"SILVA RERUM" » Socjologia

„Bezpieczeństwo XXI Wieku Szanse – Zagrożenia – Perspektywy” – Aspekty bezpieczeństwa pracy

admin — Mon, 16 Mar 2020 10:40:48 +0000

Recenzja dr hab. Marek Sokołowski

ISSN 2450-8810

ISBN 978-83-66353-39-8 /druk/

978-83-66353-40-4 /e-book/

Redaktor naukowy – dr hab. Joanna Sadłowska-Wrzesińska

Redaktor prowadzący – Zbigniew Dziemianko

Skład komputerowy – Zbigniew Dziemianko

Autorzy:

Belica Tomasz, Dewicka Aleksandra, Gabryelewicz Izabela, Gadkowski Aleksander, Gadkowski Andrzej, Górska Magdalena, Gruszka Józef, Kałasznikow Anatol, Kołodziej Anna, Komarnicka Anna, Krupa Patryk, Nalewa Tomasz, Nejman Żaneta, Paluszak Grzegorz, Sadłowska-Wrzesińska Joanna, Szczęsna Justyna, Wiśniewska-Paluszak Joanna, Zielazny Filip

SPIS TREŚCI
Wstęp ……………………………….…………..…………..………………………..7
Dariusz Budkiewicz, Anna Linartowska
Konflikt jako realny problem dotykający pracowników wielu instytucji – analiza zagadnienia na przykładzie placówek oświatowych
Conflict as a real issue concerning employees of several organizations – an analysis based on the example of educational institutions …..…………..9
Izabela Gabrylewicz, Patryk Krupa
Zintegrowany system zarządzania przedsiębiorstwem – analiza norm w aspekcie bezpieczeństwa pracy
Integrated business management system – an analysis of the standards in the aspect of work safety ………………………………….………………….…29
Aleksander Gadkowski
Normatywna regulacja problematyki bezpieczeństwa socjalnego w systemie Europejskiej Karty Społecznej
The normative regulation of social security issues in the European Social Charter system ……………………………………………………………………41
Andrzej Gadkowski
Podstawy traktatowe wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony Unii Europejskiej
Treaty basis for the European Union’s common security and defence policy ………………………………………………………………………………55
Józef Gruszka, Anatol Kałasznikow
Projektowanie strategii przedsiębiorstwa z uwzględnieniem jakości oraz bezpieczeństwa i higieny pracy w zintegrowanym systemie zarządzania
Designing business strategies with regard to work quality and occupational health and safety in an integrated management system ……..69
Magdalena Górska
Makroekonomiczna ocena strefy euro na tle Unii Europejskiej
Macroeconomic evaluation of the euro zone relating to the European Union ………………………………………………………………………………81
Anna Kołodziej
Uwagi wokół edukacji dla bezpieczeństwa ludzi starszych
Obserations regarding safety education of elderly people ……..……………93
Anna Komarnicka, Patryk Krupa, Tomasz Nalewa
Reorganizacja linii produkcyjnej za pomocą VSM z wykorzystaniem bhp i ergonomii
Reorganization of the production line with VSM using occupational safety, health and ergonomics ………………………………………………………….109

Grzegorz Paluszak, Joanna Wiśniewska-Paluszak
Nierówności dochodowe jako zagrożenie bezpieczeństwa państw członkowskich Unii Europejskiej w XXI w.
Income inequalities as a public menace for the security of the member states of the European Union in the XXIth century …………………………..121
Joanna Sadłowska-Wrzesińska, Żaneta Nejman
Zaangażowanie pracowników jako predyktor bezpiecznych zachowań w organizacji
Employee participation as a predicate of safe behaviours in an organisation ………………………………………………………………………137
Joanna Sadłowska-Wrzesińska, Aleksandra Dewicka
Wybrane metody kształtowania bezpiecznych zachowań w środowisku pracy
Selected methods of developing safe behaviours in a work enironment ………………………………………………………………………………………147
Justyna Szczęsna
Przestrzeń empatii jako przestrzeń bezpieczeństwa
The area of empathy as an area of safety …………………………………….159
Agnieszka Wenerska
Migracje pielęgniarek i położnych – problemy i wyzwania
Nurses’ and midwives’ migrations – problems and challenges …..…………175
Filip Zielazny, Izabela Gabryelewicz, Tomasz Belica
Bezpieczeństwo placów zabaw – normy i rzeczywistość
Safety of playgrounds – standards and reality …………………….….………191

„Ktokolwiek widział, ktokolwiek wie” o publikacji z serii „Przypadków kryminalnych”

admin — Tue, 22 Jan 2019 09:23:56 +0000

W programie dotyczącym poszukiwań zaginionych w TVP informowano o naszych dwóch pozycjach z cyklu „Przypadków kryminalnych pod redakcją naukową dr Joanny Stojer-Polańskiej, także organizatorki konferencji naukowej SWPS w Katowicach poświęconej różnym aspektom kryminalistyki jako nauki /24 minuta programu/.

Obejrzyj program: https://vod.tvp.pl/video/ktokolwiek-widzial,01122018,40233604

Przypadki kryminalne. Ciemna liczba przestępstw jako problem interdyscyplinarny

admin — Thu, 18 Oct 2018 11:07:07 +0000

ISBN 978-83-65697-51-6 /druk/

978-83-65697-52-3 /e-book/

Cena det. 67,00 zł /druk, oprawa miękka/

Wstęp
Przypadki kryminalne to zdarzenia, do których doszło w konkretnym miejscu
i czasie, z tego powodu, że konkretna osoba naruszyła normy prawna karnego. Kolejna
książka zostaje poświęcona właśnie takim sprawom. Kiedy zdarzenia kryminalne
pojawiają się w filmie albo w kryminale, prawie zawsze dowiadujemy się, co się dokładnie
zdarzyło, jakie ślady zostały na miejscu zbrodni i jak udało się je zbadać. Dzięki
temu wiemy, jaki był przebieg zdarzenia. W prawdziwym życiu też chcielibyśmy
mieć taką pewność, wiedzieć, co się wydarzyło, w jakiej kolejności i dlaczego. Jednak
niektóre przypadki pozostają niewyjaśnione, inne po latach okazują się pomyłką sądową,
a są i takie, gdzie rozwiązanie zagadki bardzo nas zaskakuje. Dlatego przy badaniu
spraw kryminalnych potrzebna jest współpraca interdyscyplinarna.
Kolejny raz udało się do współpracy zaprosić teoretyków i praktyków. Poniższa
praca, dzieło kilkunastu autorów, przedstawia różne aspekty przestępczości. Często
tej, gdzie spora część zdarzeń pozostaje nieujawniona. Bo to właśnie przypadki
z ciemnej liczby są najtrudniejsze. Ciemna liczba przestępstw obejmuje wszystkie zdarzenia, które są poza oficjalnymi statystykami przestępczości. Zdarzenia, które z różnych powodów nie zostały zgłoszone organom ścigania, zostały przemilczane przez
ofiary, świadków, sprawców. W ramach ciemnej liczby możemy też mówić o sprawach
błędnie zakwalifikowanych. Wtedy, co prawda, mogą widnieć w statystykach przestępczości, ale najczęściej oficjalnie są czymś „mniej” niż wskazuje rubryczka, w jakiej
widnieją. Przykładowo, zabójstwo może być nieumyślnym spowodowaniem śmierci.
Strach, wstyd, obawa przed sprawcą, ale i niepewność co do reakcji innych ludzi,
a także to, że zdarzają się przestępcy przygotowani do popełniania czynu i pozoracji
na miejscu zdarzenia, powodują, że ciągle istnieją zdarzenia nieujawnione.
Badanie tego rodzaju zdarzeń wymaga połączenia wiedzy i doświadczenia z obszaru
różnych dziedzin nauki i praktyki. Stąd wśród Autorów znajdują się naukowcy,
funkcjonariusze służb mundurowych i pracownicy wymiaru sprawiedliwości, biegli
z zakresu nauk sądowych, dziennikarze. Każdy zajmuje się w ramach swojego zawodu
czy służby działaniem związanym ze zwalczaniem przestępczości oraz działaniem
nakierowanym na profilaktykę przestępczości. Każdy w innym fragmencie rzeczywistości
społecznej. Ale tylko współpraca daje szansę na ujawnienie zdarzenia, wykrycie
sprawcy, udowodnienie mu czynu i skazanie właściwej osoby, a także szansę na podjęcie
próby resocjalizacji. /fragment/

Spis treści

Wstęp

Rozdz. 1 Frapujące przypadki kryminalne a możliwości wykrywcze

Filip Bolechała, Joanna Stojer-Polańska Śmierć w wyniku czynności autoerotycznych jako problem kryminalistyczny i medyczno-sądowy. Analiza wybranych przypadków
Rafał Diller, Małgorzata Puzio-Broda „Minął już tydzień odkąd zaginęła twoja matka (…)” – nierozwiązane historie, czyli analiza spraw tzw. długotrwałych zaginięć
Tomasz Konopka Próba wykorzystania zwłok do upozorowania własnej śmierci
Danuta Piniewska-Róg, Bogdan Michalec, Joanna Stojer-Polańska Didymos – sceptycyzm czy niedowierzanie?
Ewa Wach „Nietypowy” seryjny zabójca

Rozdz. 2 Przestępczość nieujawniona – przyczyny, skutki, szacowanie skali zjawiska

Monika Szubrycht, Przemoc rówieśnicza wobec dzieci autystycznych
Paweł Bogunia Działalność przestępcza członków grup motocyklowych
Adam Jopek Charakter zagrożeń migracyjnych i przypadki przestępczości granicznej
Paulina Wiśniewska Ciemna liczba przestępstw przeciwko zwierzętom
Grażyna Manjura-Niśkiewicz Kiedy milczenie nie jest złotem
Olga Kocaj Przestępstwa seksualne- problemy wykrywczo- dowodowe
Artur Kasicki Kradzieże sklepowe – problematyka przestępczości przeciwko mieniu
Tomasz Brzozowski Więzienie – stracony czas? Muzyka, film i anonimowi alkoholicy

Zakończenie

Bibliografia

Przypadki kryminalne. Poszukiwania zaginionych jako problem interdyscyplinarny /praca zbiorowa/

admin — Mon, 01 Oct 2018 08:33:25 +0000

ISBN 978-83-65697-49-3 – druk
ISBN 978-83-65697-50-9 – e-book

Cena książki drukowanej – 67 zł

Publikacja pod redakcją naukową dr Joanny Stojer-Polańskiej

Joanna Stojer-Polańska, doktor nauk prawnych, kryminalistyk. Autorka publikacji naukowych dotyczących oddziaływania mediów na proces karny, dotyczących działań sprawców z nietypowym modus operandi. Redaktor książki poświęconej samobójstwom oraz przypadkom kryminalnym. Prowadzi zajęcia dotyczące ciemnej liczby przestępstw na Uniwersytecie Humanistycznospołecznym SWPS. Popularyzatorka nauki.

Spis treści

Joanna Stojer-Polańska, Ciemna liczba przestępstw jako zjawisko społeczne

Rozdz. 1 Ku farmom śmierci? Badania kryminalistyczne a poszukiwanie zwłok ludzkich

Filip Bolechała, Procesy rozkładu zwłok, czyli o tym, co dzieje się z ludzkim ciałem po śmierci
Marek Lisowicz, Nieinwazyjne metody poszukiwania zwłok ludzkich
Marek Lisowicz, Poszukiwanie zwłok ludzkich z użyciem psa specjalistycznego w terenie otwartym
Michał Wojas, Drony w poszukiwaniach i w ratownictwie
Joanna Stojer-Polańska, Marek Lisowicz, Czyja to czaszka, czyli o metodach identyfikacji zwłok
Aleksandra Wentkowska, Problem braku regulacji prawnych instytucji „koronera” z perspektywy Rzecznika Praw Obywatelskich

Rozdz. 2 Możliwości w obszarze działań poszukiwawczych i kryminalistycznych oraz funkcjonowanie systemu poszukiwań zaginionych

Artur Luzar, Joanna Stojer-Polańska, Ku współpracy interdyscyplinarnej przy poszukiwaniach zaginionych
Jan Gołębiowski, Analiza psychologiczna w przypadkach niejednoznacznych zgonów
Monika Szubrycht, Joanna Pulit, Gdy zaginie dziecko
Łukasz Kowalski, Dziennikarstwo śledcze w sprawach osób zaginionych
Maciej Rokus, Powrót do nierozwiązanych spraw w działaniach Grupy Specjalnej Płetwonurków RP
Katarzyna Trochimowicz, Paweł Futiakiewicz, Zapach śmierci. Radość dla psiego nosa
Bogdan Lach, Wywiad wiktymologiczny i jego rola w profilowaniu psychologiczno-kryminalistycznym n/n sprawcy zabójstwa
Michał Górecki, Ciemna liczba przestępstw – zaginięcie osoby
Rafał Tracz, Czynności procesowe i operacyjne w wybranych przypadkach kryminalnych

Podsumowanie

Z recenzji:

„Współczesne społeczeństwo wychowane na szybkim dostępie do informacji, programach typu true-crime i serialach z cyklu CSI jest przekonane o tym, że zna realną skalę i poziom przestępczości. Rzeczywistość jednak dość mocno odstaje od filmowego wyobrażenia pracy wymiaru sprawiedliwości
i dowodzi, że nie dość, że są zdarzenia kryminalne, które nie znajdują swojego finału w sądzie, to nikt nie wie, że się wydarzyły. To tak zwana ciemna liczba przestępstw, która nie mieści się w oficjalnych statystykach i nie staje się newsem w mainstreamowych środkach przekazu”.

dr Tomasz Kupiec
Kierownik Pracowni Genetyki Sądowej
Instytut Ekspertyz Sądowych im. Prof. dra Jana Sehna w Krakowie

„Przedłożona do recenzji praca stanowi interesujące, wielowątkowe opracowanie, w którym zaprezentowano istotne zagadnienia z zakresu wykrywania przestępstw znajdujących się poza oficjalnymi statystykami przestępczości”.

Łukasz Karaś, doktor nauk prawnych, adwokat, nauczyciel akademicki, instruktor sportów obronnych i strzelectwa sportowego

Ilustracje – Dariusz Piekarski, absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Artysta plastyk, obecnie emerytowany pracownik LK KWP w Krakowie.

„Publikacja, którą podjąłem się zilustrować, jest specyficzna, przede wszystkim ze względu na treść. Trudno uzupełnić grafiką tekst nasycony emocjami, przemocą w taki sposób, aby nie popaść w banał, nie obrazić nikogo. Zachować szacunek dla ofiar rodzin i samego siebie. Przecież każdy opisany przypadek to ludzki dramat. Biorąc pod uwagę, że w sztuce i życiu nic nie jest jednoznaczne, na potrzeby niniejszej książki, wykorzystałem własne obrazy, które wykonywałem w czasie wolnym od służby. Taka terapia zajęciowa na własne potrzeby.

Przy wyborze prac pomogło doświadczenie zawodowe. Przecież byłem policjantem ponad dwie dekady. To było moje środowisko naturalne. Złapałem trop.

Mam nadzieję, że dobór ilustracji jest trafny. Liczę, że wrażliwy Czytelnik znajdzie w nich dopełnienie tekstu, a wyobraźnia pozwoli mu spojrzeć na kryminalistykę w szerszym kontekście. Bo w życiu i sztuce nic nie jest jednoznaczne”.

JEST CZŁOWIEK Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ – POLA REFLEKSJI, B. Antoszewska, I. Myśliwczyk (red.)

admin — Mon, 11 Dec 2017 10:12:21 +0000

ISBN

978-83-65697-14-1 /druk/
978-83-65697-15-8 /e-book/

stron 255

cena 44,00 zł

Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Spis treści
Wprowadzenie…………………………………………………………………………….. 7
CZĘŚĆ I
SPOŁECZNY KONTEKST NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI
Marzenna Zaorska
Pozainstytucjonalne, oddolne formy wspomagania osób
niepełnosprawnych i ich rodzin (perspektywa indywidualnej
oraz grupowej aktywności społecznej) ……………………………………….. 17
Marzenna Zaorska
Osoba z niepełnosprawnością na/w drodze aktywizacji
zawodowej – wybrane problemy a realia współczesnej
rzeczywistości społecznej (na przykładzie województwa
warmińsko-mazurskiego) …………………………………………………………… 37
Iwona Staszkiewicz-Grabarczyk
(Nie)pełnosprawność społeczna a zjawisko bezdomności …………… 49
Dorota Tomczyszyn
Czas wolny rodziców i dzieci z niepełnosprawnością
intelektualną w opinii rodziców…………………………………………………… 63
Aleksandra Szczesiul
Wsparcie osób z niepełnosprawnością na uniwersytecie w świetle
doświadczeń asystenta i studentów z niepełnosprawnością ………… 81
Elżbieta M. Minczakiewicz
Czy starość jest karą za grzechy młodości, czy też jednym
z naturalnych etapów w biegu życia człowieka? ………………………….. 101

CZĘŚĆ II
KONSTRUOWANIE PRZESTRZENI EDUKACJI DZIECKA
Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ
Ewa M. Kulesza
Prospołeczne zachowania wobec rówieśników z niepełnosprawnością
w rysunkach pełnosprawnych uczniów pierwszej klasy …………………… 125
Iwona Konieczna, Barbara Marcinkowska, Katarzyna Smolińska
Od etykietowania do zrozumienia – komunikowanie się dziecka
z zespołem Aspergera w środowisku szkolnym …………………………… 145
Zdenka Šándorová
Inkluzivní edukace v kontextu sociální služby „raná péĉe“
v Ĉeské Republice……………………………………………………………………….. 159
Mirosław Rutkowski, Karol Bidziński
Nauczyciele szkoły ogólnodostępnej – realizatorzy idei edukacji
włączającej – w poszukiwaniu źródeł zawodowego wsparcia ………. 167
Anna Ozga
Rodzic wobec zadań związanych z realizacją indywidualnych
potrzeb dziecka wynikających z niepełnosprawności…………………… 187
CZĘŚĆ III
PRZESTRZEŃ REHABILITACJI ISTOTNYM OBSZAREM ŻYCIA DZIECI
Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ
Małgorzata Paplińska
Edukacja graficzna uczniów z niepełnosprawnością wzroku
odzwierciedlona w IPET-ach – ważny czy pomijany obszar
wsparcia?…………………………………………………………………………………….. 205
Małgorzata Walkiewicz-Krutak
Niepełnosprawność wzroku współwystępująca z mózgowym
porażeniem dziecięcym – wybrane aspekty oceny widzenia
funkcjonalnego małych dzieci……………………………………………………… 231
Spis tabel……………………………………………………………………………………… 253
Spis rysunków……………………………………………………………………………… 255

W świecie współczesnym nastaje coraz większe zrozumienie problemów
człowieka z niepełnosprawnością. Coraz większy postęp w zakresie wiedzy
humanistycznej i wiedzy medycznej przyczynia się do poznawania człowieka
z niepełnosprawnością i uwzględniania jego realnych i rzeczywistych potrzeb,
możliwości i ograniczeń. Zygmunt Bauman w swoich rozważaniach podkreśla,
iż obecność „obcych ponowoczesnych” nie jest już dziś problemem. Chodzi
więc o to, aby nie dążyć do wyeliminowania człowieka niepełnosprawnego,
ale żeby nauczyć się z nim żyć i aby jakość wspólnego życia była satysfakcjonująca
tak dla osób doświadczonych niepełnosprawnością, jak i zdrowych.
W obliczu trudnej i złożonej codzienności osób z niepełnosprawnością
pragniemy zaprezentować Czytelnikowi publikację, która z jednej strony
ukaże różne perspektywy doświadczania niepełnosprawności, przybliżając
zmagania z nią, z drugiej zaś wskaże praktyczne rozwiązania (szczególnie
w sferze edukacji i rehabilitacji) ułatwiające wejście i bycie w społeczeństwie.
Zebrane teksty dotyczą zarówno problematyki dorosłych osób z niepełnosprawnością,
jak również i dzieci.

I. Myśliwczyk, B. Antoszewska /red. nauk./

Ryszard Kowalczyk: seria „Wielkopolskich Szkiców Regionalistycznych” – t. 1-7

admin — Thu, 30 Nov 2017 19:10:17 +0000

Seria „Wielkopolskich Szkiców Regionalistycznych” składa się z siedmiu tomów. Pierwszy tom tego opracowania zawiera rozważania nad Wielkopolską jako regionem historyczno-kulturowym. Drugi tom skupiony jest zarówno na regionalizmie wielkopolskim jako idei, jak i jej praktycznych przejawach społeczno-organizacyjnych oraz prekursorach regionalizmu wielkopolskiego. Tom trzeci natomiast stanowi kontynuację rozważań o regionalizmie wielkopolskim, widzianym jednak z innej perspektywy, a mianowicie z punktu widzenia jego przejawów społeczno-kulturalnych, politycznych i gospodarczych wraz z ich luminarzami. Na zawartość tomu czwartego składają się refleksje o etosie regionalnym Wielkopolan i towarzyszących jej ideach, a także o znaczeniu prasy w życiu regionu oraz charakterystycznych postawach i zachowaniu jego mieszkańców. Przedmiotem zainteresowania tomu piątego są wielkopolskie tradycje czasopiśmiennictwa regionalistycznego do 1939 roku. Rozwój tej kategorii prasowo-wydawniczej w Wielkopolsce po drugiej wojnie światowej scharakteryzowano w tomie szóstym. Tom siódmy zawiera próbę zdefiniowania pojęcia czasopisma regionalistycznego poprzez wprowadzenie formuły określającej pod nazwą „cecha” – rozważania te oparte są głównie na źródłach i tradycji wielkopolskiego czasopiśmiennictwa regionalistycznego XIX/XX wieku.

Ryszard Kowalczyk

tom 1

WIELKOPOLSKA JAKO REGION HISTORYCZNO-KULTUROWY

W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW XIX/XX WIEKU

stron 517

cena tomów 1,2,4,5,6,7 – 59 zł

ISBN 978-83-65697-00-4 /druk/

ISBN 978-83-65697-01-1 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 11

ROZDZIAŁ I 14

RODOWÓD HISTORYCZNY REGIONU POLSKIEGO.. 14

1.1. Region w ramach kształtującego się terytorium państwa polskiego. 14

1.1.1. Historyczne podwaliny kształtowania się regionów w Europie. 14

1.1.2. Przedpaństwowe formy organizacji społecznej na ziemiach polskich 23

1.1.3. Struktura plemienno-terytorialna kształtującego się państwa polskiego 28

1.1.4. Tendencje rozwoju państwowości polskiej a kwestia regionalna. 40

1.2. Struktury terytorialne historycznego regionu. 50

1.2.1. Opole jako tradycyjna jednostka współżycia społecznego w regionie 50

1.2.2. Struktury terytorialne regionu a kultury regionalne. 60

1.3. Region wielkopolski w ramach Rzeczypospolitej 62

1.4. Społeczno-kulturowe i gospodarcze odmienności między zachodnią i wschodnią Polską 67

1.5. Cechy charakterystyczne narodowości polskiej i jej przeobrażenia. 80

1.6. Cechy charakterystyczne szlachty wielkopolskiej 83

ROZDZIAŁ II 90

WSPÓŁCZESNE POJĘCIE REGIONU.. 90

2.1. Definicje ogólne regionu. 90

2.2. Typologia regionu. 93

2.3. Interdyscyplinarne ujęcia regionu. 101

2.4. Tożsamość regionu i tożsamość regionalna mieszkańców.. 113

2.5. Region i regionalizm – asocjacje. 115

ROZDZIAŁ III 119

WIELKOPOLSKA JAKO REGION HISTORYCZNO-KULTUROWY. 119

3.1. Historyczno-kulturowe oblicze regionu wielkopolskiego. 119

3.2. Kolonizacja Wielkopolski 125

3.3. Mniejszości narodowo-etniczne i religijne w Wielkopolsce. 132

3.3.1. Mniejszość żydowska. 133

3.3.2. Mniejszość niemiecka. 145

3.4. Cechy i objawy antagonizmu w stosunku do obcych. 151

3.5. Tradycja antyżydowska w Polsce. 155

3.6. Tożsamość społeczno-kulturowa Wielkopolski 168

ROZDZIAŁ IV.. 172

WIELKOPOLSKA JAKO REGION ZRÓŻNICOWANY. 172

4.1. Terytorialny i społeczno-gospodarczy wymiar regionu wielkopolskiego 172

4.2. Zróżnicowanie regionu wielkopolskiego. 203

4.2.1. Zróżnicowanie gospodarcze. 205

4.2.2. Zróżnicowanie etnograficzne i społeczno-kulturowe. 206

4.2.2.1. Wielkopolski regionalizm językowy. 217

4.2.2.1.1. Wielkopolski regionalizm językowy w twórczości Romana Wilkanowicza (1886-1933) i Mariana Turwida (1905-1987). 222

4.2.2.2. Geografia prasowo-wydawnicza współczesnej Wielkopolski 225

4.2.3. Zróżnicowanie przestrzenno-osadnicze. 231

4.2.3.1. Współczesne województwo wielkopolskie według podgregionów 233

4.2.3.1.1. Charakterystyka demograficzna i terytorialna. 233

4.2.3.1.2. Podział województwa według podregionów.. 241

4.2.3.1.2.1. Podregion kaliski (PL416). 255

4.2.3.1.2.2. Podregion leszczyński 269

4.2.3.1.2.3. Podregion pilski 277

4.2.3.1.2.4. Podregion poznański 282

4.2.3.1.2.5. Podregion miasto Poznań. 287

4.2.4. „Beocja wielkopolska”. 292

4.2.4.1. Reminiscencje historyczne. 292

4.2.4.2. Spostrzeżenia współczesne. 312

SPIS MAP I TABEL. 318

SPIS MAP. 318

SPIS TABEL. 320

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 326

A. ŹRÓDŁA.. 326

B. LITERATURA.. 349

INDEKS MIEJSCOWOŚCI 389

Babiak
Babimost
Bagno
Bałdowice
Bamberg
Baranowo
Baranów
Barcin
Belwitz
Biała
Biała Podlaska
Białośliwie
Białystok
Biedrusko
Bielsko Biała
Bledzewo
Blizanów
Błaszki
Bnin
Bojanowo
Bolechowo
Bolesławiec
Bonin
Borek Wlkp.
Bralin
Brenno
Brójce
Brudzew
Brudzewo
Brzeziny
Buczek
Buczek Mały
Buczek Wielki
Budzyń
Budzyń
Buk
Bukowica
Bukowiec Górny
Byczyna
Bydgoszcz
Byszew

Ceków Kolonia
Chełm
Chełmce
Chlewiska
Chludowo
Chocz
Chodów
Chodzież
Chojęcin
Chojnica
Chojnik
Chrustowo
Chrzypsko Wielkie
Chumiątki
Chwalim
Chwałkowo
Chyby
Ciechanów
Cieszyn
Ciołkowo
Ciosaniec
Czajków
Czarnków
Czempiń
Czerlejno
Czermin
Czerniejewo
Czerwień
Czerwonak
Czesławice
Czestram
Częstochowa
Człopa
Człuchów

Darnowiec
Dąbie
Dębiec
Długie Nowe
Dobra
Dobrzec
Dobrzyca
Dolsk
Domachowo
Domasławek
Domasłów
Dominice
Dominowo
Dopiewo
Doruchów
Drawsko
Drezdenko
Droniki
Droszki
Drożdżyce
Duszniki
Dzidno

Elbląg

Fordon
Frankfurt nad Menem
Frużów

Garbary
Gąsawa
Gdańsk
Giecz
Gizałki
Gniewkowo
Gniezno
Godziesze Wielkie
Gola
Golina
Gołanice
Gołańcz
Gołuchów
Gopło
Gorzów Wlkp.
Gostyń
Góra
Górczyn
Grabianowo
Grabowiec
Grabów nad Prosną
Granowo
Grodziec
Grodzisk Wlkp.
Grotniki
Grzegorzew

Hetmanów
Holendry

Inowrocław

Jabłkowo
Jabłonna
Janisławice
Jaraczewo
Jarocin
Jaromierz Nowy
Jaromierz Stary
Jastrowie
Jelenia Góra
Jemielno
Jesiona
Jezierzyce Kościelne
Jeżyce
Jutrosin

Kaczkowo
Kaczory
Kalisz
Kałkowskie
Kamieniec
Kamień Krajeński
Kargowa
Karzec
Katowice
Kawęczyn
Kazimierz Biskupi
Kaźmierz
Kąty Śląskie
Kcynia
Kępno
Kielce
Kijów
Kiszkowo
Kleczew
Kleszczewo
Kłecko
Kłodawa
Kobyla Góra
Kobylanka
Kobylin
Kobylniki
Kocina
Kołaczkowo
Koło
Komorniki
Konin
Konradów
Konstantynopol
Kopanica
Kopanina
Kostrzyn nad Wartą
Koszalin
Kościan
Kościelec
Kościelna Wieś
Kotlin
Kotowskie
Kowalewko
Koza Wielka
Koźmin Wlkp.
Koźminek
Kórnik
Krajenka
Kraków
Kramsk
Kramsko Stare
Kraszewice
Krobia
Krosno
Krotoszyn
Kruszwica
Krzemieniewo
Krzycko Małe
Krzycko Nowe
Krzycko Wielkie
Krzykosy
Krzymów
Krzywiń
Krzyż Wlkp.
Krzyżowniki
Książ Wlkp.
Kuczyna
Kuczynka
Kuślin
Kuźnica Grabowska
Kuźnica Kącka
Kwilcz

Lądek
Lechlin
Legnica
Leszno
Lipka
Lipno
Lipowice
Lisków
Lubasz
Lubicz
Lubiń Mały
Lubiń Wielki
Lublin
Luboń
Lubusza
Lwów
Lwówek

Łagiewniki
Łekno
Łęka Opatowska
Łobżenica
Łomża
Łódź
Łubowo
Łupice

Maciejewo
Malanów
Marcinki
Margonin
Marjak
Mąkoszyce
Miasteczko
Miasteczko Krajeńskie
Miastko
Miechów
Miedzichowo
Miejska Górka
Mieleszyn
Mieścisko
Międzychód
Międzyrzecz
Miękowo
Mikstat
Milicz
Miłosław
Mirosławiec
Mnichowice
Mogilno
Mosina
Motylewo
Mściszewo
Murowana Goślina
Mycielin

Nakło
Naramowice
Nekla
Niechanowo
Niechlów
Niechłód
Nietomyśl
Niwki Książęce
Nosale
Nowawieś Książęca
Nowe Miasto nad Wartą
Nowe Skalmierzyce
Nowemiasto
Nowy Sącz
Nowy Tomyśl
Nowydwór

Objezierze
Oborniki
Obra Stara
Obrzycko
Ocieszyn
Odolanów
Okonek
Olszówka
Olsztyn
Opalenica
Opatówek
Opok
Opole
Orchowo
Organki
Osieczna
Osiek Mały
Ostrołęka
Ostroróg
Ostrowite
Ostrów Wlkp.
Ostrzeszów
Oszta

Paryż
Pawłowice
Pawłów
Perzów
Pępowo
Piaski
Piątkowo
Piekary
Pijanowice
Piła
Piotrków Trybunalski
Pisarzowice
Pleszew
Płock
Pniewy
Pobiedziska
Podmokle Małe
Podmokle Wielkie
Pogorzela
Połajewo
Poniec
Posadowo
Potarzyca
Potrzebowo
Powidz
Poznań
Proszów
Przebędowo
Przedecz
Przemęt
Przemyśl
Przybranowo
Przybysław
Przygodzice
Przykona
Przytoczna
Pudliszki
Puszczykowo
Pyzdry

Radom
Rakoniewice
Raszków
Rataje
Rawicz
Rębowo
Rogalin
Rogoźno
Rojewo
Rojęczyn
Rokietnica
Rostarzewo
Rozdrażew
Rożnowo
Róża
Rudna
Rybaki
Rybin
Rychtal
Rychwał
Ryczywół
Rydzyna
Rynarzewo
Rzeszów
Rzgów

Sadogóra
Sady
San
Santok
Sarnowa
Sądzia
Sępólno Krajeńskie
Siedlce
Siedlec
Sieniawa
Sieradz
Sieraków
Sieroszewice
Sikorzyn
Skierniewice
Skoki
Skoroszów
Skorzewo
Skórka
Skulsk
Skwierzyna
Słupca
Słupia pod Bralinem
Słupsk
Służewo
Sobota
Sokolniki
Solec
Sompolno
Sośnie
Spokojna
Stara Krobia
Stare Miasto
Stawiszyn
Stęszew
Stobno
Stöckelheide
Stogniewice
Strzałkowo
Strzelno
Strzeszyn
Strzeszyno
Suchy Las
Sulejowo
Sulmierzyce
Sułkowice
Suwałki
Swadzim
Swarzędz
Syców
Szamocin
Szamotuły
Szczecin
Szczytniki
Szczytno
Szklarka
Szlichtyngowa
Szubin
Szydłowo
Szymankowo

Ślesin
Śmigiel
Śrem
Środa Wlkp.
Świerczewo
Święciechowa
Świętno
Świnice Warckie

Tabor Mały
Tabor Wielki
Tarnobrzeg
Tarnowo
Tarnowo Podgórne
Tarnów
Tarnówka
Toruń
Trębaczów
Trzcianka
Trzcinica
Trzebosz
Trzemeszno
Tuczno
Tuliszków
Turek
Turkowy

Uchorowo
Ujskie Olędry
Ujście
Ujście Nowe
Ujście Stare
Uniejów
Uścikowo

Wałbrzych
Wałcz
Wapienno
Wapno
Wargowo
Warszawa
Wągrowiec
Wąsosz
Wiedeń
Wieleń
Wielichowo
Wielkawieś
Wieruszów
Wierzbinek
Wijewo
Wilcza
Wilczyn
Wilda
Wilkowyja
Wilno
Winiary
Wiślica
Witkowo
Witowiczki
Władysławów
Włocławek
Włostno Małe
Włostno Wielkie
Włoszakowice
Wodziczna
Wojczyn
Wojnowo
Wolsztyn
Wrocław
Wronczyn
Wronki
Września
Wschowa
Wymystowo
Wyrzysk
Wysoka

Zaborowiec
Zagórów
Zakrzewo
Zamość
Zaniemyśl
Zbarzewo
Zbąszyń
Zbyczyna
Zduny
Zelgniewo
Zgorzelec
Zielątkowo
Zielona Góra
Ziemlin
Ziółkno
Złotniki
Złotów

Żelazków
Żerkowo
Żerków
Żnin
Żukowo
Żychlewo
Żytniewo

tom 2

REGIONALIZM WIELKOPOLSKI – IDEA, PRZEJAWY SPOŁECZNO-ORGANIZACYJNE, PREKURSORZY

W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW XIX/XX WIEKU

stron 388

978-83-65697-02-8 /druk/

978-83-65697-03-5 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 11

ROZDZIAŁ I 13

IDEA REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO ORAZ ŚRODKI JEGO WYRAZU I PRZENOSZENIA 13

1.1. Pojęcie regionalizmu. 13

1.1.1. Interdyscyplinarne oblicze regionalizmu. 13

1.1.2. Regionalizm jako zjawisko społeczne. 20

1.1.3. Tożsamość i świadomość regionalna. 32

1.1.4. Społeczno-kulturalny ruch regionalistyczny. 57

1.1.5. Geneza i przeobrażenia regionalizmu w Polsce. 62

1.2. Idea regionalizmu wielkopolskiego i jej współczesne uwarunkowania 86

1.3. Rozwój bibliotek, księgarni oraz działalności drukarskiej i prasowo-wydawniczej, wspierającej idee regionalizmu wielkopolskiego. 106

1.4. Rola i zadania pisarzy i dziennikarzy według Bronisława Ferdynanda Trentowskiego (1808-1869) 123

ROZDZIAŁ II 126

PRZEJAWY SPOŁECZNO-ORGANIZACYJNE REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO 126

2.1. Kształtowanie się regionalizmu wielkopolskiego i jego podłoże społeczno-organizacyjne 126

2.2. Osobowy wyraz regionalizmu wielkopolskiego. 129

2.3. Życie ludu, obyczaje i zwyczaje oraz postawy i zachowania społeczne – jako szczególny przedmiot zainteresowania regionalizmu wielkopolskiego. 138

2.4. Wielkopolski regionalizm językowy i jego przejawy. 146

2.5. Fundacyjny i stowarzyszeniowy wymiar organizacyjny regionalizmu wielkopolskiego 154

2.5.1. Działalność w sferze społeczno-gospodarczej 158

2.5.2. Działalność w sferze edukacyjnej i społeczno-kulturalnej 170

ROZDZIAŁ III 182

PREKURSORZY REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO.. 182

3.1. Franciszek Morawski (1783-1861). 183

3.2. Józef Łukaszewicz (1797-1873). 186

3.3. Jędrzej Moraczewski (1802-1855). 189

3.4. Ryszard Wincenty Berwiński (1819-1879). 193

3.5. Ewaryst Estkowski (1820-1856). 199

3.6. Kazimierz Jarochowski (1828-1888). 207

3.7. Wawrzyniec Engeström (1829-1910). 211

3.8. Edmund Callier (1833-1893). 213

3.9. Józef Chociszewski (1837-1914). 215

3.10. Stanisław Karwowski (1848-1917). 218

3.11. Jan Karol Maćkowski (1865-1915). 220

3.12. ks. Stanisław D. Kozierowski (1874-1949). 222

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 225

A. ŹRÓDŁA.. 225

B. LITERATURA.. 258

INDEKS MIEJSCOWOŚCI 307

Babin (wieś pod Lublinem)
Baszków
Berlin
Bobrujsk
Bolewice
Borzęciczki
Bydgoszcz

Ceradz Kościelny
Chełmno
Chełst
Chodzież
Czacz
Czerniejewo
Czerwona Wieś

Dębno
Dłusk
Dolsk
Drzązgowo
Dusina
Działyń

Gdańsk
Głubczyce
Gniezno
Gola
Gostyń
Grodzisk Wlkp.
Gryżyna

Halle

Inowrocław

Jabłówka
Jankowice
Jutrosin

Kalisz
Kijów
Kościan
Koźmin Wlkp.
Kórnik
Krajewice
Kraków
Krąplewo
Krotoszyn
Królewiec
Kruszew
Kruszwica
Kurowo (wieś k. miasta Konin)

Leszno
Lubinia
Lubiń
Lubonia
Lubostroń
Lwów

Małe Sokolniki
Mielno
Mikstat
Miłosław
Mogilno

Niechanowo
Nowa Wieś
Nowy Tomyśl

Opalenica
Opatów
Ostrów Wlkp.
Ostrzeszów

Paryż
Pawłowice
Pleszew
Pniewy
Posadowo
Poznań
Przemyśl
Pudliszki

Rawicz
Rogalin
Rogoźno
Runowo

Samostrzel
Siemianice
Skórzewo
Smogulec
Szamotuły
Szlichtyngowa

Śliwniki
Śmigiel
Śrem
Środa Wlkp.
Świecie

Targoszyce
Toruń
Trzemeszno
Turew

Warszawa
Wełna
Wilno
Winna Góra
Wisłoujście
Wojciechowo
Wojnowice
Wolsztyn
Wrocław
Wronki
Wroniawy
Września
Wschowa

Zbąszyń
Zochcin

Żagań
Żołądowo
Żołędowo

tom 3

REGIONALIZM WIELKOPOLSKI – PRZEJAWY SPOŁECZNO-KULTURALNE, POLITYCZNE I GOSPODARCZE, LUMINARZE W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW XIX/XX WIEKU

stron 166

cena 39 zł

ISBN 978-83-65697-16-5 /druk/

ISBN 978-83-65697-17-2 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 9

ROZDZIAŁ I 11

PRACA ORGANICZNA JAKO ZBIOROWY PRZEJAW REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO 11

1.1. Praca organiczna i regionalizm gospodarczy. 11

1.2. Założenia pracy organicznej w warunkach zaborów.. 14

1.3. Pseudo praca organiczna. 17

1.4. Idea pracy organicznej w zaborze pruskim.. 19

1.5. Harmonijna współpraca społeczeństwa istotą pracy organicznej 25

1.6. Pracy organiczna jako postawa indywiduum i właściwość życia społecznego 28

ROZDZIAŁ II 33

POLITYCZNE ASPEKTY PRACY ORGANICZNEJ I REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO 33

2.1. Swoista apolityczność pracy organicznej a partyjniactwo. 33

2.2. Istota i konsekwencje partyjniactwa. 40

2.3. Tradycja partyjniactwa w Polsce. 49

2.4. Dziennikarze a partyjniactwo. 52

ROZDZIAŁ III 58

SPOŁECZNO-KULTURALNE I GOSPODARCZE NASTĘPSTWA PRACY ORGANICZNEJ I REGIONALIZMU WIELKOPOLSKIEGO.. 58

3.1. Patriotyzm regionalny owocem pracy organicznej 58

3.1.1. Wielkopolski patriotyzm.. 59

3.2. Wzmożony ruch prasowo-wydawniczy i literacki następstwem pracy organicznej 74

3.3. Praca organiczna a regionalizm gospodarczy. 80

3.4. Stosunek Wielkopolan do czynu zbrojnego. 90

3.5. Wybitni przedstawiciele pracy organicznej i regionalizmu gospodarczego XIX wieku 95

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 104

A. ŹRÓDŁA.. 104

B. LITERATURA.. 112

INDEKS MIEJSCOWOŚCI
Babimost
Błociszewo
Bnin
Boguszyn
Bojanowo

Chludowo

Gniezno
Godurów
Gostyń
Grodzisk Wlkp.

Ignacewo

Kalisz
Kościan
Kórnik

Leszno
Lwów

Mała Starołęka
Margonin
Margońska Wieś
Międzyrzecz
Miłosław

Nowe Miasto nad Wartą
Nowy Tomyśl

Paryż
Pleszew
Podgradowice
Pomarzanowice
Poznań

Rakoniewice
Rawicz
Rogalin

Stęszew
Suchy Las
Szamotuły

Śliwniki
Śmigiel

Warszawa
Wolsztyn
Września
Wschowa

Zduny

tom 4

REGIONALIZM WIELKOPOLSKI – ETOS, IDEE, PRASA, DOBRO PUBLICZNE, LUDZIE

W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW XIX/XX WIEKU

stron 370

978-83-65697-18-9 – druk

978-83-65697-19-6 – e-book

Spis treści

WSTĘP. 10

ROZDZIAŁ I 13

REGIONALIŚCI WIELKOPOLSCY – ICH ETOS I IDEE NA TLE WARUNKÓW ZABORU PRUSKIEGO I PÓŹNIEJ 13

1.1. Inteligencja, twórcy, literaci, księża, nauczyciele, dziennikarze i opinia publiczna a XIX-wieczny regionalizm wielkopolski 13

1.2. Idea Polski Ludowej 17

1.3. Rola opinii publicznej 20

1.4. Odwaga cywilna i poświęcenie się sprawie narodowej 24

ROZDZIAŁ II 30

REGIONALIZM A ROLA I ZADANIA CZASOPIŚMIENNICTWA REGIONALISTYCZNEGO 30

2.1. Tło ideowo-polityczne czasopiśmiennictwa regionalistycznego XIX/XX wieku 30

2.2. Pielęgnowanie języka polskiego i oświata ludu – zasadnicze zadania czasopiśmiennictwa regionalistycznego XIX/XX wieku. 46

2.3. Podtrzymanie ducha narodowego oraz idei jednej Polski i solidarności narodowej – ważnym zadaniem czasopiśmiennictwa regionalistycznego XIX/XX wieku. 52

2.4. Regionalizm i czasopisma regionalistyczne szkołą narodową. 56

ROZDZIAŁ III 60

REGIONALIZM WIELKOPOLSKI A DOBRO PUBLICZNE, KWESTIA WŁOŚCIAŃSKA I WOLNOŚĆ NARODU 60

3.1. Zróżnicowanie źródeł ideowych i praktyki regionalizmu wielkopolskiego 60

3.2. Regionalizm wielkopolski a dobro publiczne. 63

3.2.1. Niematerialne czynniki rozwoju regionu jako dobro publiczne. 63

3.2.2. Dobro publiczne i jego obrońcy. 68

3.3. Regionalizm wielkopolski a kwestia włościańska. 73

3.3.1. Kwestia włościańska sprawą publiczną. 73

3.3.2. Wielkopolskie próby rozwiązania kwestii włościańskiej 79

3.3.3. Między uwłaszczeniem a uobywatelnieniem chłopstwa. 82

3.3.4. Upadek państwa polskiego na tle kwestii włościańskiej 85

3.3.5. Reminiscencje upadku państwa polskiego a duch narodowy. 88

3.4. Regionalizm wielkopolski a wolność narodu. 97

ROZDZIAŁ IV.. 101

POSTAWY I ZACHOWANIE LUDZI A REGIONALIZM WIELKOPOLSKI XIX WIEKU.. 101

4.1. Przywary polskie. 103

4.2. Wielkopolanie a kwestia szlachecka. 119

4.3. Wielkopolanie a krytyka publiczna oraz jej zadania, cele i ograniczenia 126

ROZDZIAŁ V.. 133

IDEA XIX-WIECZNEGO MESJANIZMU NARODOWEGO A REGIONALIZM WIELKOPOLSKI 133

5.1. Idea i zasady mesjanizmu narodowego. 133

5.2. Przedstawiciele mesjanizmu narodowego. 142

5.2.1. Józef Maria Hoene-Wroński (1776-1853). 142

5.2.2. Andrzej Towiański (1799-1878). 148

5.2.3. Bronisław Ferdynand Trentowski (1808-1869). 152

5.2.4. August Cieszkowski (1814-1894). 159

5.3. Nowe oblicze mesjanizmu narodowego w warunkach niepodległej Polski 166

ROZDZIAŁ VI 169

REGIONALIZM WIELKOPOLSKI W ODRODZONEJ POLSCE I PÓŹNIEJ. 169

6.1. Etos regionalny Wielkopolan w II Rzeczypospolitej i później 169

6.1.1. Uwagi wstępne. 169

6.1.2. Etos Wielkopolan na tle idei dzielnicowości Polski i separatyzmu dzielnicowego 172

6.1.2.1. Historyczne źródła dzielnicowości 172

6.1.2.2. Etos regionalny a idea dzielnicowości 174

6.1.2.3. Etos regionalny a powstanie wielkopolskie 1918/1919. 184

6.1.2.4. Polityczne i ekonomiczne aspekty dzielnicowości 194

6.1.2.5. Etos regionalny a zmaganie się z naporem germańskim.. 202

6.1.2.6. Dzielnicowość a praktyka administracji państwowej 206

6.1.2.7. Dzielnicowość a idea regionalizmu. 211

6.1.3. Cechy charakterystyczne etosu Wielkopolanina. 216

6.2. Regionalizm wielkopolski i regionaliści w warunkach II Rzeczypospolitej 221

6.3. Współcześni regionaliści wielkopolscy. 231

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 250

A. ŹRÓDŁA.. 250

B. LITERATURA.. 268

INDEKS MIEJSCOWOŚCI
Berlin
Bieżuń

Chodzież
Czempiń
Częstochowa

Damasławek
Domachowo
Dzierawa

Fryburg

Gniezno
Gołańcz
Gostyń

Heildelberg
Humań

Jarocin
Jena

Kaczanowo
Kalisz
Kamieniec Podolski
Kąkolewo
Kcynia
Kępno
Kijów
Kłodawa
Koło
Konin
Kopanica
Kosowo
Kościan
Kórnik
Kraków
Krobia
Krotoszyn
Królewiec
Krzycko Małe
Książ Wlkp.

Leszno
Lisków
Lubiń
Luboń
Lwów
Lwówek

Merecz
Miejska Górka
Miłosław
Mohelow Podolski
Monachium

Neuilly-sur-Seine
Nowy Tomyśl

Obłaczkowo
Odessa
Opalenica
Opole
Ostrów Wlkp.
Ostrzeszów

Paryż
Pelplin
Piła
Pleszew
Połonne
Poznań

Rataje
Rawicz
Rogoźno
Rynarzewo

Samborz
Siemiatycze
Sieraków
Słupca
Sompolno
Stary Gostyń
Sulmierzyce
Swarzędz
Szamotuły
Szepetówka
Szubin

Środa Wlkp.

Targowica
Tarnopol
Toruń
Trzcianka
Turek
Tursko

Warszawa
Wągrowiec
Wieruszów
Wierzenica
Wilno
Włoszakowice
Wolsztyn
Wronki
Września
Wyrzeka

Zakrzewo
Zaniemyśl
Zbąszyń
Zdziechowa
Zegrze
Złotów
Zmerywka

Żabikowo
Żytomierz

tom 5

WIELKOPOLSKIE TRADYCJE CZASOPIŚMIENNICTWA REGIONALISTYCZNEGO DO 1939 ROKU

W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW XIX/XX WIEKU

stron 324

978-83-65697-20-2 /druk/

978-83-65697-21-9 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 11

ROZDZIAŁ I 13

WIELKOPOLSKIE CZASOPIŚMIENNICTWO REGIONALISTYCZNE W OKRESIE ZABORU PRUSKIEGO 13

1.1. Uwagi wstępne. 13

1.2. Zadania czasopism regionalistycznych okresu zaboru pruskiego. 18

1.2.1. Ogólne zadania prasy w dziedzinie oświaty i wychowania narodowego 18

1.2.2. Pielęgnowanie języka polskiego i oświata ludu. 22

1.2.3. Podtrzymanie ducha narodowego oraz idei jednej Polski i solidarności narodowej 26

1.3. Niektóre wady czasopiśmiennictwa polskiego. 29

1.4. Istota i rola krytyki na łamach prasy. 34

1.5. Przykładowe tytuły o pierwiastkach regionalistycznych okresu zaboru pruskiego 37

1.5.1. „Pismo Miesięczne Prus-Południowych” (1802-1806). 38

1.5.2. „Dziennik Departamentu Kaliskiego” (1808-1815). 40

1.5.3. „Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego” (1815-1865). 42

1.5.4. „Oeffentlicher Anzeiger – Publiczny Donosiciel” (1821-1876). 44

1.5.5. „Weteran Poznański” (1825). 45

1.5.6. „Przyjaciel Ludu” (1834-1849). 47

1.5.7. „Archiwum Teologiczne” (1836-1837). 53

1.5.8. „Przewodnik Rolniczo-Przemysłowy” (1836-1845). 54

1.5.9. „Gazeta Kościelna” (1843-1849). 56

1.5.10. „Przegląd Poznański” (1845-1865, 1894-1896). 58

1.5.11. „Gazeta Polska” (1848-1850). 62

1.5.12. „Wiarus” (1849-1850). 66

1.5.13. „Tygodnik Poznański. Pismo Naukowo-Literackie” (1862-1863). 69

1.5.14. „Przegląd Wielkopolski, Historyczny i Literacki” (1867-1868, 1869) 71

1.5.15. „Tygodnik Wielkopolski” (1871-1874). 74

1.5.16. „Wiarus” (1873-1875). 76

1.5.17. „Kórniczanin” (1875). 78

1.5.18. „Dom Polski” (1888-1890). 81

1.5.19. „Przegląd Poznański” (1894-1896). 82

1.5.20. „Bocian z nad Gopła, Wisły, Warty i Odry” (1901), „Komar” (1902-1906) 86

1.5.21. „Śpiewak. Miesięcznik literacko-muzyczny” (1907-1914). 88

1.5.22. „Unitas. Miesięcznik Kościelny” (1909-1914). 89

1.5.21. Czasopisma Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. 93

ROZDZIAŁ II 97

WIELKOPOLSKIE CZASOPIŚMIENNICTWO REGIONALISTYCZNE W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM 97

2.1. Uwagi ogólne. 97

2.2. Uwarunkowania prawne działalności prasowej 100

2.3. Czasopisma społeczno-kulturalne. 106

2.3.1. „Kronika Miasta Poznania” (1923-1939). 106

2.3.2. „Ziemia Gostyńska” (1926) i „Kronika Gostyńska” (1928-1939). 111

2.3.3. „Ziemia Kaliska” (1930-1932). 117

2.3.4. „Wici Wielkopolskie” (1931-1937). 119

2.3.5. „Ziemia Leszczyńska” (1932-1937). 123

2.3.6. „Przegląd Wielkopolski” (1939). 125

ROZDZIAŁ III 128

WIELKOPOLSKIE CZASOPIŚMIENNICTWO REGIONALISTYCZNE W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM O CHARAKTERZE ŚRODOWISKOWYM… 128

3.1. Czasopisma środowiskowe o charakterze regionalistycznym XIX/XX wieku 128

3.1.1. Środowisko leśników i myśliwych. 129

3.1.2. Środowisko dzieci i młodzieży. 131

3.1.3. Środowisko bartników (pszczelarzy). 140

3.1.4. Środowisko nauczycieli, działaczy oświatowych i urzędników.. 141

3.1.5. Środowisko powstańców wielkopolskich 1918-1919, inwalidów wojennych i żołnierzy 149

3.1.6. Środowisko organizacji harcerskich, młodzieżowych, sokolich i strzeleckich 160

3.1.7. Środowisko organizacji kościelnych. 169

3.1.8. Środowisko ziemian oraz rolników i organizacji rolniczych. 175

3.1.9. Środowisko literacko-poetyckie. 177

3.1.10. Środowisko absolwentów szkół 179

3.1.11. Środowisko organizacji kobiecych. 180

3.1.12. Środowisko organizacji sportowych. 183

3.2. Czasopisma wyspecjalizowane. 183

3.3. Wydawnictwa okolicznościowe (księgi pamiątkowe, sprawozdania, jednodniówki) i ich poprzednicy z przełomu XIX/XX wieku. 188

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 193

A. ŹRÓDŁA.. 193

B. LITERATURA.. 230

INDEKS MIEJSCOWOŚCI 256

Berlin
Bnin
Bojanowo
Buk
Bydgoszcz

Chełmno
Chobienice
Chodzież
Czarnków

Dalki

Gdańsk
Gniezno
Gołuchów
Gostyń
Grabonóg
Grudziądz

Inowrocław

Jarocin
Jurkowo

Kalisz
Kępno
Kijów
Koło
Konin
Kosowo
Kościan
Koźmin Wlkp.
Kórnik
Kraków
Krotoszyn
Książ Wlkp.

Lechlin
Leszno
Lewice
Lwów
Lwówek

Międzychód
Miłosław
Mogilno
Mosina

Nakło
Niegolewo
Nowa Wieś
Nowy Tomyśl

Opalenica
Osieczna
Ostroróg
Ostrów Wlkp.
Ostrzeszów
Otorowo

Paryż
Pętkowo
Pleszew
Pniewy
Pobiedziska
Posadowo
Potulice
Poznań
Pyzdry

Radojewo
Rogalin
Rogoźno
Rydzyna

Sokołów
Szamotuły
Szczepice

Śliwniki
Śrem
Środa Wlkp.

Trzemeszno
Turek
Turew

Ujazd

Warszawa
Wągrowiec
Wieleń
Wilno
Winnogóra
Wolsztyn
Wronki
Września
Wyrzysk

Zaniemyśl

Żnin

tom 6

WIELKOPOLSKIE CZASOPISMA REGIONALISTYCZNE PO

II WOJNIE ŚWIATOWEJ W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ, LITERATURY I POGLĄDÓW

stron 366

978-83-65697-22-6 –druk/

978-83-65697-23-3 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 14

ROZDZIAŁ I 17

WARUNKI ROZWOJU CZASOPIŚMIENNICTWA REGIONALISTYCZNEGO I FORMY WYDAWNICTW REGIONALISTYCZNYCH.. 17

1.1. Okoliczności społeczno-polityczne działalności prasowo-wydawniczej 17

1.2. Prawne uwarunkowania działalności prasowej 36

1.3. Wielkopolskie regionalistyczne serie wydawnicze. 39

1.4. Wielkopolskie jednodniówki o cechach regionalistycznych. 50

1.4.1. Jednodniówki szkolne oraz szkolnych komitetów społecznych i stowarzyszeń absolwentów 52

1.4.2. Jednodniówki wydawane przez zakłady pracy, przedsiębiorstwa i spółdzielnie 56

1.4.3. Pisma okazjonalne wydawane przez związki zawodowe, organizacje sportowe i społeczno-środowiskowe 57

1.4.4. Jednodniówki Frontu Jedności Narodu i Rad Narodowych. 59

1.4.5. Stowarzyszeń społeczno-kulturalnych i oświatowych. 61

1.4.6. Szkół wyższych, organizacji studenckich i młodzieżowych. 64

1.5. Czasopisma Kościoła Rzymskokatolickiego o cechach regionalistycznych 70

1.6. Typy czasopiśmiennictwa regionalistycznego w Wielkopolsce. 71

ROZDZIAŁ II 76

CZASOPISMA REGIONALISTYCZNE WYDAWANE PRZEZ RSW „PRASA-KSIĄŻKA-RUCH” 76

2.1.Struktura organizacyjna RSW „Prasa-Książka-Ruch” w Wielkopolsce. 76

2.2. „Głos Wolsztyński” (1954-1971). 78

2.3. „Ziemia Kaliska” (1957-nadal). 80

2.4. „Ziemia Nadnotecka” (1961-1979). 84

2.5. „Południowa Wielkopolska” (1962-1989). 86

2.6. „Ziemia Gnieźnieńska” (1959-1964), „Przemiany” (1964-1965), „Przemiany Ziemi Gnieźnieńskiej” (1965-1994), „Przemiany na Szlaku Piastowskim” (1994-nadal). 88

2.7. „Nurt” (1965-1989). 89

ROZDZIAŁ III 96

CZASOPISMA REGIONALISTYCZNE PAŃSTWOWYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH 96

3.1. Czasopisma muzeów.. 96

3.1.1. „Fontes Archaeologici Posnanienses. Annales Musei Archaeologici Posnaniensis” (1953-nadal) 97

3.1.2. „Studia Muzealne” (1953-nadal). 101

3.1.3. „Leszczyńskie Zeszyty Muzealne” (1988-1990). 103

3.1.4. „Zeszyty Muzealne” (1989-2005), „Konińskie Zeszyty Muzealne” (2006-nadal) 105

3.2. Czasopisma ośrodków naukowo-badawczych. 106

3.2.1. „Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej” (1929-1930, 1946-nadal). 106

3.2.2. „Poznańskie Studia Teologiczne” (1972-nadal). 108

3.2.3. „Notatki Przyrodnicze” (1967-1973). 109

3.3. Czasopisma bibliotek publicznych. 109

3.3.1. „Materiały-Informacje. Sprawozdania Regionalnej Izby Pamiątek Oświatowych” (1987-1990) 110

3.4. Czasopisma domów kultury. 111

3.4.1. Pałac Kultury w Poznaniu. 111

3.4.1.1. „Nasza Kronika” (1965-1972). 111

3.4.1.2. „Orientacje” (1973-1990). 112

3.4.2. Periodyki edytowane przez miejskie i powiatowe domy kultury. 113

3.5. Czasopisma ośrodków kultury leśnej 117

3.5.1. „Studia Ośrodka Kultury Leśnej” (1985-1989), „Studia i Materiały Ośrodka Kultury Leśnej” (1990-nadal) 117

3.6. Czasopisma kuratoriów oświaty i wychowania. 119

3.7. Czasopisma organów władzy i administracji państwowej 122

3.7.1. „Kronika Wielkopolski” (1973-nadal). 122

3.7.2. „Kronika Miasta Poznania” (1923-1939, 1945-nadal). 128

3.7.3. „Zapiski Jarocińskie” (1983-nadal). 132

3.7.4. „Wiadomości Kościańskie” (1988-nadal). 134

3.7.5. „Gazeta Wągrowiecka” (1989-1990). 136

ROZDZIAŁ IV.. 138

CZASOPISMA REGIONALISTYCZNE STOWARZYSZEŃ NAUKOWYCH I SPOŁECZNO-KULTURALNYCH 138

4.1. Czasopisma o charakterze naukowym i popularnonaukowym.. 138

4.1.1. „Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza” (1955-1994) 139

4.1.2. „Rocznik Nadnotecki” (1966-1999). 141

4.1.3. „Rocznik Kaliski” (1968-nadal). 145

4.1.4. „Zeszyty Naukowe Kaliskiego Towarzystwa Lekarskiego” (1972-nadal) 149

4.1.5. „Rocznik Wielkopolski Wschodniej” (1973-1976), „Rocznik Koniński” (1977-1982) 150

4.1.6. „Rocznik Leszczyński” (1977-1989). 153

4.1.7. Czasopisma Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. 155

4.2. Czasopisma o charakterze społeczno-kulturalnym.. 162

4.2.1. „Zeszyty Wielkopolskie” (1964-1972). 162

4.2.2. „Biuletyn Informacyjny WTK” (1968-1972) i „Informator Regionalisty” (1983-1984) 165

4.2.3. „Przegląd Wielkopolski” (1987-nadal). 167

4.2.4. „Pamiętnik Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej” (1972-nadal) 171

4.2.5. „Przyjaciel Ludu” (1986-nadal). 173

4.2.6. „Rogozińskie Zeszyty Historyczne” (1987-2002). 178

4.2.7. „Ziemia Kolska” (1987-1997). 179

4.2.8. „Szkice Koźmińskie” (1988-nadal). 180

4.2.9. Społeczno-kulturalne efemerydy prasowe i pomysły niezrealizowane z Gostynia, Rawicza i Szamotuł 181

ROZDZIAŁ V.. 185

CZASOPISMA REGIONALISTYCZNE INNYCH STOWARZYSZEŃ I ORGANIZACJI 185

5.1. „Biuletyn Informacyjny Wielkopolskiego Klubu Filatelistów” (1945-1947), „Filatelista Polski” (1948), „Wielkopolskie Wiadomości Filatelistyczne” (1966-1976, 1994-nadal), 187

5.2. „Oscypek” (1951-1956). 188

5.3. „Zachodni Poradnik Łowiecki” (1960-1973), „Darz Bór” (1973-1980). 189

5.4. „Biuletyn Informacyjny” (1961-1976), „Wielkopolska” (1983-1992). 190

5.5. „Merkury” (1967-nadal). 193

5.6. „Dmuchawiec” (1968-1971). 193

5.7. „Nowy Dzwonek Poranny. Wielotygodnik naukowo-społeczny” (1972-1974) 194

5.8. „Z dziejów ruchu młodzieżowego” (1978-1989). 194

5.9. „Komunikat” (1980-1986), „Biuletyn – Polski Związek Filatelistów. Zarząd Okręgu Kalisz” (1986-1987), „Informator – Kaliski Filatelista” (1988-1992), „Filatelista Kaliski” (1995-nadal) 195

5.10. „Informator Klubowy Święty Gabriel” (1982-nadal). 196

5.11. „Bez przysłony” (1983-1990). 196

5.12. „Szkice Zbąszyńskie” (1984-1989). 199

5.13. „Krajoznawstwo i Turystyka” (1987-2002). 201

ROZDZIAŁ VI 202

CZASOPISMA PATRIOTYCZNEGO RUCHU ODRODZENIA NARODOWEGO.. 202

6.1. Uwagi wstępne. 202

6.2. „Echa Opalenickie” (1983-1989). 205

6.3. „Głos Śremski” (1984-1989). 209

6.4. „Wiadomości Grodziskie” (1986-1989). 210

6.5. „Wiadomości Nowotomyskie” (1986-1989). 213

6.6. „Kórniczanin” (1988-1989). 216

6.7. „Ziemia Szamotulska” (1988-1989). 217

6.8. Uwarunkowania społeczno-polityczne czasopiśmiennictwa regionalistycznego okresu PRL-u 222

ZAKOŃCZENIE. 228

A. ŹRÓDŁA.. 230

B. LITERATURA.. 265

INDEKS MIEJSCOWOŚCI
Bojanowo
Brodnica
Buk
Bydgoszcz
Chodzież
Czarnków
Czerlejno
Damasławek
Dolsk
Drawsko
Duszniki
Elbląg
Gniezno
Gołańcz
Gołuchów
Gostyń
Grodzisk Wlkp.
Gryżyna
Iwno
Jarocin
Jelenia Góra
Kalisz
Katowice
Kaźmierz
Kępno
Kielce
Koło
Konin
Kopaszew
Kostrzyn nad Wartą
Kościan
Koźmin Wlkp.
Koźminek
Kórnik
Kraków
Krobia
Krotoszyn
Krzywiń
Krzyż Wlkp.
Książ Wlkp.
Kuślin
Kuźnica Zbąska
Ląd
Legnica
Leszno
Lubasz
Lwów
Lwówek
Łódź
Mieścisko
Międzychód
Międzyrzec Podlaski
Mosina
Nowy Sącz
Nowy Tomyśl
Oborniki
Obrzycko
Olsztyn
Opalenica
Ostroróg
Ostrów Wlkp.
Ostrzeszów
Piła
Pleszew
Płock
Pniewy
Pobiedziska
Połajewo
Poznań
Przemyśl
Puszczykowo
Rakoniewice
Rawicz
Rogoźno
Rokietnica
Rzeszów
Sandomierz
Skoczów
Skoki
Słupca
Smuszewo
Stęszew
Szamocin
Szamotuły
Szreniawa
Śrem
Środa Wlkp.
Świdnica
Trzcianka
Turek
Ujście
Wapno
Warszawa
Wągrowiec
Wieleń
Wolsztyn
Wronki
Września
Zabrze
Zbąszyń
Zielona Góra

tom 7

CECHA CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO

ZE ŹRÓDEŁ I TRADYCJI WIELKOPOLSKIEGO CZASOPIŚMIENNICTWA REGIONALISTYCZNEGO XIX/XX WIEKU

stron 453

978-83-65697-24-0 /druk/

978-83-65697-25-7 /e-book/

Spis treści

WSTĘP. 11

ROZDZIAŁ I 13

DEFINIOWANIE CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO.. 13

1.1. Wprowadzenie. 13

1.2. Idea regionu i regionalizmu. 18

1.3. Idea altruizmu. 26

1.4. Idea patriotyzmu. 33

1.5. Więź emocjonalna z regionem.. 45

1.6. Problemy z pojęciem czasopisma regionalistycznego. 47

1.7. Definicja poprzez kategorię „cechy”. 49

ROZDZIAŁ II 54

SZCZEGÓLNOŚĆ CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO.. 54

2.1. Zasadnicze obszary tematyczne. 54

2.1.1. Ideowo-polityczne źródła czasopiśmiennictwa regionalistycznego. 57

2.1.2. Historia regionu i metoda badawcza. 69

2.1.2.1. Interpretacja historii regionu. 69

2.1.2.2. Znaczenie i prawda w interpretacji historii regionu. 79

2.1.2.3. Metoda badawcza. 85

2.1.3. Tradycja i kultura regionu. 100

2.1.3.1. Tradycja regionu. 100

2.1.3.2. Kultura regionu. 103

2.2. Motywacja i sposób narracji 105

2.2.1. Motywacja a język. 106

2.2.2. Język uniwersalny i potoczny. 111

2.2.3. Regionalizm językowy. 113

2.2.3.1. Regionalizm w twórczości Romana Wilkanowicza (1886-1933) i Mariana Turwida (1905-1987) 119

2.2.4. Narracja i jej uwarunkowania. 122

2.2.5. Symbolizm i wartości 127

2.2.6. Motyw „małej ojczyzny” i więzi terytorialnej 133

2.3. Cele, obowiązki i zadania czasopiśmiennictwa regionalistycznego. 136

2.3.1. Ogólne cele, obowiązki i zadania. 136

2.3.2. Niematerialne dziedzictwo kulturowe regionu. 141

2.3.3. Edukacja kulturowa i regionalna oraz pedagogika społeczna. 143

2.3.4. Warsztat dziennikarski 145

2.3.5. Ideologia i polityka – partyjniactwo a czasopisma regionalistyczne. 150

2.3.5.1. Dziennikarze a partyjniactwo. 154

ROZDZIAŁ III 161

KATEGORIE I TYPY CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO.. 161

3.1. Uwagi ogólne. 161

3.2. Kategorie. 172

3.2.1. Według zakresu tematycznego. 172

3.2.1.1. Popularne regionalistyczne czasopisma ogólnoinformacyjne. 173

3.2.1.2. Regionalistyczne czasopisma specjalistyczne. 174

3.2.1.3. Środowiskowe czasopisma regionalistyczne. 174

3.2.2. Według sposobu kształtowania treści 175

3.2.2.1. Naukowe czasopisma regionalistyczne. 175

3.2.2.2. Popularnonaukowe czasopisma regionalistyczne. 176

3.2.2.3. Popularne czasopisma regionalistyczne. 176

3.2.3. Według celów, postaw i motywacji 177

3.2.3.1. Cele. 177

3.2.3.1.1. Odzwierciedlanie i kształtowanie tożsamości regionu. 178

3.2.3.2. Postawa wobec rzeczywistości 184

3.2.3.2.1. Afirmująca. 185

3.2.3.2.2. Neutralna. 186

3.2.3.2.3. Kontestująca i krytyczna. 187

3.2.3.2.4. Zaangażowana. 187

3.2.3.3. Motywacja polityczno-ideologiczna. 188

3.2.3.3.1. Motywacja liberalna. 188

3.2.3.3.2. Motywacja lewicowa. 189

3.2.3.3.3. Motywacja konserwatywna. 189

3.2.3.3.4. Motywacja wyznaniowa. 190

3.3. Typy. 190

3.3.1. Podmiot wydawniczy. 191

3.3.2. Zakres tematyczny. 194

3.3.2.1. Regionalistyczne czasopisma popularne. 194

3.3.2.2. Regionalistyczne periodyki specjalistyczne. 196

3.3.2.3. Regionalistyczne czasopisma środowiskowe. 196

3.3.3. Zasięg rozpowszechniania i miejsce wydawania. 196

3.3.4. Nakład. 198

3.3.5. Częstotliwość. 198

ROZDZIAŁ IV.. 200

ZADANIA CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO.. 200

4.1. Perspektywa historyczna. 200

4.2. Perspektywa współczesna. 210

4.3. Zadania w dziedzinach. 213

4.3.1. Kształtowania świadomości i więzi regionalistycznej oraz postaw proregionalistycznych 214

4.3.2. Przekazywania dorobku kulturowego regionu oraz międzypokoleniowego doświadczenia kulturowego 219

4.3.3. Integracji regionu, aktywizacji kulturalnej mieszkańców, kształtowania kapitału kulturowego oraz budowania spójności społecznej 224

4.3.4. Badania, utrwalania i upowszechniania historii regionu oraz wiedzy o regionie 232

4.3.5. Umacniania tożsamości regionu i związanej z nim symboliki 237

4.3.6. Werbalizacji regionu i promocji ruchu regionalistycznego. 240

4.3.7. Wpływu na partycypację obywatelską i rozwój regionu. 246

4.3.8. Podtrzymywania zainteresowania wielokulturowością i szerzenia tolerancji kulturowo-etnicznej 249

4.3.9. Kształtowania kultury dialogu publicznego. 254

ROZDZIAŁ V.. 259

FUNKCJE CZASOPISMA REGIONALISTYCZNEGO.. 259

5.1. Funkcje. 259

5.1.1. Funkcja informacyjno-poznawcza. 262

5.1.2. Funkcja dokumentacyjna. 265

5.1.3. Funkcja edukacyjno-socjalizacyjno-kulturowa. 267

5.1.4. Funkcja integracyjna. 272

5.1.5. Funkcja perswazyjna. 276

5.1.6. Funkcja mobilizacyjna. 279

5.1.7. Funkcja kontrolna. 282

5.1.8. Funkcja promocyjno-kreacyjna. 283

5.1.9. Funkcja rozrywkowa. 284

SPIS MAP. 288

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 289

A. ŹRÓDŁA.. 289

B. LITERATURA.. 313

INDEKS MIEJSCOWOŚCI
Barcin
Białystok
Bielsko-Biała

Gdańsk
Giżycko

Jarocin

Katowice
Kcynia
Kłodzko
Kraków

Lublin
Luboń

Łódź

Muszyna

Olsztyn

Paryż
Piła
Pisz
Pobiedziska
Poznań

Rawicz

Sejny
Smogulecka Wieś
Sulejówek
Szczecin
Szczytno

Turek

Wapienno
Węgorzewo
Wrocław
Września

Między Klio a Themis. Księga dedykowana Profesorowi Jackowi Sobczakowi

admin — Tue, 06 Sep 2016 15:22:17 +0000

ISBN 978-83-64447-80-8 /druk/

Stron – 1 100

Pobierz plik - Między Klio a Themis - Księga – początek

————————————-

Spis treści

Spis publikacji Profesora Jacka Sobczaka

Spis uczniów Profesora Jacka Sobczaka

Teksty

Janusz Adamowski Powrót do przeszłości czyli o próbach przejmowania mediów w Polsce przez państwo
Andrzej Adamski Tematyka środków społecznego przekazu w pracach II Synodu Diecezji Siedleckiej
Andrzej Antoszewski O odpowiedzialności rządzonych i wolności rządzących w demokracji
Jerzy Babiak Zagrożenie ubóstwem lub wykluczeniem społecznym – województwo wielkopolskie
Roman Bäcker Gorbaczow a sprawa polska
Joanna Banasiuk Pojęcie i istota utworów osieroconych w kontekście zmieniających się paradygmatów ochrony autorskoprawnej
Bogusław Banaszak Wybory samorządowe – propozycje zmian
Barbara Bernfeld, Jacek Mazurkiewicz, Maria Zaporowska, Zofia Zaporowska Wiązanka urodzinowa dla Profesora Jacka Sobczaka (Pięć prawniczych miniatur)
Katarzyna Błeszyńska Ograniczenia praw autorskich w utworze dziennikarskim w świetle najnowszych zmian w prawie autorskim
Jan Błeszyński, Maria Błeszyńska-Przybylska Uwagi na tle projektów nowelizacji art. 211 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Joanna Buchalska Wykorzystywanie nazwiska w „Fashion Law”
Katarzyna Chałubińska-Jentkiewicz Rejestracja jako źródło prawa do prowadzenia działalności wydawniczej w nowych warunkach technologicznych
Selim Chazbijewicz Prometeizm w publikacjach Naczelnego Imamatu Muzułmanów polskich na Obczyźnie w latach 1945-1952. Omówienie specyfiki technicznej i wydawniczej tychże publikacji
Ryszard Czerniawski Giełdy w Polsce
Joachim Diec Rosja neoimperialna w perspektywie konstruktywistycznej
Katarzyna Dudka Utrwalanie przez media przebiegu rozprawy głównej przed sądem karnym
Ewa Ferenc-Szydełko Dobra osobiste. Kilka uwag natury ogólnej
Tomasz Goban-Klas Termin “media” – krytyka, obrona i objaśnienie
Waldemar Gontarski Plagiat naukowy i inne dowody fałszywe (przesłanki wznowienia postępowania) w postępowaniu o awans naukowy
Genowefa Grabowska „Zostać zapomnianym w Internecie” – prawem człowieka nowej generacji?
Piotr Grochmalski Polska myśl geopolityczna – Adolf Bocheński, a Juliusz Mieroszewski
Marian Grzybowski Konstytucja i jej zmiany jako narzędzie utrwalenia skutków przewrotu politycznego — przypadek Turcji (1960-1982)
Joanna Haberko Choroba Hashimoto, objaw Chełmońskiego i zabieg Kristellera czyli o nazwisku w medycynie
Stanisław Hoc O ochronie źródeł informacji dziennikarzy
Bartosz Hordecki Tradycja retoryczna i hermeneutyczna jako źródła inspiracji w badaniach myśli politycznej i prawnej
Alicja Jaskiernia Federalna Komisja Komunikacyjna jako regulator rynku mediów w Stanach Zjednoczonych
Jerzy Jaskiernia Wolność religii i „życie razem” w wielokulturowym społeczeństwie demokratycznym w świetle analiz Rady Europy
Edward Jeliński O historii, czasie i micie – rozważania luźne
Stanisław Jędrzejewski Radio jako wartość
Jiri Jirasek Mafie, komiks a parkování
Jan Jurkiewicz Michał Römer w obronie niezależności Najwyższego Trybunału Litwy w 1922 r. (w świetle jego wspomnień)
Ksenia Kakareko Władza sądownicza na Białorusi
Ireneusz C. Kamiński Prowokacja dziennikarska a Europejska Konwencja Praw Człowieka
Tadeusz Kononiuk Klauzula sumienia w zawodzie dziennikarza
Bogusław Kosmus Sprostowanie – instytucja nadal niedoskonała
Ryszard Kowalczyk Cechy prasowo-wydawnicze segmentu czasopiśmiennictwa regionalistycznego w Wielkopolsce po II wojnie światowej
Wojciech Lis Bezpieczeństwo informacyjne państwa w dobie współczesnych zagrożeń
Maria Łoszewska-Ołowska Jawnie, czy w ukryciu? Polskie media a anonimizacja podejrzanych i oskarżonych – kilka uwag na tle wybranych problemów
Ryszard Markiewicz Remiks a prawo autorskie
Iwona Massaka Paradygmat ideologiczny w rosyjskiej pieśni masowej a patriotyzm Rossijanina
Jerzy Menkes; Anna Kosiołek-Pęksa O „niedojrzałości” społeczności międzynarodowej, czyli o suwerenie (w stosunkach międzynarodowych) i dojrzewaniu poprzez prawo
Aleksander Wojciech Mikołajczak Turcyki Macieja Kazimierza Sarbiewskiego SI w rękopisie Barb. lat. 2105 z Biblioteki Watykańskiej
Marek Mozgawa Kilka uwag na temat przestępstwa kazirodztwa
Bogusław Nierenberg Kto, komu i co wkręca w wyżymaczkę czyli o majsterkowaniu władzy przy mediach
Ewa Nowińska O sprostowaniu prasowym jeszcze słów kilka
Adam Olejniczak O bezprawności rozpowszechniania informacji nieprawdziwych, pomimo działania w społecznie uzasadnionym interesie
Inga Oleksiuk Aksjologiczne założenia autorsko-prawnej ochrony twórczości
Henryk Olszewski Redaktorzy „Historische Zeitschrift” – przewodnicy środowiska
Jadwiga Pazdan Forma oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku według rozporządzenia spadkowego UE z 2012 r.
Piotr Piesiewicz Wideobloger jako podmiot dostarczający audiowizualną usługę na żądanie, a problem nieoznaczonych przekazów handlowych (reklama, sponsorowanie, lokowanie produktu).
Anna Potyrała Stanowisko Polski wobec kryzysu migracyjnego 2015-2016
Aldona Prašmantaitė Wileńska kapituła katedralna — szkice kontekstu prawnego obsady stanowisk kapitulnych w XIX wieku
Nartsiss Shukuralieva, Artur Lipiński Wybrane mechanizmy legitymizacji władzy w krajach Azji Centralnej
Jaonna Sieńczyło-Chlabicz Stosowanie przez dziennikarzy „podstępnych” metod zbierania informacji oraz ukrytej kamery na tle konfliktu: wolność prasy o ochrona prywatności
Bronisław Sitek Abogados del Estado – ochrona prawna praw i interesów publicznych w Hiszpanii
56. Krzysztof Skotnicki Wiek jako cenzus wyborczy
Jędrzej Skrzypczak Wybrane instytucje prawa prasowego w porządkach prawnych państw Unii Europejskiej
Dominik Stawicki Rola Tadżykistanu w systemie bezpieczeństwa Azji Centralnej
Jakub Stelina, Grzegorz Kuczyński Zakres kolizji podstawowych obowiązków dziennikarza na gruncie art. 10 ustawy – Prawo prasowe
Bogdan Szlachta O Saevientibus Pawła Włodkowica uwag kilka
Lucyna Szot Ochrona godności dziennikarza
Joanna Taczkowska-Olszewska Status prawny zawodu dziennikarza w Polsce
Grzegorz Tylec Publikacja prasowa dotycząca sfery prywatności osoby duchownej
Krzysztof Urbaniak Determinanty prawne, zwyczajowe i polityczne obsadzania urzędu sędziego Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych Ameryki
Wiesław Wacławczyk American Civil Liberties Union i Article 19 w obronie wolności słowa
Tadeusz Wallas Transformacja systemowa w Polsce w świetle ważniejszych społecznych oczekiwań artykułowanych przed jej rozpoczęciem
Sebastian Wojciechowski U źródeł sukcesów „Państwa Islamskiego”
Jacek Wojtaś Zur Rezeption der „Nikomachischen Ethik“ des Aristoteles in Polen von 13. bis 17. Jahrhundert
Kazimierz Wolny-Zmorzyński Kultura fotografii dziennikarskiej. Etyka czy sensacja
Stanisław Wójcik Protagoniści polskiej ekonomii społecznej XVIII i XIX wieku
71. Zofia Zawadzka Obligatoryjne przesłanki odmowy publikacji sprostowania

Notki biograficzne autorów

Przypadki kryminalne. Rola współpracy interdyscyplinarnej w badaniu ciemnej liczby przestępstw, Joanna Stojer-Polańska (red.)

admin — Mon, 16 May 2016 11:31:44 +0000

ISBN 978-83-64447-85-3 /druk/

cena 67,00 zł

Plik demo do pobrania - Ciemna liczba v6 demo

Autor ilustracji i grafik zawartych w publikacji: Dariusz Piekarski

Interdyscyplinarne wykorzystanie możliwości nauk sądowych, zaginięcia. Zdarzenia skomplikowane – wielość wersji śledczych. To wszystko stanowi treść tej fascynującej pozycji kryminalistycznej, której scenariusz napisało samo życie, wszystkie bowiem opisywane i analizowane przypadki kryminalne są prawdziwe.

Spis treści

Rozdz. 1. Zaginięcia – ciemna liczba zdarzeń kryminalnych

Ślady osób zaginionych – Joanna Stojer-Polańska, Sylwia Kaczan, Joanna Pulit, Bogdan Michalec
Wiem, że nazywam się Steven…, czyli o systemie poszukiwania dzieci zaginionych – Aleksandra Wentkowska
Zaginięcia kryminalne -Sylwia Kaczan
Różne oblicza ciemnej liczby zabójstw – Danuta Piniewska, Bogdan Michalec, Joanna Stojer-Polańska
Zbrodnie (nie)doskonałe– Ewa Wach
Śmiertelna cisza. Ślady w podwodnym świecie – Maciej Rokus

Rozdz. 2. Interdyscyplinarne wykorzystanie możliwości nauk sądowych

Spalić dowód, czyli o kryminalistyce okiem strażaka – Artur Luzar
Jaki jest? Gdzie jest? – o użyteczności psychologii w poszukiwaniu osób zaginionych – Sylwia Kaczan
Przypadek dewiacji sadomasochistycznej ilustrujący nietypowe zachowania seksualne w aspekcie kryminalistycznym, prawnym oraz medyczno-sądowym. Joanna Stojer-Polańska, Filip Bolechała, Justyna Oettingen
Psychopatia i sadyzm seksualny jako kluczowe determinanty zachowań seksualnych sprzecznych z prawem. Analiza problematyki w oparciu o studium przypadku. Justyna Oettingen, Karolina Trojanowska
Samodziałowa broń palna wykonana w więzieniu, użyta przy próbie ucieczki – Tomasz Konopka, Katarzyna Jasińska, Nadja Sajuk, Maciej Dorotniak, Grzegorz Słota ucieczka z Zakładu Karnego z Wadowic

Rozdz. 3. Zdarzenia skomplikowane – wielość wersji śledczych

Samobójstwo poagresyjne – studium przypadku, Olga Kocaj
Wnioskowanie o przebiegu zdarzenia na podstawie ujawnionych śladów linii papilarnych na nożu – Władysław Wojtyczka
Po nitce do kłębka, czyli sposoby wykrywania przestępstw – Artur Kasicki
Dopełnienie obowiązku służbowego przez funkcjonariusza policji. Skomplikowane losy sprawy. Studium przypadku – Anna Ruchała

Media religijne i wyznaniowe w Polsce i na świecie – pod redakcją naukową Jacka Sobczaka i Jędrzeja Skrzypczaka

admin — Fri, 22 Jan 2016 18:51:23 +0000

Spis treści

Jacek Sobczak, Jędrzej Skrzypczak - Wstęp.. 7

Jan Dworak, Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji - Słowo wstępne. 13

Jacek Sobczak - Media a religia. 15

Witold Sobczak - Standardy wolności religii i wyznania w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka 39

Maria Gołda-Sobczak - Prozelityzm jako zjawisko kulturowe. Standardy europejskie 78

Tadeusz Kononiuk - Fenomen prasy wyznaniowej w PRL.. 90

Jędrzej Skrzypczak - Gwarancje dostępu kościołów i związków wyznaniowych do środków społecznego przekazu w Polsce. 115

Andrzej Adamski - Katolicki, świecki, regionalny. „Echo Katolickie” – tygodnik jedyny w swoim rodzaju.. 138

Grzegorz Łęcicki - Problematyka katolickich mediów audialnych i audiowizualnych we współczesnej Polsce. 164

Katarzyna Zagórska - Tradycja i współczesność radiofonii katolickiej na przykładzie Radia Emaus 177

Andrzej Krajewski, Ekspert ds. wolności słowa KRRiT - Media religijne i wyznaniowe w Polsce: stan i perspektywy. Na podstawie Informacji KRRiT 2013 oraz Strategii Regulacyjnej KRRiT na lata 2014-2016.. 196

Ksenia Kakareko - Wolność środków przekazu w encyklikach św. Jana Pawła II 201

Dariusz Drążek - Fenomen Radia Maryja i Telewizji Trwam… 217

Dominik Stawicki - Wolność słowa i wyznania a ochrona dóbr osobistych na przykładzie procesu prasowego przeciwko „Gościowi Niedzielnemu”. 237

Aleksander Miśkiewicz - Tatarskie media wyznaniowe w Polsce. 250

Magdalena Reshef - Żydowska prasa w Polsce. 257

Bartosz Hordecki - Rosyjska Cerkiew Prawosławna w kwestii stosunków z przedstawicielami mediów – podstawowe założenia. 274

Dosan Baimolda - Media religijne w Kazachstanie. 284

Autorzy. 289

Jacek Sobczak, Jędrzej Skrzypczak - Wstęp

Trwałym i istotnym elementem współczesnych systemów medialnych są media religijne i wyznaniowe[1]. Nie ma wątpliwości, że kościoły i związki wyznaniowe w erze medialnej dostrzegły możliwości, jakie środki społecznego przekazu oferują w zakresie prowadzonej przez te podmioty działalności duszpasterskiej i z tej szansy szeroko korzystają, choć wymagało to niekiedy dostosowania sposobu i języka komunikacji do zasad i dogmatów wiary[2]. Rocznica 25 lat wolności słowa i likwidacji cenzury w Polsce, zbiega się z ćwierćwieczem obowiązywania w Polsce ustaw gwarantujących wolność sumienia i wyznania oraz redefiniujących status Kościoła Katolickiego, innych kościołów oraz związków wyznaniowych, a mianowicie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania[3] oraz ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej[4]. Wówczas te akty normatywne stanowiły niezwykle doniosły element przeobrażeń ustrojowych i społecznych w Polsce[5]. Zmiany te wprowadziły wolność w prowadzeniu działalności religijnej i organizacyjnej, ale z drugiej podmioty te, a zwłaszcza Kościół Katolicki, którego rola i znaczenie w Polsce była szczególna i wyjątkowa, musiał zmierzyć się z nową rzeczywistością „nieszczęsnego daru wolności”[6] oraz koniecznością nowego pozycjonowania swojej roli w społeczeństwie. Dodatkowo pojawienie się „nowych mediów” spowodowało prawdziwą rewolucję na rynku mediów, w tym religijnych i wyznaniowych. Wydaje się, że jest to doskonały pretekst do zaprezentowania prób oceny tego okresu i wskazania kierunków rozwoju tego sektora rynku medialnego.

Tytuł oddawanej do rąk Czytelnika pracy jest dość przewrotny, gdyż kreuje niejako antynomię między mediami wyznaniowymi a religijnymi. Tymczasem w odczuciu społecznym są to pojęcia tożsame. Budując jednak tę antynomię chciano dać wyraz przekonaniu, iż utożsamianie mediów religijnych z wyznaniowymi jest dość wątpliwe. Pod terminem „media wyznaniowe” wypada bowiem rozumieć te środki przekazu, które pozostając w gestii kościołów i związków wyznaniowych bądź podmiotów ściśle związanych
z nimi, prezentują lub starają się zaprezentować stanowiska swoich mocodawców wobec kluczowych kwestii życia społecznego. Nie stronią od problematyki religijnej, lecz niekoniecznie ma ona w treści przekazu charakter dominujący. Oblicze mediów religijnych wydaje się być nieco inne, zważywszy że zazwyczaj adresowane są one także do odmiennego kręgu odbiorców. W mediach religijnych dominuje właśnie problematyka odnosząca się do wiary, w tym zwłaszcza zagadnień teologicznych i światopoglądowych. Są to przekazy bardziej wysublimowane, trudniejsze w percepcji dla przeciętnego odbiorcy. Oczywiście, można się zastanawiać, czy i na ile takie rozróżnienie jest sensowne i dopuszczalne. W literaturze zwykło się pisać o mediach bądź o prasie określonego wyznania, nie podejmując szerszej refleksji nad ich obliczem i charakterem[7]. Z drugiej strony jednak niektórzy autorzy zdają się przeciwstawiać media religijne wyznaniowym[8]. Kwestia zdefiniowania pojęcia mediów wyznaniowych i religijnych zdaje się wymagać dalszych badań i dyskusji.

Koniecznym wydaje się zwrócenie uwagi na jeszcze jeden problem. W tytule książki użyto terminu „media”, niezwykle pojemnego i użytecznego w praktyce. Należy jednak zdawać sobie sprawę z tego, iż właściwszym i lepiej „osadzonym” w warstwie normatywnej byłby termin „środki społecznego przekazu”, który został użyty w treści art. 14 Konstytucji. Pojęciu „środków społecznego przekazu” (instrumentis communicatonis socialis) występuje natomiast w tytule IV (kanon 822-823) Kodeksu Prawa Kanonicznego (zob. Codex Iuris Canonici, auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus. Kodeks prawa kanonicznego, Pallottinum 1984, s. 351). Posiłkuje się nim także nauka społeczna Kościoła katolickiego. Termin ten jednak nie znalazł jeszcze obywatelstwa w prasoznawstwie. Użycie w art. 14 terminu „środki społecznego przekazu” może prowadzić do błędnej wykładni, aczkolwiek mającej podstawy w interpretacji semantycznej, iż zapewnienie wolności prasy dotyczy nie wszystkich środków przekazu, a tylko tych środków, oczywiście, o charakterze masowym, które mają naturę społeczną. Konsekwencją tego mogłoby być stwierdzenie, że nie wszystkie masowe środki przekazu wykazują charakter społeczny, a tylko niektóre. Uznając sformułowanie o „społecznych” za niezręczność terminologiczną, wypada opowiedzieć się za tezą, iż w art. 14 Konstytucji z 1997 r. zapewniono wolność nie tylko społecznym, ale wszystkim środkom przekazu. Warto jednak zauważać, że uchwalony w 1997 r., a więc w tym samym roku co Konstytucja, Kodeks karny w art. 212 § 2 i w art. 216 § 2 posługuje się określeniem „środki masowego komunikowania”, wyraźnie składając się ku innej niż Konstytucja – bo liberalnej – koncepcji prasy. Natomiast w przepisach prawa prasowego ustawodawca posiłkuje się określeniem „środki masowego przekazu”, a więc terminem o wyraźnej proweniencji marksistowskiej. Używając w tytule terminu „media”, a nie „środki społecznego przekazu” miano na uwadze fakt, że określenie to, wprawdzie niezbyt ścisłe i wątpliwe z jurydycznego punktu widzenia, ale wdarło się już do terminologii naukowej i jest w tym obszarze powszechnie używane.

Trzeba tu zastrzec, że intencją redaktorów tej pracy zbiorowej nie było, bo tak być nie mogło (chociażby z uwagi na wielość zjawisk w tym obszarze) wyczerpanie zagadnienia problematyki mediów religijnych i wyznaniowych, zwłaszcza na świecie, co mógłby sugerować tytuł. Z uwagi jednak na fakt, że udało się zaprosić do redagowania tego tomu badaczy nie tylko z wiodących ośrodków naukowych w Polsce (Warszawy, Poznania, Białegostoku), ale także z Kazachstanu, a nadto, iż przedstawiana problematyka niektórych tekstów wykracza poza granice Polski (patrz teksty B. Hordeckiego i D. Baimoldy), stąd też uznano, że taki tytuł będzie adekwatny, przy uwzględnieniu wszystkich powyższych zastrzeżeń. Warto podkreślić nadto, że Autorzy koncentrują się nie tylko na mediach katolickich (choć tej problematyce poświęcono w istocie najwięcej miejsca), ale starają się zaprezentować także problematykę środków społecznego przekazu innych religii (zob. np. rozdziały pt. „Tatarskie media wyznaniowe w Polsce”, „Media żydowskie w Polsce”).

Na tom, który oddajemy do rąk Czytelników, składa się niniejszy wstęp oraz szesnaście tematycznych rozdziałów przygotowanych przez znakomitych Autorów, reprezentujących zarówno świat nauki, jak i świat praktyki dziennikarskiej i prawniczej. Książkę otwiera przesłanie Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Jana Dworaka. W pierwszym rozdziale pt. „Media a religia” prof. zw. dr hab. Jacek Sobczak, (Sędzia Sądu Najwyższego, Prodziekan Wydziału Prawa Uniwersytetu Humanistycznospołecznego SWPS w Warszawie, Prezes Polskiego Towarzystwa Naukowego Prawa Prasowego) ukazuje postrzeganie środków społecznego przekazu z perspektywy religii na przestrzeni wieków oraz interakcje pomiędzy tymi bytami. W następnych dwóch rozdziałach starano się przedstawić z perspektywy europejskiej kwestię obecności religii
w przestrzeni publicznej i społecznej w różnych kontekstach. I tak dr hab. Witold Sobczak, profesor WSB, analizuje standardy wolności religii i wyznania w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a dr Maria Gołda Sobczak (adiunkt w Instytucie Kultury Europejskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) przedstawia prozelityzm jako zjawisko kulturowe w kontekście standardów europejskich. Autorem rozdziału IV opisującego fenomen prasy wyznaniowej w okresie PRL-u jest dr hab. Tadeusz Kononiuk (p.o. kierownika Zakładu Prawa Prasowego Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego). Następnie prof. nadzw. dr hab. Jędrzej Skrzypczak ( kierownik Zakładu Systemów Prasowych i Prawa Prasowego WNPiD UAM) analizuje gwarancje dostępu kościołów i związków wyznaniowych do środków społecznego przekazu w Polsce i ich skutki. Ks. dr hab. Andrzej Adamski (Dyrektor Instytut Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa, Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Katedra Internetu i Komunikacji Cyfrowej), w rozdziale VI prezentuje historię i stan obecny prasy katolickiej w Polsce na przykładzie tygodnika „Echo Katolickie”. Dalej prof. dr hab. Grzegorz Łęcicki (z Instytutu Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa, Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego) w rozdziale zatytułowanym Problematyka katolickich mediów audialnych i audiowizualnych we współczesnej Polsce, przedstawia sytuację katolickich rozgłośni radiowych oraz telewizji katolickiej w III RP w kontekście pluralizmu medialnego. Z kolei dr Katarzyna Zagórska (adiunkt w Zakładzie Retoryki, Pragmalingwistyki i Dziennikarstwa Instytutu Filologii Polskiej UAM) przedstawia tradycję i współczesność radiofonii katolickiej na przykładzie Radia Emaus. Autorem kolejnego fragmentu książki jest red. Andrzej Krajewski, ekspert ds. wolności słowa KRRiT. Zaprezentowano tu stan i perspektywy mediów religijnych i wyznaniowych w Polsce na podstawie Informacji KRRiT 2013 oraz Strategii Regulacyjnej KRRiT na lata 2014-2016. Autorką kolejnej części pracy zatytułowanej Wolność środków przekazu w encyklikach św. Jana Pawła II jest dr Ksenia Kakareko (adiunkt na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW). W rozdziale XI o. mgr Dariusz Drążek CSsR (dziennikarz i doktorant na WNPiD UAM) analizuje fenomen Radia Maryja i Telewizji Trwam. Dominik Stawicki (Sędzia Sądu Rejonowego w Poznaniu) w rozdziale XII przedstawia problematykę możliwego konfliktu dwóch wartości chronionych prawem, a mianowicie wolności słowa i wyznania oraz ochrony dóbr osobistych na przykładzie procesów prasowych toczących się przeciwko „Gościowi Niedzielnemu”. W dalszej części książki, skoncentrowano się na mediach innych religii w Polsce. I tak dr Aleksander Miśkiewicz (z Uniwersytetu w Białymstoku) prezentuje tatarskie media wyznaniowe w Polsce, a następnie Magdalena Reshef (Uniwersytet Humanistycznospołeczny SWPS w Warszawie) opisuje dorobek mediów żydowskich. Kolejny fragment książki prezentuje problematykę mediów religijnych i wyznaniowych za granicą. Dr Bartosz Hordecki (adiunkt z Zakładu Systemów Prasowych i Prawa Prasowego WNPiD UAM) w rozdziale XV przedstawia stanowisko Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej w kwestii stosunków z przedstawicielami mediów oraz poddaje analizie relacje tego kościoła z otoczeniem medialnym. W ostatnim XVI rozdziale prof. nadzw. dr Dosan Baimolda (kierownik Zakładu Dziennikarstwa Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Abaya w Kazachstanie) opisuje sytuację mediów religijnych w Kazachstanie.

Należy na koniec zaznaczyć, że jest to praca zbiorowa, a nie współautorska, stąd też każdy z zamieszczonych tekstów prezentuje indywidualne poglądy jego Autora. Wydaje się, że takie ujęcie prezentowanej problematyki, charakteryzujące się różnym, czasem nawet konkurującym ze sobą spojrzeniem na te same kwestie, tylko wzbogaciło tę książkę.

Jan Dworak, Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji - Słowo wstępne

Konferencja Media religijne i wyznaniowe w Polsce zorganizowana na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odbywa się prawie dokładnie w 25. rocznicę uchwalenia przez Sejm X kadencji (17 maja 1989 roku) trzech tzw. ustaw wyznaniowych, które w relacjach z państwem zapoczątkowały niekwestionowany przełom.

Niezwykle istotne znaczenie miała ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, która po raz pierwszy określiła ogólne zasady stosunków wyznaniowych w państwie. W odrębnej ustawie nastąpiło prawne określenie relacji z państwem Kościoła katolickiego. Ustawa trzecia, dzisiaj już nieobowiązująca, regulowała kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym duchownych.

Z punktu widzenia zagadnień, które będą omawiane podczas konferencji, interesujący jest rozdział 8 ustawy określającej stosunki państwa z Kościołem katolickim, gdyż dotyczy on także sfery kultury oraz środków masowego przekazu. Znalazły się tam regulacje określające możliwość wydawania prasy, książek, druków, posiadania wydawnictw, agencji informacyjnych, zakładów poligrafii, prowadzenia kolportażu, zakładania teatrów, kin, wytwórni, dystrybucji i rozpowszechniania filmów i innych środków audiowizualnych. Odniesienia bezpośrednio związane z kompetencjami Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji zawarte zostały w ustawowych postanowieniach dotyczących prawa do emitowania w programach mediów publicznych mszy św. i własnych audycji, a także zakładania i używania urządzeń radiokomunikacyjnych przeznaczonych do nadawania programów radiofonicznych i telewizyjnych oraz uzyskiwania na ten cel niezbędnych częstotliwości.

Radiowe stacje kościelne rozpoczęły działalność na początku lat 90. XX w., jeszcze przed powołaniem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Działało wówczas około 60 stacji należących do różnych struktur Kościoła katolickiego (stacje archidiecezjalne, diecezjalne, parafialne, zakonne). W pierwszym procesie koncesyjnym, ogłoszonym 28 czerwca 1993 roku, wzięły udział dwa zakony: Prowincja Warszawska Redemptorystów (Radio Maryja) oraz Kuria Prowincjalna oo. Franciszkanów (Telewizja Niepokalanów). Radio Maryja stanowi dziś trwały element medialnego pejzażu, natomiast dalsze losy nieistniejącej już stacji telewizyjnej Ojców Franciszkanów były skomplikowane, a chwilami nawet burzliwe. Powodzenia biznesowego temu przedsięwzięciu nie zapewniło m.in. zaangażowanie i pomoc ze strony polskich przedsiębiorców. Patrząc historycznie, warto zaznaczyć, iż to właśnie z tej koncesji wywodzi się wykonywana obecnie koncesja Telewizji Puls, ale jest to już i zupełnie inna koncesja i inny jej właściciel.

Archidiecezje i diecezje Kościoła katolickiego posiadają dzisiaj 39 koncesji radiowych. Inne podmioty, w tym parafie i zakony mają 8 koncesji. Nadawane są także dwa programy o charakterze uniwersalnym, zawierające audycje o tematyce religijnej (program dla ewangelików nadawany przez spółkę Radio CCM na Śląsku i w Małopolsce oraz dla różnych wyznań program Radia Mazury rozpowszechniany przez Fundację Edukacji Medialnej).

Publiczna radiofonia i telewizja na podstawie porozumień zawartych z Sekretariatem Konferencji Episkopatu Polski przygotowuje i nadaje audycje religijno-moralne, społeczne i kulturalne Kościoła katolickiego, co stanowi wykonanie ustawy z dnia 17 maja 1989 roku.

Fundacja Lux Veritatis (Telewizja Trwam) posiada koncesję na program wyspecjalizowany edukacyjno-poradniczy i religijny. Koncesje telewizyjne na program wyspecjalizowany społeczno-religijny wykonują też trzy inne podmioty (programy: Next Sacrum HD, religia.tv, Katolicka Telewizja Serbinów w Tarnobrzegu).

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji uważa, że działalność tego rodzaju nadawców stanowi nie tylko emanację konstytucyjnych zasad wolności sumienia i religii oraz wolności słowa, ale jest także wyrazem harmonijnych stosunków z państwem. Media religijne i wyznaniowe pełnią pewne funkcje społeczne przypisywane mediom lokalnym czy środowiskowym. Uzupełniają istniejącą ofertę programową dając odbiorcy ważne prawo – możliwość własnego wyboru. Obserwuje się tendencję, iż koncerny medialne na całym świecie wzbogacają swoje oferty programowe o treści religijne, niekiedy nawet wbrew wynikom biznesowym. To również stanowi argument w dyskusji na temat roli mediów religijnych i zasad zarządzania tym sektorem.

[1] J. Kania, Wpływ systemu medialnego na funkcjonowanie mediów kościelnych,
(w:) tenże, Z. Kroplewski (red.), Media religijne i wyznaniowe w polskim systemie medialnym, Szczecin 2013, s. 25.

[2] E. Kossewska, J. Adamowski, Media wyznaniowe w Polsce 1989-2004, Warszawa 2004, s. 7; M. Drożdż, Zasady obecności Kościoła w mediach, (w:) M. Przybysz,
K. Marcyński (red.), Media i Kościół: polityka informacyjna, Warszawa 2011, s. 145.

[3] T.j. Dz. U. 2005 nr 231 poz. 1965 z późn. zm.

[4] Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego
w Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. 2013 poz. 1169 z późn. zm.

[5] A. Wolny, Media kościelne a polski system medialny ostatniej dekady PEERELU, (w:) J. Kania, Z. Kroplewski (red.), Media religijne…, dz. cyt., s. 111 i n.

[6] Ks. Józef Tischner, Nieszczęsny dar wolności, Kraków 1993, w różnych miejscach dzieła.

[7] Np. N. Wittlieb, Prasa katolicka w nowym pełnym rozkwicie, (w:) M. Drzonek,
K. Kowalczyk, Kościół katolicki, Szczecin 1998, s. 25-30; S. Tkocz, Meandry prasy katolickiej, „W Drodze” 1996, nr 8, s. 13-24; tenże, Prasa katolicka w Polsce – wyzwania i możliwości, „W Drodze” 1998, nr 2, s. 33-41; J. Stefaniak, Prasa katolicka w systemie prasowym Polski Ludowej 1945-1953, „Zeszyty Prasoznawcze” 1996,
nr 1-2, s. 140-153; L. Dyczewski, Znamiona prasy katolickiej, „Mikrus Dziennikarski” 1995-1996, nr 2-3, s. 40-41; J. Jurkowski, Sidła katolickiej prasy, „Bez Dogmatu” 1999, nr 42, s. 21-23; A. Kaleta, Rozwój polskiego katolickiego czasopiśmiennictwa misyjnego do 1939 r., „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 1999, z. 2,
s. 5-24; K. Lewandowski, Prasa katolicka w działalności duszpasterskiej Kościoła w świetle mass-mediologii teologicznej, „Theologica Thoruniensia” 2000, nr 1,
s. 347-360; T. Mielczarek, Katolickie środki komunikowania masowego w latach 1989-1996, „Zeszyty Wszechnicy Świętokrzyskiej” 1997, z. 6, s. 33-51.

[8] D. Wielgat, Prasa katolicka i religijna w Polsce w latach 1945-1989, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 1996, s. 51-54. M. Przeciszewski, Wiara na łamach, „Press” 2000, nr 10, s. 66-71; W. Zdanowicz (red.), Religia a mass media. Znaczenie środków społecznego przekazu w kulturze religijnej Polski. Materiały z Konferencji…, Ząbki 1997, s. 128.

Ryszard Kowalczyk: O mediach lokalnych, regionie i regionalizmie

admin — Wed, 09 Dec 2015 16:54:28 +0000

WSTĘP. 9

ROZDZIAŁ I

SPOŁECZNOŚĆ LOKALNA.. 11

1.1. Pojęcie i cechy społeczności lokalnej 11

1.2. Społeczność lokalna a wspólnota lokalna. 15

1.3. Struktura społeczności lokalnej 17

1.4. Warunki rozwoju społeczności lokalnej 24

ROZDZIAŁ II

KOMUNIKOWANIE LOKALNE. 26

2.1. Komunikowanie, znak i znakowanie rzeczywistości 26

2.2. Definicje komunikowania lokalnego. 29

2.3. Cechy, rodzaje, sposoby i bariery komunikowania lokalnego. 36

2.4. System komunikowania lokalnego. 41

2.6. Funkcje komunikowania lokalnego. 53

ROZDZIAŁ III

DEFINIOWANIE MEDIÓW LOKALNYCH I UWARUNKOWANIA ICH DZIAŁALNOŚCI 57

3.1. Pojęcie mediów lokalnych. 57

3.2. Media lokalne jako podsystem mediów.. 61

3.3. Otoczenie systemu mediów lokalnych. 77

3.4. Kontrola i regulacja mediów lokalnych. 82

3.5. Ogólne uwarunkowania rozwoju mediów lokalnych. 84

3.6. Media lokalne w okresie przełomu ustrojowego 1989/1990. 85

ROZDZIAŁ IV

MISJA MEDIÓW LOKALNYCH.. 96

4.1. Misja i rynek – wpływ na media lokalne. 96

4.2. Definiowanie misji mediów lokalnych. 100

4.3. Misja mediów lokalnych publicznych. 103

4.4. Misja mediów lokalnych w perspektywie funkcjonalnej 107

4.5. Misja mediów lokalnych w perspektywie ich obowiązków
i zadań. 108

4.6. Misja mediów lokalnych w perspektywie rynkowej 110

4.7. Misja mediów lokalnych w perspektywie polityki
informacyjnej 112

4.8. Kontrola realizacji misji mediów lokalnych. 114

ROZDZIAŁ V

OBSZARY BADANIA WSPÓŁCZESNYCH MEDIÓW LOKALNYCH.. 117

5.1. Badania mediów lokalnych w latach 1990-2010. 117

ROZDZIAŁ VI

REGION I REGIONALIZM W REFLEKSJI MEDIOZNAWCZEJ. 171

6.1. Pojęcie regionu. 171

6.2. Pojęcie regionalizmu. 193

6.3. Regionalizm wielkopolski 247

SPIS RYSUNKÓW… 272

WYKAZ ŹRÓDEŁ I LITERATURY. 274

WSTĘP

Zamierzeniem autora publikacji jest przedstawienie Czytelnikowi kilku wybranych tekstów z jego dorobku badawczego, którego osią zainteresowania są media lokalne (w tym problematyka komunikowania lokalnego) oraz regionu i regionalizmu[1]. Obecność tych dwu ostatnich zagadnień jest związana przede wszystkim z badaniami czasopiśmiennictwa regionalistycznego w Polsce, którego podstawę ideową stanowią pojęcia regionu i regionalizmu. Terminy te stosunkowo ściśle są związane także z działalnością mediów regionalnych i lokalnych, w tym z oczywistych powodów również mediów o charakterze regionalistycznym.

Na strukturę niniejszej publikacji składa się sześć rozdziałów.

W rozdziale pierwszym skupiono się na definicji społeczności lokalnej, jej cechach, strukturze oraz warunkach rozwoju.

Na zawartość rozdziału drugiego składają się rozważania nad komunikowaniem lokalnym, w tym nad jego cechami, rodzajami, barierami oraz systemem komunikowania lokalnego.

Pojęcie mediów lokalnych i uwarunkowania ich rozwoju omówiono w rozdziale trzecim, w którym w ujęciu systemowym odniesiono się także do takich zagadnień, jak otoczenie mediów lokalnych, problematyka regulacji ich działalności
i kontroli oraz sytuacja mediów lokalnych w momencie przełomu ustrojowego 1989/1990, czyli na progu tzw. III Rzeczypospolitej Polskiej.

Natomiast w rozdziale czwartym przedstawiono sposoby definiowania misji mediów lokalnych w odniesieniu do konkretnych jej przejawów, biorąc pod uwagę zarówno rodzaj własności mediów, jak i wybrane konceptualizacje misji: funkcjonalną, rynkową, obowiązków i zadań oraz polityki informacyjnej.

Obszary badań współczesnych mediów lokalnych w Polsce omówiono
w rozdziale piątym, wyodrębniając trzy charakterystyczne płaszczyzny badawcze,
a mianowicie sfery: wolności i odpowiedzialności mediów, systemu rynkowego,
w którym działają media skomercjalizowane, oraz komunikowania społecznego.

W rozdziale ostatnim odniesiono się do kategorii regionu i wyrastających na nim różnych koncepcji regionalizmu, które poddano refleksji o charakterze medioznawczym. Kategorie te – region i regionalizm – są bowiem ważnym czynnikiem motywującym rozwój mediów lokalnych i regionalnych w naszym kraju.

Pracę zamyka spis rysunków oraz wykaz źródeł i literatury przedmiotu.

Prezentowane teksty zostały uporządkowane w taki sposób, by unaocznić Czytelnikowi ścisłe osadzenie działalności mediów lokalnych (regionalnych)
w konkretnym lokalnym (regionalnym) środowisku społecznym oraz procesie komunikowania lokalnego (regionalnego). Czynniki te stanowią niejako fundament, na którym formują się pozostałe niezmiernie ważne instytucje współczesnego życia lokalnego i społeczeństwa obywatelskiego, takie jak: dialog społeczny, partycypacja publiczna, samorządność terytorialna, regionalizm.

[1] Prezentowane materiały wybrano z czterech następujących książek R. Kowalczyka: Czasopisma regionalistyczne w Wielkopolsce w latach 1945-2012, t. 1, (Opole 2014); Czasopiśmiennictwo regionalistyczne w Polsce. Pojęcie, założenia ideowe, uwarunkowania rozwoju, rodzaje i typy, zadania i funkcje (Opole 2013); Media lokalne w Polsce, t. 1 (Poznań 2008) oraz Rynek współczesnych mediów lokalnych w Wielkopolsce. Studium medioznawczo-politologiczne (Poznań 2011).