych, które wydawano w Wielkopolsce w latach 1990-2012 (zob.: „Wykaz alfabetyczny czasopism i jednodniówek o cechach regionalistycznych ukazujących się w Wielkopolsce w latach 1990-2012”). Poprzestano zatem na omówieniu i częściowej analizie wybranych przykładów, charakterystycznych dla każdego typu wyodrębnionego ze względu na określone kryteria. W taki sam sposób potraktowano autorów artykułów, esejów, kronik, materiałów, opracowań, recenzji, sprawozdań, szkiców literackich, wierszy, wspomnień, wyboru źródeł, jakie ukazywały się w tym czasie w wielkopolskich czasopismach regionalistycznych. Szerszą charakterystykę ich biografii oraz dorobku twórczego w dziedzinie regionalizmu zawężono bowiem do grona osób szczególnie aktywnych w tym obszarze. Oczywistym powodem tego zachowania są ograniczenia objętości niniejszego opracowania. Niemniej starano się wymienić
z imienia i nazwiska jak najwięcej autorów, których materiały znalazły się w charakteryzowanych czasopismach regionalistycznych.
Uzupełnieniem niniejszej publikacji są wybrane indeksy (miejscowości i wielkopolskich czasopism i jednodniówek o cechach regionalistycznych) oraz wykaz alfabetyczny czasopism i jednodniówek o cechach regionalistycznych, które ukazywały się w Wielkopolsce w latach 1990-2012. Z powodu ograniczonej objętości opracowania zrezygnowano z materiału ilustracyjnego (dotyczącego na przykład ważniejszych wydarzeń z dziejów wielkopolskiego czasopiśmiennictwa regionalistycznego, winiet poszczególnych wydawnictw czy osób zaangażowanych w działalność prasowo-wydawniczą).
Praca ma charakter porządkujący, źródłowy oraz interdyscyplinarny.
Z różnych bowiem perspektyw badawczych można dokładniej pokazać i przedstawić istotę czasopiśmiennictwa regionalistycznego oraz jego różnorodne związki z ideą zarówno regionalizmu, regionu i lokalizmu, jak i samorządności terytorialnej. Dlatego w jej konstruowaniu wykorzystano różne źródła, w tym czasopiśmiennictwo, zasoby internetu, dokumenty, akty prawne, raporty rządowe i organizacji pozarządowych, wyniki badania opinii publicznej, bibliografie, encyklopedie, katalogi, roczniki statystyczne, słowniki. Fundamentalne znaczenie miała jednak obfita literatura z dziedziny między innymi badań medioznawczych i regionalnych oraz historii, antropologii kulturowej, etnografii, regionalistyki, geografii regionalnej, socjologii, psychologii, pedagogiki, politologii, językoznawstwa, kulturoznawstwa, literaturoznawstwa, ekonomii.
Książka ta zawdzięcza swoje powstanie inspiracji wielu osób, w szczególności animatorów regionalnej działalności społeczno-kulturalnej oraz wydawców i autorów tekstów publikowanych w wielkopolskich periodykach regionalistycznych, a także profesorów Bogumiły Lenarczyk-Kosmanowej oraz Marcelego Kosmana, którzy zachęcali mnie do głębszej refleksji nad tą specyficzną kategorią wielkopolskiego czasopiśmiennictwa.
Jest to także skromny wyraz uznania dla ogromnej rzeszy działaczy stowarzyszeń społeczno-kulturalnych, turystyczno-krajoznawczych, zawodowych, nauczycieli, bibliotekarzy, archiwistów, muzealników, samorządowców, urzędników państwowych i samorządowych, animatorów i twórców kultury regionalnej, pasjonatów historii i tradycji kulturowej regionów, naukowców zajmujących się regionalizmem, którzy badając ogromne i jakże zróżnicowane dziedzictwo społeczno-kulturowe poszczególnych regionów, wzbogacają je i na swój sposób utrwalają w szeregu różnych wydawnictw o cechach regionalistycznych. W rezultacie przyczyniają się także do jego pomnożenia i ocalenia w społecznej pamięci, a poprzez czasopiśmiennictwo regionalistyczne również przekazują następnym pokoleniom bogaty dorobek kulturowy regionu i regionalizmu wielkopolskiego.

• ISBN 978-83-64447-55-6 /druk/
• ISBN 978-83-64447-56-3 /e-book/

Stron 285

Oprawa miękka, folia, błysk

Spis treści

Rozdział 1

Mieszkanie i jego środowisko w XVII-XIX w. 7

Rozdział 2

Środowisko domu. Porządek miejski  w Rzeczypospolitej
i w Prusach  około roku 1800. 61

Rozdział 3

Problem mieszkaniowy i higiena w Prusach 1806-1871. 125

Rozdział 4

„Bzik na punkcie mieszkania”,  czyli mieszkanie i jego
otoczenie w Prusach w latach 1871-1918. 146

Rozdział 5

Mieszkanie – „długie trwanie” i struktura. 199

Rozdział 6

Rewolucja mieszkaniowa w XX w. 222

Fragment:

„Polska zabudowa mieszkaniowa już w średniowieczu była zdecydowanie bardziej prymitywna niż zachodnioeuropejska. Jak pisze Hanna Zaremska, średniowieczne i późnośredniowieczne budownictwo mieszkalne było zwykle drewniane, chociaż rozwijało się też budownictwo ceglane, stawiano i murowane zamki. Przeważały domy niewielkie i skromne[1]. Biskup Ratyzbony w 1475 r. relacjonował krytycznie swoją podróż: „Nigdzie nie napotkaliśmy łóżka ni miejsca do odpoczynku na osobności, a wszystkim za sypialnię służyła podłoga świetlicy, ze skąpo wydzielaną słomą zamiast łoża. Spały też pospołu z nami młode cielęta, by im mróz nie uczynił krzywdy. Tak to wzbronione nam było miękkie posłanie i zaprawdę używaliśmy worów, jako żeśmy nie mieli płacht płóciennych”[2]. Stopniowo średniowieczne ziemianki (a więc konstrukcje wziemne) dla chłopstwa zastąpiono jednoizbowymi lepiankami i chałupami o powierzchni 20-50 metrów kwadratowych, gdzie musiała się pomieścić cała rodzina. Ciepło zapewniało palenisko, a ponieważ domostwa te stanowiły nierzadko kurne chaty, więc dym zapełniał izbę i wydostawał się wszelkimi szczelinami. W izbie znajdował się piec do pieczenia chleba.

Pod koniec średniowiecza dominowały już większe drewniane chaty (ok. 70 m kw.), na które składały się izba mieszkalna oraz komora i kuchnia. Hanna Zaremska podaje, że na 70 metrów chaty chłopskiej 50 metrów stanowiła powierzchnia mieszkalna. Rodzina żyjąca w jednej izbie liczyła średnio od 4 do 6 osób, było więc ciasno, zwłaszcza że zimą w izbie trzymano również zwierzęta gospodarcze. Gromadzący się gnój i odpadki kuchenne usuwano, zamiatając izbę szczotkami z witek. Wyposażenie domów było skromne, a sprzętów niewiele. W komorze znajdował się spichlerz, gdzie trzymano ziarno. W zadymionych pomieszczeniach panował półmrok, łuczywa używano rzadko. Wielkich problemów przysparzało ogrzewanie – biedni zimą musieli rozgrzewać się ruchem, a bogaci przy kominku przypiekali się od przodu i nadal marzli z tyłu. Niskie stropy i małe okna w izbach wynikały także i z chęci zatrzymania ciepła, które było cenne i drogie, jak opał w tym czasie[3]. Izby były chłodne, okna i drzwi nieszczelne, chętnie używano podnóżków, bo ciągnęło od podłogi. Dom szlachecki odróżniał się wówczas tylko tym, że miał drugą izbę.

ISBN 978-83-64447-80-8 /druk/

Stron – 1 100

Pobierz plik - Między Klio a Themis - Księga – początek

————————————-

Spis treści

Spis publikacji Profesora Jacka Sobczaka

            Spis uczniów Profesora Jacka Sobczaka

Teksty

1. Janusz Adamowski  Powrót do przeszłości czyli o próbach przejmowania mediów w Polsce przez państwo
2. Andrzej Adamski     Tematyka środków społecznego przekazu w pracach II Synodu Diecezji Siedleckiej
3. Andrzej Antoszewski           O odpowiedzialności rządzonych i wolności rządzących w demokracji
4. Jerzy Babiak             Zagrożenie ubóstwem lub wykluczeniem społecznym – województwo wielkopolskie
5. Roman Bäcker         Gorbaczow a sprawa polska
6. Joanna Banasiuk      Pojęcie i istota utworów osieroconych w kontekście zmieniających się paradygmatów ochrony autorskoprawnej
7. Bogusław Banaszak Wybory samorządowe – propozycje zmian
8. Barbara Bernfeld, Jacek Mazurkiewicz, Maria Zaporowska, Zofia Zaporowska      Wiązanka urodzinowa dla Profesora Jacka Sobczaka (Pięć prawniczych miniatur)
9. Katarzyna Błeszyńska         Ograniczenia praw autorskich w utworze dziennikarskim w świetle najnowszych zmian w prawie autorskim
10. Jan Błeszyński, Maria Błeszyńska-Przybylska     Uwagi na tle projektów nowelizacji art. 211 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych
11. Joanna Buchalska    Wykorzystywanie nazwiska w „Fashion Law”
12. Katarzyna Chałubińska-Jentkiewicz        Rejestracja jako źródło prawa do prowadzenia działalności wydawniczej w nowych warunkach technologicznych
13. Selim Chazbijewicz  Prometeizm w publikacjach Naczelnego Imamatu Muzułmanów polskich na Obczyźnie w latach 1945-1952. Omówienie specyfiki technicznej i wydawniczej tychże publikacji
14. Ryszard Czerniawski          Giełdy w Polsce
15. Joachim Diec            Rosja neoimperialna w perspektywie konstruktywistycznej
16. Katarzyna Dudka    Utrwalanie przez media przebiegu rozprawy głównej przed sądem karnym
17. Ewa Ferenc-Szydełko          Dobra osobiste. Kilka uwag natury ogólnej
18. Tomasz Goban-Klas            Termin “media” – krytyka, obrona i objaśnienie
19. Waldemar Gontarski           Plagiat naukowy i inne dowody fałszywe (przesłanki wznowienia postępowania) w postępowaniu o awans naukowy
20. Genowefa Grabowska        „Zostać zapomnianym w Internecie” – prawem człowieka nowej generacji?
21. Piotr Grochmalski    Polska myśl geopolityczna – Adolf Bocheński, a Juliusz Mieroszewski
22. Marian Grzybowski             Konstytucja i jej zmiany jako narzędzie utrwalenia skutków przewrotu politycznego — przypadek Turcji (1960-1982)
23. Joanna Haberko       Choroba Hashimoto, objaw Chełmońskiego i zabieg Kristellera czyli o nazwisku w medycynie
24. Stanisław Hoc           O ochronie źródeł informacji dziennikarzy
25. Bartosz Hordecki     Tradycja retoryczna i hermeneutyczna jako źródła inspiracji w badaniach myśli politycznej i prawnej
26. Alicja Jaskiernia       Federalna Komisja Komunikacyjna jako regulator rynku mediów w Stanach Zjednoczonych
27. Jerzy Jaskiernia       Wolność religii i „życie razem” w wielokulturowym społeczeństwie demokratycznym w świetle analiz Rady Europy
28. Edward Jeliński       O historii, czasie i micie – rozważania luźne
29. Stanisław Jędrzejewski        Radio jako wartość
30. Jiri Jirasek    Mafie, komiks a parkování
31. Jan Jurkiewicz         Michał Römer w obronie niezależności Najwyższego Trybunału Litwy w 1922 r. (w świetle jego wspomnień)
32. Ksenia Kakareko     Władza sądownicza na Białorusi
33. Ireneusz C. Kamiński          Prowokacja dziennikarska a Europejska Konwencja Praw Człowieka
34. Tadeusz Kononiuk   Klauzula sumienia w zawodzie dziennikarza
35. Bogusław Kosmus    Sprostowanie – instytucja nadal niedoskonała
36. Ryszard Kowalczyk Cechy prasowo-wydawnicze segmentu czasopiśmiennictwa regionalistycznego w Wielkopolsce po II wojnie światowej
37. Wojciech Lis             Bezpieczeństwo informacyjne państwa w dobie współczesnych zagrożeń
38. Maria Łoszewska-Ołowska Jawnie, czy w ukryciu? Polskie media a anonimizacja podejrzanych i oskarżonych – kilka uwag na tle wybranych problemów
39. Ryszard Markiewicz            Remiks a prawo autorskie
40. Iwona Massaka        Paradygmat ideologiczny w rosyjskiej pieśni masowej a patriotyzm Rossijanina
41. Jerzy Menkes; Anna Kosiołek-Pęksa        O „niedojrzałości” społeczności międzynarodowej, czyli o suwerenie (w stosunkach międzynarodowych) i dojrzewaniu poprzez prawo
42. Aleksander Wojciech Mikołajczak Turcyki Macieja Kazimierza Sarbiewskiego SI w rękopisie Barb. lat. 2105 z Biblioteki Watykańskiej
43. Marek Mozgawa      Kilka uwag na temat przestępstwa kazirodztwa
44. Bogusław Nierenberg          Kto, komu i co wkręca w wyżymaczkę czyli o majsterkowaniu władzy przy mediach
45. Ewa Nowińska         O sprostowaniu prasowym jeszcze słów kilka
46. Adam Olejniczak      O bezprawności rozpowszechniania informacji nieprawdziwych, pomimo działania w społecznie uzasadnionym interesie
47. Inga Oleksiuk           Aksjologiczne założenia autorsko-prawnej ochrony twórczości
48. Henryk Olszewski    Redaktorzy „Historische Zeitschrift” – przewodnicy środowiska
49. Jadwiga Pazdan       Forma oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku według rozporządzenia spadkowego UE z 2012 r.
50. Piotr Piesiewicz         Wideobloger jako podmiot dostarczający audiowizualną usługę na żądanie, a problem nieoznaczonych przekazów handlowych (reklama, sponsorowanie, lokowanie produktu).
51. Anna Potyrała          Stanowisko Polski wobec kryzysu migracyjnego 2015-2016
52. Aldona Prašmantaitė           Wileńska kapituła katedralna — szkice kontekstu prawnego obsady stanowisk kapitulnych w XIX wieku
53. Nartsiss Shukuralieva, Artur Lipiński      Wybrane mechanizmy legitymizacji władzy w krajach Azji Centralnej
54. Jaonna Sieńczyło-Chlabicz Stosowanie przez dziennikarzy „podstępnych” metod zbierania informacji oraz ukrytej kamery na tle konfliktu: wolność prasy o ochrona prywatności
55. Bronisław Sitek        Abogados del Estado – ochrona prawna praw i interesów publicznych w Hiszpanii
56. 56.  Krzysztof Skotnicki Wiek jako cenzus wyborczy
57. Jędrzej Skrzypczak  Wybrane instytucje prawa prasowego w porządkach prawnych państw Unii Europejskiej
58. Dominik Stawicki     Rola Tadżykistanu w systemie bezpieczeństwa Azji Centralnej
59. Jakub Stelina, Grzegorz Kuczyński          Zakres kolizji podstawowych obowiązków dziennikarza na gruncie art. 10 ustawy – Prawo prasowe
60. Bogdan Szlachta       O Saevientibus Pawła Włodkowica uwag kilka
61. Lucyna Szot  Ochrona godności dziennikarza
62. Joanna Taczkowska-Olszewska     Status prawny zawodu dziennikarza w Polsce
63. Grzegorz Tylec         Publikacja prasowa dotycząca sfery prywatności osoby duchownej
64. Krzysztof Urbaniak Determinanty prawne, zwyczajowe i polityczne obsadzania urzędu sędziego Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych Ameryki
65. Wiesław Wacławczyk          American Civil Liberties Union i Article 19 w obronie wolności słowa
66. Tadeusz Wallas       Transformacja systemowa w Polsce w świetle ważniejszych społecznych oczekiwań artykułowanych przed jej rozpoczęciem 
67. Sebastian Wojciechowski    U źródeł sukcesów „Państwa Islamskiego”
68. Jacek Wojtaś Zur Rezeption der „Nikomachischen Ethik“ des Aristoteles in Polen von 13. bis 17. Jahrhundert
69. Kazimierz Wolny-Zmorzyński       Kultura fotografii dziennikarskiej. Etyka czy sensacja
70. Stanisław Wójcik      Protagoniści polskiej ekonomii społecznej XVIII i XIX wieku
71. 71.  Zofia Zawadzka       Obligatoryjne przesłanki odmowy publikacji sprostowania

Notki biograficzne autorów