Pobierz plik PDF:

• Bezpieczeństwo Europy_okładka_13 Bezpieczeństwo Europy_okładka_1 Bezpieczeństwo Europy_okładka_1a Bezpieczeństwo Europy_okładka_2 Bezpieczeństwo Europy_okładka_3 Bezpieczeństwo Europy_okładka_4 Bezpieczeństwo Europy_okładka_4a Bezpieczeństwo Europy_okładka_5 Bezpieczeństwo Europy_okładka_6 Bezpieczeństwo Europy_okładka_7 Bezpieczeństwo Europy_okładka_8 Bezpieczeństwo Europy_okładka_9 Bezpieczeństwo Europy_okładka_10 Bezpieczeństwo Europy_okładka_11 Bezpieczeństwo Europy_okładka_12 Bezpieczeństwo Europy_okładka_14

Recenzja
dr hab. Radomir Miński prof. SWPS

ISBN
978-83-66353-33-6 (wersja drukowana)
978-83-66353-34-3 (wersja elektroniczna)

Mikołaj Jacek Łuczak – kulturoznawca, doktor socjologii, adiunkt w Instytucie Pedagogiki Akademii Pomorskiej w Słupsku.

Autor publikacji m.in. z zakresu teorii systemów, socjologii medycyny i komunikacji społecznej, w tym książki Przestrzenie komunikacji społecznej (Słupsk 2016).

Z recenzji:

Książka Mikołaja Jacka Łuczaka posiada szereg zalet, wśród nich niewątpliwie wymienić należy fakt, że Autor książki o komunikacji idzie z duchem modnej obecnie interdyscyplinarności. Pragnę zaakcentować zwłaszcza refleksje Autora nad kategorią bezpieczeństwa informacji, albowiem właśnie ona wydaj się dziś mieć najpoważniejsze konotacje praktyczne. (…) Refleksja nad kategorią komunikacji, będącej istotą relacji w świecie społecznym, a jak wskazuje Autor, także w domenie tworzonych przez człowieka systemów technicznych, jest jednym z kluczowych wyzwań filozofii, socjologii i psychologii, a także młodszych rodowodowo, choć już bardzo wyspecjalizowanych nauk o komunikacji, czy wspomnianych już nauk o bezpieczeństwie.

Jest to jedna z osi interpretacyjnych przyjętych przez Autora. Z kolei zawarte już w samym tytule książki, odwołanie do koncepcji „społeczeństwa sieciowego” Manuela Castellsa, wyznacza drugą oś interpretacji zjawisk społecznych, podejmowanej przez Autora. Trzecią jest tzw. „myślenie systemowe” – będące określonym paradygmatem opisu, modelowania i analizy złożonych zjawisk, który jest z powodzeniem, choć na różne sposoby, stosowany na wszelkich polach eksplorowanych przez współczesną naukę.

Dzięki takiej – trójosiowej analizie – proponowany w pracy dyskurs, wpisuje się w aktualny kontekst filozoficzny i naukowy. Istotnym walorem pracy (…), jest również to, że prezentowane wywody, będące próbą odpowiedzi na pytanie o istotę procesów zapośredniczanej technologicznie komunikacji i związanej z nią zmiany społecznej –  prowadzone są niejako, na przecięciu wspomnianych osi interpretacyjnych. Na tym właśnie, polega moim zdaniem, istotna oryginalność książki. (…) Autor odnosząc się do wielu teorii, w tym również do klasycznych teorii socjologicznych, nie pozostaje bierny w ich recepcji, ale z powodzeniem podejmuje wysiłek ich reinterpretacji i adaptacji do podejmowanej przez siebie problematyki, a gdy jest to uzasadnione, także je autorsko rozwija. Czyni tak między innymi analizując w paradygmacie systemowym wymienioną już przeze mnie kategorię bezpieczeństwa, ale także zagadnienie cyrkulacji informacji w sprzęgających się wzajemnie sieciach społecznych i technologicznych.

dr hab. Radomir Miński prof. SWPS

Spis treści
Przedmowa . 9
Wstęp . 11
Część I. Podstawy teoretyczne . 17
1. Komunikacja społeczna . 19
1.1. Podstawowe zagadnienia . 19
1.2. Definicja i modele komunikacji społecznej . 21
2. Perspektywa systemowa . 33
2.1. Ludwiga von Beralanffy’ego system żywy jako system otwarty . 33
2.2. Norberta Wienera system cybernetyczny jako system dynamiczny 36
2.3. Humberta Maturany i Francisca Vareli systemy autoreferencyjne . 38
2.4. Podsumowanie – systemy, mechanizmy, kategorie . 44
3. Perspektywa społeczna . 59
3.1. Antropologiczne ujęcie przestrzeni działań przedmiotowych i działań komunikacyjnych . 59
3.2. Teoria działania komunikacyjnego a systemowe ujęcie społeczeństwa i komunikacji . 62
3.3. Bezpieczeństwo w perspektywie systemowej a komunikacja . . . . . 69
Część II. Rekonstrukcja układu infoprzestrzeń – cyberprzestrzeń . 73
1. Technologiczny system informatyczno-telekomunikacyjny . 75
1.1. Struktura sieci informatyczno-telekomunikacyjnych . 80
1.2. Działanie sieci na poziomie elektroniczno-informatycznym . 81
1.3. Działanie sieci na poziomie administracji i zarządzania . 94
Spis treści
2. Technologiczna i społeczna przestrzeń komunikacyjna . 103
2.1. Konwergencja technologii i jej efekty . 104
2.2. Efekty sieciowe, efekty psychospołeczne a działania w sieci . 111
Część III. Rekonstrukcja układu informacyjno-konektywnego . 123
1. Globalizacja informacyjno-komunikacyjna . 125
1.1. Technologiczne przekształcenie praktyk komunikacyjnych . 125
1.2. Komunikacyjne przekształcenia praktyk społecznych i kodów kulturowych . 139
2. Cyrkulacja informacji . 157
Część IV. Rekonstrukcja układu infosfera – cybersfera . 173
1. Transformacja struktury społecznej . 175
2. Sieć – informacja – cyrkulacja . 183
Zakończenie . 193

ISBN

• 978-83-65697-83-7 /Książka w miękkiej oprawie/ – cena 56,00 zł
• 978-83-65697-84-4 /Publikacja elektroniczna tylko do ściągnięcia/

Recenzenci:

dr hab. Jacek NOWAK

dr Ryszard PARAFIANOWICZ

WSTĘP ……………………………………………………
WYKAZ SKRÓTÓW …………………………………………
ROZDZIAŁ 1
IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ DLA LOTNISK WOJSKOWYCH …….
1.1. Lotnisko wojskowe pojęcie i istota ……………………………
1.2. Charakterystyka lotnisk wojskowych ………………………….
1.3. Typologia zagrożeń dla lotnisk wojskowych …………………….
1.3.1. Zagrożenia militarne lotnisk wojskowych …………………
1.3.2. Zagrożenia niemilitarne lotnisk wojskowych ………………
1.3.3. Zagrożenia terrorystyczne lotnisk wojskowych …………….
1.4. Lotniska wojskowe jako obiekt ataku ………………………….
1.5. Podsumowanie …………………………………………..
ROZDZIAŁ 2
OCHRONA LOTNISKA WOJSKOWEGO ………………………..
2.1. Definicje podstawowych pojęć z zakresu ochrony ………………..
2.2. System ochrony lotniska wojskowego ………………………….
2.3. Planowanie działań ochronnych lotniska wojskowego …………….
2.4. Podsumowanie …………………………………………..
ROZDZIAŁ 3
SYSTEM OBRONY LOTNISKA WOJSKOWEGO ………………….
3.1 Obrona naziemna ………………………………………..
3.2. Obrona pasywna lotniska wojskowego …………………………
Spis treści
3.3. Obrona przeciwlotnicza lotniska ……………………………..
3.4. Odzyskiwanie zdolności operacyjnej ………………………….
3.5. Podsumowanie …………………………………………..
ROZDZIAŁ 4
DOSKONALENIE SYSTEMU OCHRONY I OBRONY LOTNISKA WOJSKOWEGO…………………………………………….
4.1. Doskonalenie systemu ochrony i obrony lotniska w aspekcie
proceduralnym …………………………………………..
4.2. Doskonalenie systemu ochrony i obrony lotniska w aspekcie
organizacyjnym ………………………………………….
4.3. Doskonalenie systemu ochrony i obrony lotniska w aspekcie
technicznym …………………………………………….
4.4. Podsumowanie …………………………………………..
ZAKOŃCZENIE …………………………………………….
BIBLIOGRAFIA …………………………………………….
SPIS RYSUNKÓW I TABEL

„Ci którzy mają jasną wizję tego, co ich czeka,

skuteczniej poradzą sobie z każdym zagrożeniem”

Tukitydes

Przykłady ostatnich konfliktów zbrojnych dowodzą, że podstawowym warunkiem osiągnięcia celu prowadzonych konfliktów, jest zniszczenie lotnictwa w początkowym okresie wojny. Wyeliminowanie z walki lotnictwa jako środka walki wysoce manewrowego o dużych możliwościach ma ogromne znaczenie dla zdobycia przewagi (panowania) w powietrzu i zapewnienia tym samym dogodnych warunków do prowadzenia działań bojowych przez wojska własne. Jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu jest niszczenie lub obezwładnienie lotnisk wraz ze zgromadzonym tam potencjałem lotniczym (statkami powietrznymi) i zabezpieczającym oraz  infrastrukturą lotniskową, która jest niezbędna do obsługi i ich prawidłowego funkcjonowania. Zatem lotnisko wojskowe, jako specjalnie przygotowany, wyposażony obszar z budowlami i urządzeniami zapewniającymi start i lądowanie, rozmieszczenie i obsługę samolotów, będzie jednym z głównych obiektów oddziaływania przeciwnika. Nie można zatem wykluczyć, że próby zakłócenia jego funkcjonowania podejmowane będą w każdym stanie gotowości obronnej państwa (pokoju, kryzysu i wojny). Stąd też, szczególnego znaczenia nabiera zapewnienie bezpieczeństwa całemu kompleksowi lotniczemu (statkom powietrznym i urządzeniom lotniskowym wraz z systemami i podsystemami, układami i elementami), jak i stanowi osobowemu bazy lotniczej. Ich ochrona jest zadaniem, które wiąże się nie tylko z ochroną techniczną i fizyczną lecz także polega na współpracy z instytucjami i formacjami, które mogą wspomagać i wspomagają system ochrony obiektów wojskowych.

Lotnisko wojskowe jest jednym z najważniejszych obiektów militarnych, zapewniającym utrzymanie potencjału bojowego (statków powietrznych) w odpowiedniej sprawności i gotowości bojowej w okresie pokoju, kryzysu i wojny. Z uwagi na swoje znaczenie dla systemu obronnego państwa, lotnisko stanowić będzie główne źródło oddziaływania grup przestępczych, terrorystycznych oraz przeciwnika militarnego. Dlatego też w dniu dzisiejszym ochrona i obrona baz lotniczych nabiera istotnego znaczenia szczególnie. Ważnym również argumentem przemawiającym za działaniem w tym kierunku jest fakt, że w ocenach NATO, w kontekście wykorzystania naszych lotnisk dla potrzeb sił Sojuszu, wskazuje się na zagrożenia związane z ich położeniem w strefie rażenia taktycznych, ofensywnych środków walki, a niektórych z nich w bezpośredniej styczności strefy rażenia przeciwlotniczych zestawów rakietowych. Stąd w opinii Sojuszu, w kontekście ograniczonej swobody działania, istotnego znaczenia nabiera podjęcie działań, zmierzających do pozyskania zdolności obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej oraz lotniczych środków rażenia klasy „stand-off”.

Celem monografii było wskazanie możliwych zmian w systemie ochrony i obrony lotniska wojskowego w aspekcie proceduralnym, organizacyjnym i technicznym.

Główny problem badawczy został sformułowany   poszukiwanie odpowiedzi na pytanie: jak powinien być zorganizowany system ochrony i obrony lotniska wojskowego, aby sprostał współczesnym zagrożeniom militarnym?

Monografia składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym rozdziale przybliżono najważniejsze pojęcia stosowane na lotnisku wojskowym, a także scharakteryzowano najważniejsze z nich. W rozdziale ujęto także zagadnienia dotyczące identyfikacji zagrożeń jakie mogą mieć w pływ na funkcjonowanie lotniska wojskowego. Scharakteryzowano zagrożenia militarne, niemilitarne oraz terrorystyczne.

W drugim rozdziale przedstawiono analizę praktycznych rozwiązań w systemie ochrony lotniska wojskowego.  Omówiono najważniejsze definicje z zakresu ochrony oraz omówiono organizację systemu ochrony lotniska w obszarze: ochrony obiektów, ochrony personelu, ochrona dokumentów oraz odzyskiwanie zdolności operacyjnej.

Rozdział trzeci zawiera charakterystykę systemu obrony lotniska wojskowego. Przedstawiono w nim organizację systemu obrony naziemnej, pasywnej oraz obrony przeciwlotniczej na lotnisku wojskowy, a także omówiono zagadnienia dotyczące odzyskiwanie zdolności operacyjnej

W rozdziale czwartym zaproponowano możliwe sposoby doskonalenia systemu obrony i ochrony lotniska w aspekcie proceduralnym, organizacyjnym i technicznym.

Wykaz skrótów

ISBN

• 978-83-65697-81-3 /Książka w miękkiej oprawie/ cena 57,00
• 978-83-65697-82-0 /Publikacja elektroniczna tylko do ściągnięcia/
• Recenzenci:
  Prof. dr hab. Bogusław Liberadzki
  Prof. SAN Marek Kucharski
• stron 324

Plik demo do darmowego pobrania: Goruk demo

—————————————————

SPIS TREŚCI 

WSTĘP                                                                                                               9

Rozdział 1. METODOLOGICZNE PODSTAWY BADAŃ OBSZARU KOLEJOWEGO                                                                                                         13

1.1. Geneza problemu                                                                                          13

1.2. Przedmiot badań                                                                                           19

1.3. Problem główny oraz problemy szczegółowe                                                   21

1.4. Cel badań                                                                                                      22

1.5. Hipotezy robocze                                                                                          23

1.6. Metodologia badań                                                                                        29

1.7. Analiza literatury przedmiotu                                                                         32

1.8. Terminologia przedmiotu badań                                                                      39

 Rozdział 2. HISTORYCZNE PRZESŁANKI TWORZENIA SIĘ SYSTEMU OCHRONY OBSZARU KOLEJOWEGO RP W XX WIEKU                             48

2.1.  Rys historyczny organizacji transportu kolejowego na ziemiach polskich od końca 1918 roku                                                                                   49

2.1.1. Znaczenie transportu kolejowego dla gospodarki i strategii obronnej powstającego Państwa Polskiego                                                   49

2.1.2. Kształtowanie się administracji kolejowej na ziemiach Polski i utworzenie przedsiębiorstwa PKP                                                                      52

2.2.  Ochrona obszaru kolejowego w latach 1918–1920 i jego znaczenie dla przebiegu działań wojny polsko-bolszewickiej                                                 56

2.2.1. Powołanie Straży Kolejowej i jej miejsce w strukturze organów bezpieczeństwa wewnętrznego państwa: geneza, ustrój i zadania SK        56

2.2.2. Utworzenie Wojskowej Straży Kolejowej i jej udział w działaniach wojennych lat 1918–1921                                                             59

2.3.  Odpowiedzialność Policji Państwowej za ochronę obszaru kolejowego w latach 1920–1935                                                                                             61

2.3.1. Organizacja i zadania jednostek kolejowych Policji Państwowej        61

2.3.2. Działalność PP w ochronie obszaru kolejowego w odniesieniu do ruchu towarowego i pasażerskiego                                                           66

2.4.  Przejęcie ochrony obszaru kolejowego RP przez Straż Ochrony Kolei w latach 1935–1939                                                                                           68

2.4.1. Powstanie, organizacja i zadania SOK                                            68

2.4.2. Udział SOK w ochronie obszaru kolejowego w latach 1935–1939       72

2.5.  Doświadczenia w ochronie obszaru kolejowego w okresie PRL               78

2.5.1 Kształtowanie administracji kolejowej i systemu ochrony kolei w latach

1944–1955                                                                                           78

2.5.2. Struktura ochrony obszaru kolejowego państwa i organów ochrony kolei w dobie obowiązywania przepisów ustawy o kolejach z 1960 r.         82

2.5.2.1. Miejsce Służby Bezpieczeństwa i przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe w ochronie obszaru kolejowego PRL               82

2.5.2.2. Rola Służby Ochrony Kolei i innych organów ochrony kolei w zabezpieczeniu majątku PKP i utrzymaniu porządku na kolei   84

2.5.2.3. Miejsce Milicji Obywatelskiej w utrzymaniu porządku publicznego na obszarze kolejowym oraz w ochronie majątku PKP                   88

2.6.  Zmiany w sposobie ochrony obszaru kolejowego w czasie transformacji ustrojowej państwa                                                                                              90

2.6.1. Ustrój i zmiany strukturalne przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe w dobie obowiązywania nowych aktów normatywnych z 1997–2003 roku                                                                                                         90

2.6.2. Przemiany strukturalne organów ochrony kolei w dobie przekształceń transportu kolejowego w latach 1990–2003                                    92

2.7.  Wnioski                                                                                                                 93

     Rozdział 3. ASPEKTY PRAWNE I INSTYTUCJONALNE FUNKCJONOWANIA KOLEI, JAKO GŁÓWNEGO PODMIOTU DZIAŁAJĄCEGO NA OBSZARZE KOLEJOWYM PAŃSTWA                        95

3.1. Zarys tworzenia norm prawnych i aktów legislacyjnych określających zasady funkcjonowania transportu kolejowego i jego instytucji w Polsce od 1918 roku       96

3.1.1. Utworzenie przedsiębiorstwa „Polskie Koleje Państwowe”             96

3.1.2. Pozycja prawno-ustrojowa Polskich Kolei Państwowych w okresie PRL                                                                              99

3.1.3. Przekształcenia Polskich Kolei Państwowych po 1989 roku           104

3.1.3.1. Regulacje ustawowe z 1989 roku zmieniające zasady działalności przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”     104

3.1.3.2. Zmiany ustroju przedsiębiorstwa PKP wprowadzone przepisami ustawy z 1995 roku                                                           109

3.2.  Funkcjonowanie transportu kolejowego w Polsce od 1997 roku              113

3.2.1. Pojęcie i cechy transportu kolejowego w odniesieniu do regulacji krajowych i międzynarodowych                                                  113

3.2.2. Regulacje normujące funkcjonowanie transportu kolejowego zawarte w ustawie transportowej z 1997 roku                                            120

3.2.2.1. Określenie warunków eksploatacji dróg, linii i szlaków kolejowych oraz ich zdefiniowanie w przepisach ustawy                       120

3.2.2.2. Zasady organizacji przewozów pasażerskich i towarowych przez przewoźników kolejowych                                               122

3.3.  Zmiany ustroju transportu kolejowego zawarte w ustawie kolejowej z 2003 roku                                                                                        127

3.3.1. Charakterystyka obszarów funkcjonowania transportu kolejowego opisanych w powyższej regulacji                                               127

3.3.2. Podmioty prawne regulujące funkcjonowanie transportu kolejowego w Polsce                                                                                    131

3.4.  Regulacje prawne dotyczące zarządzania bezpieczeństwem transportu kolejowego                                                                                        133

3.4.1.  Udział zarządców i przewoźników kolejowych w zarządzaniu bezpieczeństwem wynikający z implementacji zapisów ustawy     133

3.4.2.  Rola Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych w obszarze zarządzania bezpieczeństwem kolei                                    135

3.4.3. Zasady wypełniania misji publicznej przez uczestników transportu kolejowego                                                                              136

3.4.3.1. Akty normatywne określające warunki świadczenia usług publicznych w transporcie kolejowym                          136

3.4.3.2. Zasady i tryb udostępniania podmiotom określonych składników infrastruktury kolejowej                                                 139

3.4.3.3. Realizacja działalności gospodarczej przez przewoźników kolejowych w ramach misji publicznej transportu kolejowego                                                                 140

3.5. Zmiany struktury właścicielskiej kolei oraz likwidacja przedsiębiorstwa państwowego PKP                                                                             142

3.5.1.  Analiza przeobrażeń ustrojowych transportu kolejowego zawartych w Ustawie z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”                                                                                   142

3.5.1.1. Komercjalizacja przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”                                                               142

3.5.1.2. Restrukturyzacja przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”                                                               144

3.5.1.3. Prywatyzacja przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”                                                                150

3.5.1.4. Fundusz kolejowy                                                       152

3.6.  Oceny i konkluzje                                                                              154

 Rozdział 4. ORGANIZACJA OCHRONY OBSZARU KOLEJOWEGO RP W DOBIE WSPÓŁCZESNYCH WYZWAŃ I ZAGROŻEŃ                                     156

4.1.  Zagrożenia obszaru kolejowego RP                                                     157

4.1.1.  Pojęcie i podział zagrożeń obszaru kolejowego                          159

4.2.  System ochrony obszaru kolejowego RP                                              170

4.2.1.  Regulacje prawne dotyczące organów ochrony obszaru kolejowego    170

4.2.2.  Instytucje współpracujące w zakresie ochrony obszaru kolejowego    181

4.3.  Ochrona obszaru kolejowego państwa w ramach struktur Grupy Kapitałowej Polskie Koleje Państwowe S.A. w wymiarze instytucjonalnym, funkcjonalnym i normatywnym                                                                               184

4.3.1.  Ochrona infrastruktury kolejowej realizowana przez Straż Ochrony Kolei w ramach spółki PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.                      184

4.3.2.  Nadzór nad przestrzeganiem przepisów porządkowych obowiązujących na obszarze kolejowym sprawowany przez organy ochrony kolei    187

4.3.3.  Ochrona porządku publicznego oraz życia i zdrowia osób przebywających na obszarze kolejowym realizowana przez straż ochrony kolei              189

4.4.  Ustrój organów odpowiedzialnych za ochronę obszaru kolejowego        192

4.4.1.  Straże ochrony kolei w realizacji zadań ochronnych                    192

4.4.1.1. Organizacja straży ochrony kolei                                     192

4.4.1.2. Zadania straży ochrony kolei                                          197

4.4.1.3. Szkolenie i dobór kadr w Straży Ochrony Kolei PKP PLK. SA.                                                                                           199

4.4.1.4. Wyposażenie Straży Ochrony Kolei                                202

4.4.1.5. Współpraca Straży Ochrony Kolei z organami ochrony kolei w ramach organizacji COLPOFER I RAILPOL                  206

4.4.2.  Inne podmioty odpowiedzialne za ochronę obszaru kolejowego    209

4.5.  Realizacja zadań obronnych w ramach Grupy Kapitałowej Polskie Koleje Państwowe S.A.                                                                                 212

4.5.1. Zadania obronne realizowane przez Zarząd PKP S.A.                 212

4.5.2.  Wykonywanie i planowanie zadań obronnych w innych podmiotach Grupy Kapitałowej PKP S.A.                                                    215

4.6.   Rozwiązania w zakresie ochrony obszaru kolejowego w wybranych państwach                                                                                          220

4.7.   Oceny i konkluzje                                                                              227

 Rozdział 5. KONCEPCJA OCHRONY OBSZARU KOLEJOWEGO W POLSCE W CZASIE POKOJU, KRYZYSU I WOJNY                                    232

5.1.  Ogólne założenia koncepcji                                                                232

5.2.  Cele i zadania systemu ochrony obszaru kolejowego                             242

5.2.1.  Cele systemu                                                                           242

5.2.2.  Zadania systemu                                                                      243

5.3    Funkcjonowanie organów ochrony obszaru kolejowego w Polsce w czasie pokoju,  kryzysu i wojny wg. wariantu II koncepcji                                          245

5.3.1.  Formy i metody działania Państwowej Straży Kolejowej, jako nowego podmiotu systemu                                                                 245

5.3.2.  Struktura organizacyjna PSK                                                    248

5.3.3   Zadania PSK                                                                            263

5.3.4.  Szkolenie i dobór kadr w PSK                                                   265

5.4.   Realizacja zadań przez Państwową Straż Kolejową podczas kryzysu, podwyższa-nia gotowości obronnej i wojny                                                             269

5.5.   Współdziałanie PSK z innymi podmiotami bezpieczeństwa w dziedzinie ochrony obszaru kolejowego                                                               276

5.6.    Konkluzje i podsumowania                                                                 280

ZAKOŃCZENIE                                                                                             283

BIBLIOGRAFIA                                                                                             286

SPIS RYSUNKÓW, WYKRESÓW I TABEL                                                  303

ZAŁĄCZNIKI                                                                                                 304

Wstęp

Skutki dynamicznych wydarzeń, jakie dotykały świat w XX i XXI wieku wymuszają inne podejście do problematyki bezpieczeństwa. Zatarły się, bowiem różnice pomiędzy dominującym do niedawna zagrożeniami militarnymi a nieprzewidywalnymi w skutkach zagrożeniami niemilitarnymi.

Sytuacja ta dotyczy wszystkich sfer funkcjonowania państw i społeczeństw, w tym też ich systemów komunikacyjnych. Zapewnienie ich przepustowości, drożności oraz dynamicznego rozwoju gwarantuje każdemu państwu wzrost ekonomiczny, cywilizacyjny oraz społeczny. Dlatego coraz więcej państw poświęca znacznie więcej uwagi problematyce zapewnienia bezpieczeństwa sektorowi transportu kolejowego.

Wymiernym tego przejawem jest fakt tworzenia przez wiele państw świata rodzimych formacji ochronnych odpowiedzialnych za zapewnienie bezpieczeństwa na obszarach kolejowych. Przybierają one w większości postać samodzielnych organów quasipolicyjnych, podporządkowanych właściwym ministrom nadzorującym sektor komunikacyjny w tych krajach.

Wyznacznikiem doniosłości przedmiotowego zagadnienia w przestrzeni światowego i europejskiego bezpieczeństwa transportu kolejowego było powołanie do życia międzynarodowych organizacji zrzeszających formacje i instytucje ochrony kolei.

Również na ziemiach polskich, od momentu odzyskania niepodległości w 1918 roku, podjęto starania zmierzające do stworzenia sprawnego systemu transportu kolejowego, gwarantującego szybkie scalenie ziem zaborczych w jeden organizm państwowy.

Rodząca się administracja kolejowa od pierwszych chwil dostrzegała konieczność powołania struktury odpowiedzialnej za zapewnienie bezpieczeństwa na obszarze kolejowym młodego państwa. Wdrożono stosowne działania legislacyjne, co zaowocowało utworzeniem pierwszych organów ochrony kolei, które przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego odpowiadały za zapewnienie ochrony obszarowi państwa przeznaczonemu do obsługi i eksploatacji kolei.

Podobna sytuacja miała miejsce po zakończeniu działań II wojny światowej, gdzie w miarę wyzwalania ziem polskich administracja kolejowa odtwarzająca struktury PKP rozpoczęła tworzenie formacji ochrony kolei.

W różnym kształcie strukturalnym funkcjonowały one przez cały okres istnienia PRL, ale organem wiodącym w ówczesnej przestrzeni bezpieczeństwa była utworzona w 1960 roku kolejowa formacja ochronna – Służba Ochrony Kolei.

W niezmienionym kształcie prawno-ustrojowym przetrwała ona do zmian struktury właścicielskiej polskich kolei dokonanych w 1997 roku, w wyniku, których problematyka ochrony obszarów kolejowych i zapewnienia bezpieczeństwa beneficjentom transportu kolejowego uległa znaczącej degradacji.

Likwidacja przedsiębiorstwa PKP i powstanie w 2000 roku Grupy Kapitałowej PKP spowodowało całkowitą marginalizację działalności formacji ochrony kolei. Dla powstałych w wyniku tych przeobrażeń właścicielskich spółek kolejowych, wykonujących zadania zarządców infrastruktury i przewoźników kolejowych, ustawowy obowiązek zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa na zarządzanych przez siebie terenach kolejowych był tylko suchym przepisem.

Jak pokazuje doświadczenie ostatnich dwóch dekad, również inne formacje ochronne, np. Policja, do zapewnienia właściwego poziomu bezpieczeństwa na obszarze kolejowym w pociągach i innych pojazdach kolejowych nie przykładają należytej uwagi.

Wejście w życie w 2003 roku nowych regulacji ustawowych normujących funkcjonowanie transportu kolejowego i tworzących w zarządach infrastruktury własne straże ochrony kolei, akcesja Polski do Unii Europejskiej i strefy Schengen, spektakularne zamachy skierowane na obszar kolejowy krajów wspólnoty Europejskiej oraz rozwój przestępczości zorganizowanej, nie wpłynęły na zmianę postrzegania przez przedsiębiorców kolejowych problematyki bezpieczeństwa na obszarach kolejowych, pozostawiając tę sferę na marginesie ich działalności.

Degradacja znaczenia i pozycji formacji ochrony kolei w systemie organów ochrony prawnej napawać powinna niepokojem właściwe gremia, zmuszając  je do wdrożenia działań skutkujących stworzeniem kompatybilnego systemu ochrony obszaru kolejowego państwa.

Jego istota powinna się sprowadzać do przekazania odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa na obszarach kolejowych, w pociągach i innych pojazdach kolejowych jednolitej państwowej formacji ochronnej.  Przedmiotowa formacja winna wykonywać swoje zadania we wszystkich stanach funkcjonowania państwa, stając się jedynym kreatorem polityki bezpieczeństwa w obszarze bezpieczeństwa transportu kolejowego.

Przeprowadzone badania wstępne powyższej problematyki ujawniły fakt, iż opisywana płaszczyzna nie znalazła swojego odzwierciedlenia w polskojęzycznej literaturze przedmiotu i różnego rodzaju opracowaniach naukowych.

Powyższe stało się determinantą do podjęcia badań naukowych, których celem było opracowanie koncepcji ochrony obszaru kolejowego RP w różnych stanach funkcjonowania państwa, jak również zdiagnozowanie zagrożeń mogących swoimi skutkami oddziaływać na ten obszar.

Prezentacji wyników badań dokonano w przedmiotowej monografii składającej się ze wstępu, pięciu rozdziałów, zakończenia, bibliografii oraz załączników.

W rozdziale pierwszym tego opracowania, zatytułowanym „Metodologia badań”, przedstawione zostały założenia metodologiczne podjętych badań. Nakreślono sytuację problemową i na tej podstawie zdefiniowano główny problem badawczy oraz wynikające z niego problemy szczegółowe. Określono także przedmiot i cel badań. Ważnym elementem tego rozdziału było sformułowanie głównej hipotezy roboczej oraz hipotez szczegółowych odpowiadających w swoich założeniach określonym wcześniej problemom szczegółowym. Pozwoliły one na ukierunkowanie wysiłków badawczych i ich weryfikację w toku postępowania badawczego. Sformułowane na tym etapie szczegółowe problemy badawcze i hipotezy posłużyły do doboru stosowanych w procesie badań metod i technik badawczych. W toku procesu badawczego dokonano także analizy literatury przedmiotu.

W rozdziale drugim, pod tytułem „Historyczne przesłanki tworzenia się systemu ochrony obszaru kolejowego RP w XX wieku”, zaprezentowano rys historyczny organizacji transportu kolejowego na ziemiach polskich od końca 1918 roku, ze zwróceniem szczególnej uwagi na formy ochrony obszaru kolejowego oraz strukturę i zakres odpowiedzialności formacji odpowiadających za bezpieczeństwo polskich kolei. Ukazano zachodzące na przestrzeni lat przeobrażenia w systemie ochrony obszaru kolejowego, powstałe w wyniku zmieniającej się sytuacji ustrojowej i organizacyjnej państwa.

Rozdział trzeci, pt. „Aspekty prawne i instytucjonalne funkcjonowania kolei, jako głównego podmiotu działającego na obszarze kolejowym państwa”, dotyczy w całości prezentacji pozycji prawnoustrojowej transportu kolejowego w Polsce oraz w środowisku wspólnotowym Europy.

Ukazano tam zmiany w procesie legislacji, organizacji funkcjonowania transportu kolejowego i jego ochrony, jakie zachodziły w dwudziestoleciu międzywojennym, w okresie Polski Ludowej oraz po zmianach ustrojowych i ekonomicznych powstałych w wyniku przemian doktrynalnych zaistniałych w 1989 roku.

W rozdziale czwartym – „Organizacja ochrony obszaru kolejowego RP w dobie współczesnych wyzwań i zagrożeń” – poddano analizie obecny stan funkcjonowania formacji ochrony obszaru kolejowego. Omówiono organizacje i zadania zarządców i przewoźników kolejowych, skupiając się na przedstawieniu wszystkich aspektów funkcjonowania straży ochrony kolei utworzonych w zarządach infrastruktury kolejowej. Dokonano opisu działań podejmowanych przez te formacje ochronne, podczas wprowadzania stanów nadzwyczajnych oraz podwyższania gotowości obronnej państwa.

Zaprezentowano także doświadczenia w dziedzinie ochrony obszarów kolejowych, funkcjonujące w wybranych państwach świata oraz przeanalizowano formy współpracy międzynarodowej podejmowanej przez Straż Ochrony Kolei działającą w PKP PLK S.A. z organizacjami funkcjonującymi w przestrzeni bezpieczeństwa transportu kolejowego.

Rozdział piąty – „Koncepcja ochrony obszaru kolejowego w Polsce, w czasie pokoju, kryzysu i wojny” – odzwierciedla założenia koncepcji ochrony obszaru kolejowego RP. Tym razem skupiono się na omówieniu możliwych do zaimplementowania rozwiązań na rzecz stworzenia instytucjonalnego systemu ochrony obszaru kolejowego.

Propozycje te odnoszą się do możliwości pozostawienia odpowiedzialnym za kreowanie polityki bezpieczeństwa zarządcę infrastruktury, poprzez znaczące wzmocnienie pozycji utworzonej przez niego formacji ochronnej. Zaprezentowano projekt organizacji Straży Ochrony Kolei, stanowiącej wyodrębnioną strukturę organizacyjną zarządcy posiadającą własny ustrój, umożliwiający pełną realizację zadań ustawowych.

Opisano także wariant polegający na próbie powierzenia całości problematyki i zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa obszarowi kolejowemu państwowej formacji bezpieczeństwa, jaką powinna być Państwowa Straż Kolejowa, działająca na mocy własnej ustawy pragmatycznej.

Stać się ona musi Centralnym Organem Administracji Rządowej, skupiającym w swej jurysdykcji całość zagadnień dotyczących kreowania polityki bezpieczeństwa obszaru kolejowego oraz odpowiadać za jego ochronę i obronę.

W zakończeniu dokonano oceny zakresu osiągnięcia rozwiązania postawionego głównego problemu badawczego z uwzględnieniem problemów szczegółowych, celu  a także oceny trafności postawionej hipotezy roboczej. Przedstawiono również syntetyczne wnioski z całości podjętych i przeprowadzonych badań naukowych.

W załącznikach prezentowane są schematy ukazujące strukturę i pozycję prawnoustrojową formacji ochrony obszaru kolejowego analizowanych w dysertacji.     Umieszczono w załącznikach także projekt Ustawy o Państwowej Straży Kolejowej opracowany w roku 2004, a następnie zaktualizowany w 2014 roku, który stał się podstawą do zaprezentowania analizy organizacji i funkcjonowania elementu koncepcji ochrony obszaru kolejowego, jaki stanowi przedmiotowa formacja bezpieczeństwa.

ISSN 2450-8810

ISBN

978-83-64447-65-5   /druk/

978-83-64447-66-2   /e-book/

Oprawa miękka

Stron 205

Cena – 32 zł

—————————————————————————–

Spis treści

Wstęp

Boubacar Sidi Diallo
The principle of non-use of force and its limits in international law

Zasada zakazu użycia siły i jej ograniczenia w prawie międzynarodowym

Tadeusz Gadkowski

Zakaz użycia siły zbrojnej – dylematy współczesnego prawa i praktyki międzynarodowej

The prohibition on the use of armed force – dilemmas in contemporary international law and practice

Natalia Cwicinskaja

Unia Europejska a tzw. „zamrożone” konflikty na terenie b. ZSRR

The European Union and so-called „frozen” conflicts in the terrain b. USSR

Patryk Kaleta

Łamanie prawa wojennego przez siły amerykańskie podczas konfliktów zbrojnych

Breaking the law of war by American forces during military conflicts

Sylwia Jezierna

Immunitet jurysdykcyjny w kontekście bezpiecznego wykonywania funkcji dyplomatycznych

Juridical immunity in the context of the safe performance of diplomatic functions

Marta Naskręt

Warunki przyjęcia cudzoziemca na terytorium państwa
w kontekście bezpieczeństwa wewnętrznego na przykładzie Rzeczpospolitej Polskiej

Conditions for foreigner admission to state territory in the context of internal security on the example of the Republic of Poland

Mateusz Piątkowski

Chińskie roszczenia terytorialne na morzu Południowochińskim w świetle prawa międzynarodowego

Chinese territorial claims in South China Sea in the light of international law

Agnieszka Podłucka

Bezpieczeństwo prawne osób starszych

Legal security of the elderly people

Kasandra Rulak

Europejski nakaz aresztowania jako instrument polityki bezpieczeństwa narodowego oraz europejskiego

The European Arrest Warrant as an instrument of national and european security policy

Alina Sobiło

Prawnomiędzynarodowe aspekty unieszkodliwiania i likwidacji min przeciwpiechotnych

International law aspects of the disposal and decommissioning of landmines

Agnieszka Rzepka, Paulina Hławko

Bezpieczeństwo międzynarodowe w dobie globalizacji

International safety in the age of globalization

Sylwia Stryjkowska

Bezpieczeństwo dóbr kultury w konfliktach zbrojnych – wyzwania XXI wieku

Security of cultural property during armed conflicts – 21st century challenges

Marta Szmidt-Mejza

Rola i miejsce negocjacji w świetle pokojowego regulowania sporów międzynarodowych

The role and place of negotiations in lightof thepeaceful settlement of international disputes

Marta Wesołowska

Ochrona bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego na gruncie regulacji międzynarodowych

Protection of the civil aviation safety under international regulations

————————————————————————–

WSTĘP

Pośród różnych obszarów badawczych, dających możliwości prowadzenia i prezentowania zróżnicowanej, interdyscyplinarnej problematyki badawczej, szczególne miejsce zajmuje szeroko pojmowane bezpieczeństwo – zarówno w wymiarze międzynarodowym, jak i krajowym. Ta obszerna i wielowątkowa, a przy tym niezmiennie aktualna problematyka badawcza daje szerokie możliwości podejmowania, dyskutowania i publikowania interesujących badań naukowych o wyraźnie zróżnicowanym charakterze, angażujących badaczy, reprezentujących rózne dyscypliny naukowe. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż problematyka ta cały czas pozostaje dynamiczną sferą badawczą, systematycznie wzbogacaną
o nowe wątki, odnoszące się zwłaszcza do badań nad powszechnym i regionalnym bezpieczeństwem międzynarodowym. Jest to zdeterminowane dynamiką rozwoju współczesnych stosunków miedzynarodowych, ale też dynamiką rozwoju zagrożeń, które rodzą nowe wyzwania dla społeczności międzynarodowej, często o globalnym charakterze.

W ramach tych interdyscyplinarnych badań naukowych podejmowane są również zagadnienia, obrazujące prawne aspekty bezpieczeństwa. Chociaż stanowią one zaledwie fragment badań nad ogólną problematyką bezpieczeństwa, to jednak najlepiej odzwierciedlają zarówno skalę problemów, jak i skalę intelektualnych wyzwań, jakie pojawiają się przed badaczami, reprezentującymi bardzo różne dziedziny nauk prawnych.

Niniejsza monografia dobrze oddaje tę zróżnicowaną problematykę badawczą w zakresie prawnych aspektów bezpieczeństwa. Autorami poszczególnych artykułów są przedstawiciele różnych polskich ośrodków naukowych. Podejmują oni i analizują przede wszystkim prawne aspekty bezpieczeństwa, ale pośród składających się na całość tekstów nie brakuje takich, w których znajdujemy znaczące aspekty politologiczne i socjologiczne w odniesieniu do szeroko pojmowanej problematyki bezpieczeństwa. Wszystko to dobrze odzwierciedla podkreślony wyżej interdyscyplinarny charakter prezentowanej problematyki badawczej.

Monografia jest zbiorem czternastu artykułów naukowych, a jej systematykę obrazuje spis treści ułożony według kolejności alfabetycznej nazwisk autorów poszczególnych tekstów. Zaprezentowana w nich tematyka pozwala na wyodrębnienie kilku głównych wątków badawczych. Pierwszy z nich obejmuje zagadnienia bezpieczeństwa z punktu widzenia prawa międzynarodowego w kontekście zakazu użycia siły zbrojnej. Autorzy dwóch pierwszych tekstów w tym zakresie: Boubacar Sidi Diallo i Tadeusz Gadkowski analizują normatywny charakter zasady, zakazującej groźby użycia lub użycia siły we współczesnym prawie miedzynarodowym. Problematykę tę autorzy analizują w kontekście najważniejszych dylematów współczesnego prawa i praktyki międzynarodowej. Bezpieczestwo międzynarodowe w dobie globalizacji jest z kolei przedmiotem rozważań Agnieszki Rzepki i Pauliny Hawko. Tę interesującą i wielowątkową dziedzinę autorki analizują i prezentują zwłaszcza w kontekście gospodarki i stosunków społecznych. Kilka artykułów poświęconych jest natomiast szczegółowym aspektom bezpieczeństwa międzynarodowego i analizie regulacji normatywnych w tym zakresie. Sylwia Jezierna – autorka publikowanych artykułów z zakresu prawa dyplomatycznego i konsularnego, prezentuje w swoim interesującym tekscie immunitet jurysdykcyjny i jego wpływ na bezpieczne wykonywanie funkcji dyplomatycznych. Przedmiotem rozważań Kasandry Rulak jest Europejski Nakaz Aresztowania jako ważny na gruncie praktyki instrument polityki bezpieczeństwa nie tylko narodowego, ale również regionalnego – europejskiego. Marta Szmidt-Mejza przedstawia rolę i miejsce negocjacji w procesie pokojowego regulowania sporów międzynarodowych, podkreślając ich znaczenie dla zagwarantowania realizacji tego procesu i unikania konfliktów. Szczegółowe aspekty ochrony bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego są natomiast przedmiotem rozważań zaprezentowanych przez Martę Wesołowską. Kolejny, wyraźnie wyodrębniony fragment problematyki badawczej dotyczy bezpieczeństwa międzynarodowego w kontekście konfliktów zbrojnych. Natalia Cwicinskaja prezentuje interesujące zagadnienia czterech, tzw. „zamrożonych” konfliktów na terytoriach byłego Związku Radzieckiego (Naddniestrze, Abchazja, Osetia Południowa i Górski Karabach), jako poważne wyzwanie dla Unii Europejskiej. Patryk Kaleta koncentruje swoje uwagi na naruszaniu prawa konfliktów zbrojnych w kontekście międzynarodowego prawa humanitarnego. Ważną z punktu widzenia bezpieczeństwa międzynarodowego problematykę chińskich roszczeń terytorialnych na Morzu Południowochińskim analizuje w swoim tekście Mateusz Piątkowski. Sylwia Stryjkowska, koncentrująca się w swojej pracy naukowej na prawnomiędzynarodowej ochronie dóbr kultury, rozważa natomiast kwestię zagrożeń, wynikających dla nich z konfliktów zbrojnych i kompetentnie analizuje regulacje miedzynarodowe w tym zakresie. W tekście Aliny Sobiło znajdujemy analizę bardzo szczegółowej problematyki, jaką jest prawnomiędzynarodowy aspekt zakazu używania min przeciwpiechotnych. W monografii znajdujemy ponadto dwa kolejne artykuły, poświęcone innym jeszcze zagadnieniom ze sfery bezpieczeństwa, prezentowanym w szerszym kontekście praw człowieka. Marta Naskręt, analizując warunki przyjęcia cudzoziemca na terytorium państwa, przedstawia wpływ międzynarodowego ruchu osobowego na bezpieczeństwo wewnętrzne. Natomiast Agnieszka Podłucka definiuje w swoim autorskim tekście filary bezpieczeństwa prawnego osób starszych.

Wszystkie teksty, składające się na niniejszą monografię, odzwierciedlają zasygnalizowany wyżej wielowątkowy i praktycznie doniosły charakter problematyki bezpieczeństwa międzynarodowego.

Prace redakcyjne nad ostatecznym kształtem monografii były możliwe dzięki recenzji wydawniczej materiałów złożonych przez autorów, przygotowanej przez Pana Profesora dr hab. Henryka Lisiaka. Za przygotowanie recenzji należą się Panu Profesorowi słowa podziękowania.

Poznań, kwiecień 2018 r.                                              Tadeusz Gadkowski

Całość tekstu – tutaj: http://mamdziecko.interia.pl/kultura/news-twoje-dziecko-moze-zostac-kryminalistykiem,nId,2593048

Autorka w pasjonujący i zarazem przystępny sposób wyjaśniała tajniki kryminalistyki, a także mówiła, czym różni się kryminolog od kryminalistyka. Zwróciła też uwagę na ciekawy językowy fakt – brakuje formy żeńskiej słowa „kryminalistyk” – bo jak nazwać kobietę zajmującą się kryminalistyką? Kryminalistka to raczej obiekt zainteresowań pani kryminalistyk, a nie fachowiec tej dziedziny nauki.

Pełna sala, ogromne zainteresowanie i mnóstwo pytań po spotkaniu – tak można streścić ten wieczór autorski.

Dr Joanna Stojer-Polańska dowiodła podczas drugiego, tym razem przedpołudniowego spotkania, mającego miejsce kolejnego dnia pobytu rodowitej krakowianki w Kaliszu, iż kryminalistyka potrafi być pasjonująca także dla… przedszkolaków. Dzieci dowiedziały się, czym jest daktyloskopia i same odciskały swoje linie papilarne na kartce papieru, zobaczyły, w jakim stroju przychodzi na miejsce zbrodni technik kryminalistyczny, mogły przyjrzeć się, jak ukazują się z pozoru niewidoczne ślady dłoni na szybie – wystarczy podziałać specjalnym pędzelkiem z proszkiem i już ślady rąk stają się wyraziste.

Dr Joanna Stojer-Polańska, naukowiec, autorka książek, wykładowca na uczelniach oraz na Uniwersytecie Dziecięcym, mieszkanka Krakowa, udowodniła na kaliskim UAM-ie, że kryminalistyka to nie tylko specjalność naukowa, ale i pasjonująca dziedzina, którą zgłębić może każdy z nas. Bez względu na wiek! Tym bardziej, że otaczająca nas rzeczywistość wcale tak bezpieczna nie jest…

——————————————————————————————————-

Tego dnia w Kaliszu miała miejsce zbrodnia – nożownik zabił pracownika odśnieżającego dworzec PKS. O szczegółach można przeczytać tutaj - http://kalisz.naszemiasto.pl/artykul/nozownik-zabil-mezczyzne-na-dworcu-pks-w-kaliszu-foto-wideo,3984630,artgal,t,id,tm.html

——————————————————————————————————-

Na zdjęciach – spotkanie autorskie z kryminalistykiem dr Joanną Stojer-Polańską oraz uroki zimowego Kalisza, choć – jak się okazuje – wcale nie tak spokojnego i bezpiecznego, jak mogłoby się wydawać

Stron – 210

Spis treści

WSTĘP 7

1.     KWESTIE TERMINOLOGICZNE 11

1.1.        Bezpieczeństwo i jego wymiar powietrzny.11

1.2.        Impreza masowa 15

1.3.        Statki powietrzne 20

2.      ZAGROŻENIA POWIETRZNE IMPREZ MASOWYCH 25

2.1.        Rodzaje zagrożeń 25

2.2.        Niezamierzone zagrożenia w ruchu lotniczym 29

2.3.        Terroryzm lotniczy, definiowanie i geneza
zjawiska. 40

2.4.        Narzędzia terroryzmu lotniczego. 52

2.5.        Uwarunkowania sytuacyjne. 68

2.6.        Obiekty osłony imprez masowych.. 72

3.     SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA  POWIETRZNEGO – PRZEGLĄD ROZWIĄZAŃ ŚWIATOWYCH 80

3.1.        Geneza tworzenia systemów  bezpieczeństwa  powietrznego  imprez masowych   80

3.2.        Letnie Igrzyska Olimpijskie w Atenach (2004) 87

3.3.        Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Turynie (2006) 90

3.4.        Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej UEFA
EURO 2008 w Austrii i Szwajcarii 91

3.5.        Letnie Igrzyska Olimpijskie w Pekinie (2008) 94

3.6.        Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej UEFA
EURO 2012 w Polsce i na Ukrainie. 95

3.7.        Letnie Igrzyska Olimpijskie w Londynie (2012) 111

3.8.        Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Soczi (2014) 120

3.9.        Ocena sposobów organizacji systemów
bezpieczeństwa powietrznego imprez
masowych.. 123

4.     KONCEPCJE BUDOWANIA SYSTEMÓW BEZPIECZEŃSTWA POWIETRZNEGO   130

4.1.        Ograniczenia funkcjonujących systemów  bezpieczeństwa powietrznego  130

4.2.        Proponowane rozwiązania organizacyjne
i prawno-proceduralne. 146

4.3.        Nowe rozwiązania techniczne w służbie
bezpieczeństwa powietrznego. 156

ZAKOŃCZENIE 167

BIBLIOGRAFIA 169

WYKAZ ILUSTRACJI 176

WYKAZ TABEL 179

ZAŁĄCZNIKI 180

Człowiek, będąc z natury jednostką społeczną, swoje podstawowe potrzeby bezpieczeństwa, przynależności, szacunku, samorealizacji i rozwoju opiera na życiu w grupie. Również potrzeba wspólnego przeżywania
i uczestniczenia w wydarzeniach o randze symbolicznej, niejednokrotnie historycznej, stała się częścią jego bytu. Pierwotnie zgromadzenia ludzi miały zwykle charakter religijny, podczas których zebrani modląc się, oddawali cześć swoim bogom. Z czasem wymiar masowych zgromadzeń zaczął być również świecki. Ich początków upatruje się około 260 roku p.n.e., kiedy to w starożytnym Rzymie organizowano pierwsze pojedynki gladiatorów, przyciągające tłumy widzów. W Imperium Rzymskim walki gladiatorów były nie tylko rozrywką, ale miały również wymiar polityczny i służyły do zdobywania popularności wśród ludu. W następnych latach areny zmagań zaczęły się rozrastać, budowano amfiteatry przeznaczone specjalnie do walk gladiatorów, wśród których najsłynniejszym i jednocześnie największym był Amfiteatr Flawiuszów[1], mogący pomieścić nawet 50.000 widzów. Znaczący rozkwit masowych zgromadzeń ludności, celebrujących wspólnie wydarzenia sportowe, nastąpił kilkadziesiąt lat później w starożytnej Grecji. Rozgrywane od 776 roku p.n.e. igrzyska olimpijskie były prawdziwym świętem, dlatego na ich czas zawierano rozejmy i przerywano prace na roli. Wraz z rozwojem cywilizacyjnym uatrakcyjnił się również wachlarz imprez masowych. Coraz częściej przed szeroką publicznością zaczęły być wystawiane sztuki teatralne, organizowane koncerty i pokazy, obchodzone święta regionalne i państwowe, następował również rozwój dyscyplin sportowych i widowisk im towarzyszących. Stopniowo największe imprezy zaczęły przybierać charakter cykliczny i na stałe wpisywać się w kalendarz wydarzeń regionalnych i światowych.

Niestety, miejsca, które pierwotnie gromadziły dużą liczbę ludzi spotykających się w celu uczczenia wydarzeń, świętowania lub po prostu spędzenia miłych chwil, z biegiem czasu zaczęły być również miejscami różnych, często niezwiązanych z wydarzeniami demonstracji, a w skrajnych przypadkach nawet obiektami ataków skierowanymi przeciwko ich uczestnikom. Osoby prywatne, a także organizacje separatystyczne[2], chcąc wpływać na decyzje i politykę państw coraz częściej dokonywały prób zakłócania imprez masowych. Ich najgroźniejszą formą stały się zamachy terrorystyczne. Jednym z pierwszych odnotowanych był zamach podczas olimpiady w Monachium w 1972 roku, w trakcie którego palestyńscy terroryści zabili wielu członków drużyny izraelskiej. W 1996 roku eksplozja bomby rurowej w Parku Olimpijskim w trakcie letnich igrzysk w Atlancie raniła ponad sto osób. Do niewielkich eksplozji dochodziło również w 2007 roku w pobliżu trasy 16. etapu Tour de France, przebiegającej częściowo przez terytorium Hiszpanii, a także w 2004 roku w Atenach, na kilka miesięcy przed rozpoczęciem letnich igrzysk olimpijskich. W 2008 roku władze Chin ogłosiły, że rozbiły zbrojną grupę islamskich terrorystów planującą ataki na hotele, w których mieli przebywać sportowcy, dziennikarze, a także politycy podczas igrzysk olimpijskich w Pekinie. Również ostatnie lata uwidoczniły dążenia terrorystów do przeprowadzania krwawych zamachów w ramach ważnych wydarzeń kulturalnych i imprez masowych. Były nimi wybuchy bomb podczas maratonu w Bostonie w 2013 roku i ataki bombowe w Wołgogradzie przeprowadzone przez ugrupowania, wzywające do bojkotu zimowych igrzysk olimpijskich w Soczi w 2014 roku. Należy zauważyć, że ta drastyczna demonstracja siły stała się jednym ze skuteczniejszych środków przekazu, który pozwalał ugrupowaniom terrorystycznym na przesłanie ich postulatów w praktyce do wszystkich społeczeństw i rządów na całym świecie.

Wraz z postępem cywilizacyjnym obserwowany zaczął być również rozwój narzędzi, jakimi posługiwali się terroryści. Początkowo była to broń biała, następnie broń palna i materiały wybuchowe, z czasem wysoko zaawansowane technicznie konstrukcje, często zdalnie sterowane. Terroryści zaczęli także sięgać po środki transportu publicznego, w tym różnego rodzaju statki powietrzne. Współcześnie ocenia się, że jednym z najbardziej drastycznych i zarazem spektakularnych sposobów ataku może być użycie konstrukcji lotniczych załogowych lub bezzałogowych jako kierowanych pocisków, których bezpośrednie uderzenie może spowodować olbrzymie zniszczenia i dużą liczbę ofiar na lądzie. Zakłada się także, że w pewnych scenariuszach ataków, statki powietrzne mogą być również wykorzystane jako narzędzie do przewożenia i zrzucania substancji chemicznych lub biologicznych. Na antycypację takich czarnych scenariuszy pozwalają nie tylko tragiczne wydarzenia z 11 września 2001 roku[3], ale również ostatnie, udaremnione próby zamachów terrorystycznych z wykorzystaniem samolotów pasażerskich w 2006 roku[4], jak również samolotów transportowych firm kurierskich UPS i FedEx w 2010 roku[5].

Nie bez znaczenia dla bezpieczeństwa imprez masowych jest również obecny rozwój ruchu lotniczego powodowany obniżeniem cen transportu powietrznego, dużą liczbą ośrodków oferujących szkolenia z zakresu pilotażu oraz niemal nieograniczonym dostępem do zakupu i najmu małogabarytowych statków powietrznych. Z tych względów, zagrożeń powietrznych imprez masowych upatrywać można nie tylko w ramach zamachów terrorystycznych, ale również w następstwie awarii statków powietrznych czy błędów pilotażowych.

Mając powyższe na uwadze organizatorzy dużych, międzynarodowych imprez masowych, planując zapewnienie bezpieczeństwa uczestników, coraz częściej zaczęli uwzględniać wymiar powietrzny. Niestety, wnioski z przeprowadzonych analiz funkcjonowania tych systemów wskazują, że były one często tworzone doraźnie, bez szczegółowego podziału zadań i określenia zakresu odpowiedzialności. Ich organizatorzy i wykonawcy nie posiadali wymaganego przeszkolenia oraz opracowanych procedur użycia systemów obronnych. Wielokrotnie zaangażowany potencjał opierał się wyłącznie na tym, który był wcześniej wykorzystywany w okresie pokoju do obrony granic powietrznych, nie uwzględniając odmienności i skali zagrożeń imprez masowych. Między innymi z tych powodów był on często niewystarczający, a jego ograniczenia przestrzenno-czasowe oraz brak koncepcji rozmieszczenia aktywnych środków walki powodował znaczące luki w osłonie obiektów. Bolączką większości tworzonych systemów bezpieczeństwa powietrznego imprez masowych były i są nadal niejasne uregulowania prawne w zakresie wykorzystania środków bojowych, problemy ze wskazaniem decydentów oraz ich uprawnień. Wciąż widoczny jest również powszechny brak świadomości przestrzegania zasad ograniczonego ruchu lotniczego w pobliżu miejsc organizowania imprez masowych oraz potrzeby zgłaszania różnego rodzaju pokazów, na przykład z użyciem środków pirotechnicznych, które mogą przyczyniać się do zakłóceń, a nawet katastrof
w ruchu lotniczym.

Zdiagnozowany obszar zagrożeń powietrznych, braki rozwiązań kompleksowych w przeciwdziałaniu im oraz potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa tak ważnym wydarzeniom, jakimi są imprezy masowe, skłoniły mnie do zajęcia się tą problematyką i zaprezentowania jej treści w niniejszej publikacji. Za główny cel, który postawiłem przed sobą, było znalezienie odpowiedzi na pytanie: Jakie realne rozwiązania organizacyjne i funkcjonalne mogą usprawnić systemy bezpieczeństwa powietrznego imprez masowych w świetle współczesnych zagrożeń powietrznych? Charakter problemu, a w szczególności jego zakres i poziom złożoności uniemożliwiały udzielenie odpowiedzi wprost na powyższe pytanie. Postanowiłem zatem zdekomponować je na następujące problemy – pytania szczegółowe:

• Jaką kategorią wydarzeń są imprezy masowe i dlaczego istnieje potrzeba zapewnienia im bezpieczeństwa w wymiarze powietrznym?
• Jakich form zagrożeń powietrznych możemy spodziewać się w obliczu imprez masowych?
• Jakie dotychczas stosowano rozwiązania bezpieczeństwa powietrznego imprez masowych w świetle doświadczeń światowych?
• Jakie są ograniczenia współczesnych systemów bezpieczeństwa powietrznego i jakie mogą być rozwiązania usprawniające ich funkcjonowanie?

Odpowiedzi na powyższe pytania wypełniły treści niniejszej publikacji, którą ujęto w czterech rozdziałach. W pierwszym z nich zawarto interpretację najważniejszych kategorii pojęciowych, które występują w obrębie problemu głównego. W rozdziale tym opisano także uwarunkowania sytuacyjne, które determinują realizację przedsięwzięć bezpieczeństwa powietrznego. Rozdział drugi przedstawia wyniki badań dotyczące potencjalnych zagrożeń powietrznych, które mogą dotykać masowe imprezy sportowe. Dokonano tu analizy zagrożeń będących następstwem wypadków w ruchu lotniczym, jak
i tych które mogą być następstwem zamachów terrorystycznych z powietrza. Ponadto zidentyfikowano obiekty masowych imprez sportowych, które mogą być najbardziej narażone na ataki terrorystyczne z wykorzystaniem statków powietrznych. Scharakteryzowano także okresy, w których można przewidywać wystąpienie takich zagrożeń. W rozdziale trzecim dokonano przeglądu wybranych rozwiązań światowych w dziedzinie tworzenia systemów bezpieczeństwa powietrznego. Oparto je na studiach materiałów historycznych przedstawiających koncepcje systemów bezpieczeństwa powietrznego organizowanych w trakcie największych międzynarodowych imprez masowych. Zebrano tu doświadczenia między innymi z igrzysk olimpijskich
w: Atenach (2004), Turynie (2006), Pekinie (2010), Londynie (2012), Soczi (2014); Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej w: Austrii i Szwajcarii (2008), Polsce i Ukrainie (2012), a także szczytów państw NATO, obchodów rocznic państwowych i innych wydarzeń o charakterze masowym. W rozdziale czwartym skupiono główny wysiłek na przedstawieniu ograniczeń współczesnych systemów bezpieczeństwa powietrznego w sytuacjach zagrożenia terroryzmem lotniczym. Zaproponowano także rozwiązania organizacyjne, prawno-proceduralne i techniczne, które mogą być wykorzystane w tworzeniu i funkcjonowaniu systemów bezpieczeństwa powietrznego. W zakończeniu przedstawione zostały moje refleksje na temat przeprowadzonych badań, odniosłem się także do stopnia osiągnięcia założonego celu i perspektyw kontynuowania procesu badawczego nad tą tematyką.

Jednocześnie chciałbym zwrócić uwagę, że przedstawione w niniejszej monografii dane, dotyczące sposobów organizowania systemów bezpieczeństwa imprez masowych zostały w całości oparte na materiałach jawnych, niejednokrotnie publikowanych w wysokonakładowych czasopismach, a także zamieszczonych na stronach internetowych, co czyni tę publikację dostępną dla szerokiego grona odbiorców. Ponadto wszelkie komentarze, spostrzeżenia oraz proponowane rozwiązania są poglądami moimi lub wybranych przeze mnie specjalistów i nie reprezentują stanowiska żadnej instytucji zajmującej się poruszaną problematyką.

Oto link do poznańskiego wydania Teleskopu z tego dnia: http://poznan.tvp.pl/25088545/w-poznaniu-o-bezpieczenstwie

Spis treści

Słowo wstępne. 7

Michael Knogler

Armut und soziale Ausgrenzung  in den neuen EU-Mitgliedsstaaten  Mittel-, Ost- und Südosteuropas  9

Robert Grochowski

Gefahren, die aus der Verwendung  der Hassrede hervorgehen,  die in den Werbemitteilungen enthalten ist  23

Ireneusz T. Dziubek

Pamela Zimoch

Prolegomena do nadzwyczajnych  zagrożeń bezpieczeństwa ekologicznego na przykładzie płonącego szybu w Karlinie. 31

Magdalena Zdrowicka-Wawrzyniak

Zagrożenie dla demokracji? Kilka uwag opiekuna praktyk  studenckich o dziennikarzach prasy lokalnej na terenie Południowej Wielkopolski 45

Juliusz Grzybowski

O różnicy pomiędzy bezpieczeństwem  i zabezpieczeniem.. 55

Anna Dolska

Shirin Neshat ,,Turbulent” – feminizm  we współczesnym islamie. 73

Elżbieta Jęczmionka-Kopińska

Błąd w sztuce przy wykonywaniu zabiegów przeszczepu organów.. 77

Paulina Wiśniewska

Polityka, władza, społeczeństwo.  O jakości życia obywatelskiego i poziomie  bezpieczeństwa społecznego w Polsce -  analiza materiałów źródłowych online. 92

Małgorzata Modrak

Przemiany sytuacji kobiet na przestrzeni dziejów od czasów antycznych  po współczesność  113

Jacek Schmidt

Autyzm. Zderzenie z rzeczywistością. 138

Autorzy. 143